Kun tahlili 48- qism

2022 yil fevral oyida boshlangan Rossiya-Ukraina urushi tufayli Ukraina omborlarida 20 million tonnadan ortiq don bor, ular oziq-ovqat mahsulotlarini to'liq eksport qila olmadi.

1860853
Kun tahlili  48- qism

 

 Kun tahlili 48- qism  

Don shartnomasi

Istanbulda imzolangan don shartnomasi bilan Turkiya Rossiya-Ukraina urushi yana bir bor

 Kun tartibiga  chiqdi. 2022 yil fevral oyida boshlangan Rossiya-Ukraina urushi tufayli Ukraina omborlarida 20 million tonnadan ortiq don bor, ular oziq-ovqat mahsulotlarini to'liq eksport qila olmadi. Yangi o‘rim-yig‘im mavsumi boshlanganiga qaramay, omborlarda mahsulotlar uchun joy yo‘qligi oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarishni qiyinlashtirmoqda. Minalar va harbiy kemalar tufayli dengiz yo'li orqali eksport qila olmaslik Ukrainani muqobil savdo yo'llarini izlashga undamoqda. Biroq, zarur infratuzilmaning yo'qligi va urushning davom etishi turli ta'minot yo'llaridan foydalanishni qiyinlashtiradi.

SETA / Xavfsizlik tadqiqotlari direktori Muallif Prof. Dr. Murat Yeshiltashning bu boradagi  fikr va mulohazasini taqdim etamiz...

So'nggi ikki yil ichida global oziq-ovqat inflyatsiyasi erishgan 60 foizlik cho'qqini Rossiya-Ukraina urushi sabab bo'lgan narxlarning o'zgaruvchanligiga misol qilib keltirish mumkin. G'alla ehtiyojlarini ko'proq Ukrainadan ta'minlagan davlatlardan Eritreya, Somali, Liviya, Misr, Saudiya Arabistoni, Ummon, Isroil, Tunis, Efiopiya, Yaman va Keniya jarayondan eng ko'p zarar ko'rgan davlatlardir. Ukrainaning global oziq-ovqat ishlab chiqarishdagi ulushini hisobga olsak, mamlakatdan qishloq xo'jaligi mahsulotlarini yetkazib beruvchilar uchun qisqa vaqt ichida boshqa mamlakatdan import qilish qiyin. Chunki, koronavirus epidemiyasi, energetika va oziq-ovqat inqirozi tufayli narxi oshgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qisqa muddatda yetkazib berishning iloji yo‘q. Shu sababdan Ukraina don yo‘lagini ochish muhim. Yo'lakni funktsional qilish orqali global oziq-ovqat narxlariga ta'minot bosimini yumshatish mumkin. Bu qishloq xo'jaligi mahsulotlari narxining pasayishiga olib kelishi mumkin. Hozirgi jarayondan eng ko'p foyda ko'radiganlar qatoriga G'arbiy Osiyo va Afrika davlatlari kiradi.

Urush oqibatida yuzaga kelgan oziq-ovqat ta’minotidagi nomutanosiblikni bartaraf etish maqsadida Turkiya-Rossiya-Ukraina hamkorligida qurilishi rejalashtirilgan oziq-ovqat koridori omborlardagi donni jahon bozorlariga yetkazib berishni maqsad qilgan. Global oziq-ovqat ta'minotining muhim ishtirokchilaridan biri sifatida Ukraina donining jahon bozorlariga chiqarilishi oziq-ovqat narxlaridagi nomutanosiblikni bartaraf etishi mumkin.

Rossiya va Ukraina kabi ikki urushayotgan davlat bilan muloqot kanallarini ochiq tutgan Turkiya, mojaro boshidan buyon tinchlik muhitini tiklash uchun diplomatik harakat qilmoqda. Rossiyaga nisbatan qo'llanilgan sanksiyalar va izolyatsiya siyosati tufayli urush sabab bo'lgan muammolarni hal qilish uchun diplomatiya stolini qura oladigan davlatlar soni cheklangan. Turkiyaning urushning birinchi kunlaridanoq muvozanatli tashqi siyosat olib borishi va tomonlar o'rtasida vositachi bo'lish missiyasini o'z zimmasiga olishi mumkinligini ta'kidlagani g'alla koridorida muvaffaqiyat keltirdi. Don kemalarining Turkiya orqali Turkiya dengiz floti hamrohligida jahon bozorlariga taqdim etilishi kutilmoqda. Bu holat ham dunyoda, ham Turkiyada oziq-ovqat narxlariga ijobiy ta'sir qiladi. Global oziq-ovqat inqiroziga yechimlardan biri bo'lgan ta'minotni oshirish imkoniyati Turkiyaning diplomatik muvaffaqiyati tufayli amalga oshdi.

Kelishuvning kutilgan muvaffaqiyatini ta'minlaydigan eng muhim qadam uning Ukraina va Rossiya tomonidan to'g'ri bajarilishi bo'ladi. Ammo kelishuv va oziq-ovqat inqirozini yumshatish harakatlari uchun ba'zi xavflar mavjud. Ayni paytda kelishuvni to‘g‘ri amalga oshirishdan tashqari, Rossiyaning qishloq xo‘jaligi ob’ektlari va infratuzilmalariga hujumlarini to‘xtatishi katta ahamiyatga ega. Rossiya hujumlarining davom etishi va/yoki ukrainalik fermerlarning mahsulotlarini tortib olish keyingi ishlab chiqarish davrida Ukraina ishlab chiqarishining sezilarli pasayishiga olib kelishi bilan kelishuv muvaffaqiyatini sezilarli darajada cheklashi mumkin.

SETA / Xavfsizlik tadqiqotlari direktori Muallif Prof. Dr. Murat Yeshiltashning bu boradagi  fikr va mulohozasini taqdim etdik .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Tanlangan kalimalar: #Eksport , #Don , #Ukraina , #Rossiya , #Turkiya

Aloqador xabarlar