пиланеталар ара сәпәр риқабити қайтидин башланди

«гүзәл йеңилиқлар» намлиқ сәһипимизниң бүгүнки санида, қайтидин башлинип кәткән пиланеталар ара сәпәр риқабити тоғрисида тохтилип өтимиз...

1866111
пиланеталар ара сәпәр риқабити қайтидин башланди

пиланеталар ара сәпәр риқабити қайтидин башланди

түркийә авази радийоси: һәммә иш наил армстроңниң мәшһур «тунҗи қәдими»дин кейин башланди. у һәқиқәтәнму униңға нисбәтән кичик, әмма инсанийәт үчүн ғайәт зор бир қәдәм иди. америка аләм қатниши идариси — наса, айға бесилған у қәдәмдин кейин йәнә 12 аләм учқучисини айға қондурди. буларниң сайисида бизниң сиртимиздики айиғимиз тәгкән бирдинбир пиланета вә униң арқа көрүнүши һәққидә учурларға игә болдуқ...

әлвәттә асан әмәс иди؛ наса аполло пирограммиси үчүн тәхминән 280 милйард доллар сәрп қилди, пирограмма алтә қетим тәкрарланди. америкадики баҗ тапшурғучилар бу тәтқиқатларниң йүкини техиму узун муддәт көтүрәлмәйдиғанлиқини билдүрди, айға чиқиш вәзиписи узун мәзгил сүкүткә чүмди. әмма, нөвәттә айға чиқиш түрлири мисли көрүлмигән дәриҗидә риқабәт дәвригә қәдәм қойди. йеқинқи 10 йилда хусусийлар игиликидики аләм бошлуқи саһәси билән шуғуллинидиған ширкәтләрниң сани сүрәт билән көпәйди. бу саһәдики SpaceX қатарлиқ ширкәтләр, аләм қатниши тәтқиқатиниң иқтисадий йүкини баҗ тапшурғучиларниң йәлкисидин елишқа башлиди. униңдин башқа, аләм бошлуқиниң бир хил сайаһәт саһәси болушқа башлишиму, аләм бошлуқи тәтқиқати үчүн йеңи мәнбә йаритишқа башлиди. қайтидин ишләткили болидиған ракеталар болса, тәннәрхни зор дәриҗидә төвәнләтти. хуласиләп ейтқанда, пиланетлар ара сайаһәтниң биринчи бекити болған айға йетиш, илгирикигә қариғанда хелила асан болидиғандәк қилиду.

нөвәттики аләм қатниши риқабитигә қариғанда, биз кәлгүси бир нәччә йилда сүний һәмраһқа қарап йолға чиққан бир көп аләм кемисини көрүшкә башлайдиғандәк туримиз. ундақта, аләм бошлуқи тәтиқати инсанлар үчүн немишқа шунчә муһим, сүний һәмраһимиз биз үчүн йеңи һайатлиқ макани бәрпа қилаламду вә биз у йәргә йетип барғанда немиләрни қилимиз?

нурғун дөләтләр, болупму наса, йавропа аләм қатниши идариси вә хитай кәлгүси 10 йилда аләм учқучилирини ай шариға әвәтишни пиланлимақта. буниңдики һәл қилғуч мәқсәт, аләм учқучилири йашийалайдиған вә хизмәт қилалайдиған база қуруп, у арқилиқ алди билән марсқа, андин йултузлар ара системиға сәпәр қилиш үчүн қаравулхана тәсис қилиш. чүнки ай шариниң җәнубий қутубида дәп қариливатқан су мәнбәси, аләм учқучилириға нисбәтән тепилғусиз байлиқ. гәрчә һазирчә ай шариниң «дунйалаштурулуши» вә инсанларниң йеңи макани болуши мумкиндәк қилмисиму, әмма у қисқа муддәтлик сайаһәтләр үчүн бихәтәр портқа айлиниши мумкин.

иккинчи чоң нишан, әлвәттә, байлиқ киризисини һәл қилиш. нопусниң көпийиши, енергийә байлиқиниң азийиши вә урушлар бу киризисни техиму чоңқурлаштурмақта. пүткүл дунйа енергийә киризиси ичидә туруватқан һазирқидәк шараитта, ай шарида байқалған бир қисим елементларниң һәм санаәт байлиқи болуши, һәм йеқилғу түри сүпитидә ишлитилиши үмид қилинмақта.

йәр шаридики гелий 3, титан, пилатина, төмүр, никел вә алтун қатарлиқ минерал маддилар интайин муһим. һелийум-3 гази йәршарида интайин аз учрайду, әмма ай шарида мол. бу газни илғар йадро бириктүрүш реакторлири шундақла сағламлиқ саһәсидә ишлитишкә болиду.

бизниң каинатта йалғуз йаки әмәсликимиз тоғрисидики соалға техи җаваб берилмиди. инсанийәтниң әң чоң нишанлириниң бири, шүбһисизки, охшимиған саманйоллиридики мәдәнийәтләр билән алақә орнитиштин ибарәт.

инсанларниң ай шариниң йирақ тәрипидики аләмгә мунасивәтлик тонушини өстүридиған радийо телескоплирини қуруш пиланланмақта. бу райондики нурлар аләм бошлуқиниң йирақ җайлирини тәтқиқ қилиш пурсити билән тәминләйду, дәп қарилиду. әлвәттә, ай шари тәтқиқатиниң йәнә бир нишани, бу пиланетани бир сайаһәт мәркизигә айландуруш.

кәлгүси нәччә он йилда, ай шариниң бир сайаһәт орни болуши арзу қилинмақта. әмәлийәттә, бир қисим аләм қатниши ширкәтлири аллибурун сода паалийити үчүн орун закас қилишни башлиди.

интернет дунйасида айдин йәр сатидиғанларниму учритиш мумкин. әмма, бирләшкән дөләтләр тәшкилати келишимигә асасән, һечқандақ адәм, орган йаки дөләт ай шарида һәқ дәваси қилалмайду. бу бәлгилиминиң қанчилик күчкә игә болидиғанлиқини ай шаридин келидиған хәвәр бәлгиләйду.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر