18-aprel – Xalqaro yodgorliklar va obidalar kuni...

Ushbu kun munosabati bilan Oʻzbekistonning poytaxti azim Toshkent shahridagi  ko‘zga ko‘ringan tarixiy yodgorliklar haqida ma‘lumot beramiz.

1401693
18-aprel – Xalqaro yodgorliklar va obidalar kuni...

 

 

Har yili dunyoda 18-aprel – Xalqaro yodgorliklar va obidalar kuni sifatida nishonlanadi. Bu yilgi tadbirlar “Mushtarak madaniyatlar, mushtarak meros va mushtarak javobgarlik” shiori ostida o‘tkazilishi belgilangan edi.

Ammo dunyoda hukm surib turgan pandemik holat sababli tadbirlar onlayn tarzda amalga oshirilishi belgilab olindi. Sana munosabati bilan Oʻzbekistonning poytaxti azim Toshkent shahridagi  ko‘zga ko‘ringan tarixiy yodgorliklar haqida ma‘lumot beramiz.

 

Shosh – savdo karvonlari chorrahasi...

Oʻzbekistonga tashrif buyurgan sayyohlar o‘z sayohatlarini avvalo Toshkent shahridan boshlaydi. Toshkent shahrining qadimgi nomlari turli manbalarda turlicha keltirilgan : Choch, Binkat, Shosh. Toshkent nomi ilk bor Mahmud Qoshg‘ariyning “Devoni lug‘otit-turk” asarida uchraydi. Toshkent qadimdan savdo karvonlari to‘xtaydigan asosiy shaharlardan biri bo‘lgan. Bu narsa hozirgacha o‘z ta’sirini ko‘rsatib keladi. Respublikadagi bozorlarning eng ko‘pi Toshkent shahrida joylashgan.

Toshkent. Hazrati Imom jome masjidi.

 

Toshkent boshqa tarixiy shaharlarga nisbatan tarixiy yodgorliklarga boy bo‘lmasa-da, kelgan har bir mehmon ko‘rmasdan ketmasligi kerak bo‘lgan bir nechta obidalar bor. Shulardan eng mashhuri Toshkentning Eski shahar qismida joylashgan qadimgi Kaykovus anhori bo‘yidagi Hazrati Imom majmuasidir. Ushbu majmua turli davrlarda qurilgan me’moriy obidalar jamlanmasidir.Majmua Toshkentlik mashhur diniy olim, shofeiy mazhabining imomlaridan, Qoraxoniylarning rahnamosi Abu Bakr Muhammad Qaffol Shoshiyning maqbaralari atrofida dunyoga kelgani uchun Hazrati Imom nomi bilan ataladi.

Xalq orasida Xastimom nomi ko‘proq mashhur. Dastlabki maqbara XI asrda Qoraxoniylar hukmronligi davrida qurilgan.Ammo Mo‘g‘ullar istilosi, tabiiy ofatlar natijasida buzilib ketgan.Biz ko‘rib turgan hozirgi maqbara esa XVI asr Shayboniylar davriga oiddir. Maqbara xonaqoh tipida, to‘rtburchak shaklda qurilgan. Gumbazi XIX asrdagi zilzila oqibatida talafot ko‘rgan. Atrofida qabriston bo‘lgan. Eshigi shimol tarafga qaratib qurilgani uchun maqbara ichi doimiy ravishda salqin turadi. Janubida zamonaviy O‘zbekistonning ikki muftiysi Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon va u kishining o‘g‘illari Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxon hazratlarining qabrlari joylashgan.

Majmuadagi ikkinchi obida XVI asrda Shayboniylar sulolasining xoni Navro‘z Ahmadxon qurdirgan Baroqxon madrasasi hisoblanadi.Madrasa Markaziy Osiyoga xos an’anaviy uslubda bir qavat qilib qurilgan. Madrasa o‘rnida dastlab ikki maqbara bo‘lgan, biri Navro‘z Ahmadxonning otasi Suyunchixo‘janiki, ikkinchisi Navro‘z Ahmadxonniki. Ikki maqbara ham Navro‘z Ahmadxon buyrug‘i bilan qurilgan.Maqbaralar atrofida madrasa hujralari mavjud.Ammo Navro‘z Ahmadxon Samarqandda vafot etgani uchun o‘ziga atalgan maqbaraga qo‘yilmagan.

 

Toshkent. Hazrati Imom jome masjidi.

 

Ushbu majmuaning markaziy nuqtasi, shubhasiz, Hazrati Usmon (r.a.)ga tegishli deb qaraladigan Qur’oni Karimning eng qadimgi qo‘lyozmasi saqlanayotgan muzey hisoblanadi. Chunki ko‘pchilik aynan ushbu nodir qo‘lyozmani ko‘rishni istaydi. Muzey XVIII asrda qurilgan Mo‘yi Muborak madrasasida tashkil qilingan.Shuningdek, majmuada XIX asrga tegishli Tillashayx masjidi, Namozgoh masjidi, 2007-yilda qurilgan Hazrati Imom jome’ masjidi, Musulmonlar idorasi, Toshkent islom instituti joylashgan.

Toshkentda, yana ziyorat va tashrif uchun Shayx Hovandu Tohir maqbarasi, Abulqosim va Ko‘kaldosh madrasalari bor. Toshkent viloyati Zangiota tumanida Zangiota maqbarasi ziyoratgohi ko‘plab ziyoratchilarni qabul qiladi.



Aloqador xabarlar