Energiya kun tartibi-28

2022-yil fevral oyida boshlangan Rossiya-Ukraina urushi tabiiy gazning katta qismini Rossiyadan ta’minlayotgan Yevropada katta xavotir uyg‘otdi.

2160587
Energiya kun tartibi-28

 

2022-yil fevral oyida boshlangan Rossiya-Ukraina urushi tabiiy gazning katta qismini Rossiyadan ta’minlayotgan Yevropada katta xavotir uyg‘otdi. 

Rossiya Yevropa Ittifoqi tomonidan joriy etilgan cheklovlardan keyin tabiiy gazni faqat rublda sotishini maʼlum qildi.

Va u Yevropaga eksport qiladigan gazni cheklab qo'ydi. Bu, ayniqsa, 2022 yilning ikkinchi yarmida gaz va elektr narxining oshishiga sabab bo'ldi. 

Ayni damda Rossiya tabiiy gazini Boltiq dengizi orqali Germaniyaga yetkazuvchi “Shimoliy oqim” quvur liniyasi hujumga uchradi va yaroqsiz holga keldi.

Talabning ortishi bilan tabiiy gaz va elektr energiyasi narxlari oshdi. Bu holat butun dunyoga, ayniqsa Yevropaga ta'sir qildi.

Tabiiy gazning deyarli yarmini Rossiyadan oladigan Yevropa Ittifoqi davlatlari oqim to‘xtatilgach, suyultirilgan gazga (LNG) o‘tishdi. Yevropa Ittifoqining suyultirilgan gaz LNG importi 2019 yildan 2023 yilgacha ikki baravar ko'paydi. Bu davrda Norvegiya 53,4 foiz bilan Yevropaga eng ko‘p tabiiy gaz yetkazib bergan davlat bo‘ldi. Jazoir 15,9 foiz bilan Norvegiyadan keyingi o’rindan joy oldi.

Biroq, inqiroz Yevropaga chuqur ta'sir qildi. 2022 yilning 2-yarmida Germaniya va Fransiya jamg‘arma paketlarini joriy qildi. Davlat idoralarini isitish va yoritishda katta cheklovlar mavjud edi.

Urushdan uch yil o'tgach, Yevropa Ittifoqi mamlakatlari suyultirilgan gazga bo'lgan talabni davom ettirmoqda.

Anadolu Agentligining Yevropa Ittifoqi Energiya regulyatorlari hamkorlik agentligi tomonidan e'lon qilingan hisobotiga ko'ra, global suyultirilgan gaz iste'moli urush boshlanganidan beri rekord darajada oshgan. Ya’ni, 40 milliard kub metrdan ortiq ko‘payib, 557 milliard kub metrga yetdi.

Yevropa 2021-yilga nisbatan 57 milliard kub metr o‘sish bilan talabning eng katta o‘sgan mintaqasi bo‘ldi va umumiy suyultirilgan gaz savdosining chorak qismidan ko‘prog‘ini tashkil etdi.

Rossiya-Ukraina urushidan keyin Yevropada paydo bo'lgan energiya inqirozini suyultirilgan gaz va uni saqlashga o'tish orqali hal qilmoqchi bo'lgan davlatlar orasida Germaniya ishga tushirgan ob'ektlar bilan suyultirilgan gaz importida eng yuqori o'sishga erishdi.

Yevropa Ittifoqi davlatlari 134 milliard kub metr suyultirilgan gaz import qilgan, shundan taxminan 18 milliard kub metri Rossiyadan sotib olingan.

Fransiya 30 milliard kub metr LNG import qildi, Ispaniya esa 25 milliard kub metr LNG import qildi. Bu mamlakatlardan keyin Niderlandiya, Italiya va Belgiya joy oldi.

Gaz eksport qiluvchi mamlakatlar forumi (GECF) tomonidan e'lon qilingan so'nggi hisobotga ko'ra, Yevropa Ittifoqi davlatlari mart oyida quvurlar orqali jami 14 milliard kub metr tabiiy gaz import qilgan.

Bu hajm o'tgan yilning shu oyiga nisbatan 4 foizga o'sish sifatida qayd etildi.

Rossiya joriy yilning birinchi choragida quvur liniyasi orqali Yevropa Ittifoqiga yuborgan tabiiy gaz miqdori 2023 yilning birinchi choragiga nisbatan 23 foizga oshib, 7 milliard kub metrdan oshdi. Rossiyadan Yevropa Ittifoqiga yuborilgan gazning 53 foizi Turkiya orqali o'tkazildi.

Yevropa Ittifoqi tomonidan mart oyida quvur liniyasi orqali sotib olingan tabiiy gaz miqdori o'tgan yilning shu oyiga nisbatan 4 foizga oshdi. Mart oyida gaz importi 2022 yil dekabridan beri Yevropa Ittifoqiga oylik gaz importining eng yuqori darajasi boʻldi.

Joriy yilning dastlabki uch oyida quvur orqali Yevropa Ittifoqiga eng ko‘p gaz eksport qilgan davlat 57 foiz ulush bilan Norvegiya, 18 foiz bilan Rossiya va 17 foiz bilan Jazoir bo‘ldi.

Rossiya-Ukraina urushi tufayli Yevropa Ittifoqi qayta tiklanadigan energiya manbalariga sarmoya kiritishni tezlashtirdi. Yevropa Ittifoqi 2023 yilda elektr energiyasining 44 foizini yashil energiya manbalaridan ishlab chiqardi va rekord o‘rnatdi. Buning 27 foizi shamol va quyosh energiyasidan olingan.

Ko'pgina davlatlar Atom elektr stantsiyalarini yopish rejalarini keyinga qoldirdi. Atom elektr stansiyalari Germaniya va Fransiyaning kuchli bosimi ostida "Yashil energiya" toifasiga kirdi.

Urush AQShni Yevropa energiya bozoriga ham olib kirdi. 2022-yilda Yevropa Ittifoqi va AQSh o‘rtasida suyultirilgan tabiiy gaz bo‘yicha kelishuv imzolangan. Shartnomada Yevropa Ittifoqi mamlakatlari AQShdan yiliga 50 milliard kub metrgacha suyultirilgan gaz sotib olishi mumkinligi ko'rsatilgan.

 

 


Tanlangan kalimalar: #Turkiya

Aloqador xabarlar