Kun tahlili 17- qism

Turkiya juda qiyin geografiyada buyuk davlat bo'lish uchun kurashini davom ettirmoqda.

1922567
Kun tahlili 17- qism

 

2023 yilida  Turkiyaga qarshi  katta tahdidlar

Turkiya juda qiyin geografiyada buyuk davlat bo'lish uchun kurashini davom ettirmoqda. Bu deyarli olov halqasi, bir tomondan davom etayotgan Rossiya-Ukraina urushi, ikkinchi tomondan Suriyadagi fuqarolar urushi va davlat hokimiyatining qulashi terrorizm va qochqinlar   masalasini yanada qiyinlashtiradi. Iroqda barqarorlik o'rnatilmagan bo'lsa-da, Eronda ijtimoiy voqealar , namoyishlar va to'qnashuvlar davom etmoqda. Kavkazdagi keskinliklar, Qorabog' urushi va Gretsiya bilan bog'liq muammolar. 2022-yilda Turkiya uchun katta muammolar bor edi, ularni keng miqyosda boshqarish mumkin edi, endi oldimizda 2023-yilida  Yana katta tahdidlar, ayni paytda imkoniyatlar ham  mavjud.

SETA / Tashqi siyosat tadqiqotchisi Jan AJUNning ushbu mavzu bo'yicha  fikr  va mulohazasini  e’tiboringizga  taqdim etamiz...

Geografiya taqdir. Turkiyaning taqdiri bu  shaklda, Yevropa va Osiyoning kesishgan joyida, Yaqin Sharq bilan chambarchas bog‘langan bir geografiyada, juda qiyin geografiyada joylashgandir. Biz dunyoning yuragi, global energiya manbalarining markazidamiz, shuningdek, Yevropa va Osiyo o'rtasidagi ko'prik deb atashimiz mumkin bo'lgan  bir hudud. Tabiiyki, bu geografiya ham global kuch kurashining markazi bo‘lib, u yerda buyuk kuchlar mintaqaviy kuchlar va nodavlat aktyorlar bilan proksi urushlar olib boradi. Ayniqsa, 11-sentabr xurujlaridan so‘ng AQShning Afg‘oniston va Iroqni bosib olishi, mintaqadagi dinamika butunlay ostin-ustun bo‘ldi. Arab bahorining ta'siri hamon sezilmoqda, biz DEASH va PKK kabi terror tashkilotlari paydo bo'lgan va oziqlangan beqarorlik havzasi haqida gapiramiz.Turkiya barcha bu o'zgaruvchilar bilan kurashayotgan bir paytda, endi yaratilgan geo-siyosiy ta'sirlarga va  Rossiya-Ukraina urushi natijasida duch kelishi  mumkin.

Ha, 2023 yil uchun asosiy hal qiluvchi masala, albatta, Rossiya-Ukraina urushi bo'lib qoladi. Urush uzoq davom etganga o'xshaydi va uning ta'siri juda katta bo'ladi. Global energiya ta'minotida Rossiyaga nisbatan joriy etilgan sanksiyalarga asoslangan qisqartirishlar davom etsa-da, oziq-ovqat va boshqa ba'zi tovarlarda ham xuddi shunday manzara mavjud. Qish oylarining o'tishi bilan urushning kuchayishini ham kutish mumkin va bu tabiiy ravishda Kavkazdan Markaziy Osiyo va Yaqin Sharqgacha bo'lgan ko'plab hududlar va kuch balanslariga ta'sir qiladi. Turkiya uchun katta imkoniyatlar va tahdidlarni o’z ichiga olgan bir jarayon haqida gapiramiz. Oxir-oqibat, 2023-yilda 3-yo‘l sifatida ifodalangan o‘z pozitsiyasini saqlab qoladi, lekin sanksiyalarga, ayniqsa, G‘arb hamkasblari tomonidan ko‘proq bosimga duchor bo‘lishi ham aniq. Biroq Ukraina va Rossiya o'rtasidagi muvozanatli pozitsiyasini saqlab qolgan Turkiya, ayniqsa, global energiya va oziq-ovqat ta'minoti nuqtai nazaridan muhim o'rinni egallashda davom etadi. Shunga qaramay, Rossiya o'zining yaqin geografiyalarida kuch bo'shlig'iga olib keladigan muhim harakatlarni amalga oshirishi mumkin bo'ladi. Qorabog‘ masalasi, Zangezur yo‘lagi, Turkman gazining Kaspiy dengizi orqali Turkiyaga ulanishi, Suriyada PKK/YPGga qarshi tashlanishi mumkin bo‘lgan qadamlar ba’zi mumkin bo‘lgan masalalar sifatida oldimizda turibdi.

Albatta, Turkiya uchun Rossiya-Ukraina urushidan tashqari Suriya va Iroqqa asoslangan muammolar ham bor. Bu ikki davlatning hududiy yaxlitligi Turkiya uchun juda muhim. Turkiya, Rossiya va Asad rejimi o'rtasida uch tomonlama formatda muzokaralarni boshlash mumkin bo'lishi mumkin, ammo rejim hali ham Turkiyaning talablarini qondirishga tayyor emasdek. Shuning uchun Turkiyaning bir tomonlama harbiy amaliyotlarini davom ettirishiga to‘g‘ri kelishi juda mumkin. Iroqda 2023 yil ham juda noaniq, Eronning o'sib borayotgan ta'siri va Iroq millatchiligining kuchayishi mojaro uchun potentsialga ega. Yana PKK/YPG har ikki davlatdagi beqarorlikdan foydalanishga harakat qilmoqda. Shu nuqtai nazardan, terrorizmga qarshi kurash 2023 yil davomida eng muhim kun tartibidan biri bo'ladi.

Turkiya uchun 2023-yil Yaqin Sharqda 2022-yilda boshlangan normallashuv jarayoni yanada kuchayadigan  bir yil boʻladi. BAA, Isroil va Saudiya Arabistoni bilan boshlangan va davom etayotgan jarayon Misr bilan davom etadi. Yaqin Sharqdagi barcha tegishli aktyorlar Turkiya uchun katta imkoniyatlar yaratadigan yo'qotish spiralidan chiqishni istaydi.

 Biz SETA / Tashqi siyosat tadqiqotchisi Jan AJUNning ushbu mavzu bo'yicha  fikr  va mulohazasini  taqdim etdik .

 

 

 

 


Tanlangan kalimalar: #Siyosat , #Dunyo , #Turkiya

Aloqador xabarlar