әрменийәниң келәчики

йавроасийаға нәзәр - 48

1535035
әрменийәниң келәчики

түркийә авази радийоси:  төвәндә, «йавроасийаға нәзәр» намлиқ пирограммимизниң бүгүнки бөлүмидә, абдрәсул исһақов тәрипидин тәййарланған «әрменийәниң келәчики» темилиқ анализни диққитиңларға сунимиз.

2020-йили, 10 нойабир күни,  әрменийә қарабағ урушида мәғлуп болғанлиқини етирап қилип, үч тәрәплик келишим имзалиди. келишим түзүлгәндин буйан, әрменийәдә кәскинлишип кәткән вәзийәт техичә изиға чүшмиди. ереванда өктичиләр баш министир никол пашинйанниң вәзиписидин истепа беришини тәләп қилип, намайиш өткүзмәктә. дөләт бихәтәрлик вә истихбарат күчлириму, өктичиләрни сийасий өзгириш қозғаш җинайити билән әйибләп, түрмиләргә ташлимақта. һөкүмәтниң ташқи ишлар, мудапиә, маарип, илим-пән вә тәнтәрбийә министирлири вәзиписидин истепа бәрди. әрменийә җиддий әһвалларға тақабил туруш  министири билән әмгәк министири вәзиписидин елип ташланди. бирқанчә парламент әзаси  билән йуқири дәриҗилик бийурократлар өзлириниң хизмитидин айрилғанлиқлирини билдүрди. әзәрбәйҗандин әрменийәгә қечип кәткән йүз миңдин артуқ әрменийә көчмәнлириниң мәсилисиму, еривандики сийасий кризисқа илавә қилинди. бу өзгиришләрдаирисидә, әрменийәниң келәчикиниң қандақ шәкиллинидиғанлиқиқизиқ нуқтиға айланди

әрменийәдә өктичиләр, никол пашинйан таки вәзиписидин истепа бәргәнгә қәдәр давамлиқ намайиш өткүзүшни қарарлаштурди. пирезидент армен саркисйанму муддәттин бурунсайлам өткүзүлүшини қоллап, пашинйанни вәзиписидин истепа беришкә тәклип қилди. дөләттә бу өзгиришләр йүз бериватқан мәзгилдә, ғәрб билән русийәоттурисида, әрменийәниң келәчикидә сөз саһиби болуш үчүн риқабәт кәскинлишип кәтти.

21- нойабир күни, русийәдөләт мудапиә, ташқи ишлар вә сәһийә министирлири һәм башқа даириләрдин тәшкил тапқанһәйәтереванға кәлди. пашинйанниң һакимийәт бешиға чиқишидин кейин, ереван- москва  мунасивәтлирикөзгә көрүнәрлик дәриҗидә йириклишип кәткәниди. уда 44 күн давамлашқан қарабағ уруши,русийәниң әрменийәдики орнини мустәһкәмләш пурсити болди. гәрчә русийәһәйитиниң асаслиқ күнтәртипи,  қарабағ вәзийитини музакирә қилиш болсиму , әмма арқа пиланда, әрменийә һөкүмити билән болған мунасивәтләрниң келәчики һәққидәсөһбәтөткүзүш икәнлики ениқ иди.

русийә ташқи ишлар министири лавров, «тағлиқ қарабағда әзәрбәйҗан билән әрминийә оттурисидики тоқунушқа хатимә бәргәнкелшимдә рол ойнимиғанлиқи үчүн, америка қошма иштатлирибиләнфирансийәрусийәдин рәнҗиди.» тәриқисидә байанат елан қилди. фирансийә пирезиденти еммануел макрон, минсик гурупписиниң һәрикәткә өтүшини вә хәлқара көзитиш күчиниң қарабағда вәзипә өтүшини тәләп қилди.

фирансийә башчилиқидики йавропа дөләтлири «биз қарабағниң мустәқиллиқини етирап қилимиз» тәриқисидә байанат елан қилди. әслидә, пашинйанму шундақ чақириқта болғаниди. ғәрбликләр ахирқи өзгириштин кейин, ойун сиртида қелишни халимайватиду.

әрменийә 28 йиллиқ ишғалийитиниң бәдили сүпитидә, әзәрбәйҗанға 50 милйард доллар төләм төләшкә мәҗбур. бу рәқәм, районниң йәр асти канлириға йәткүзүлгән зийанни өз ичигә алмайду, әлвәттә.

бу өзгиришләрдин шуни биливелишқа болидуки, әрменийәниң һазирқи әһвали йахши әмәс. йеқин кәлгүсидә, дөләттә қайта сайлам өткүзүлүш мәсилиси күнтәртипкә келиши мумкин.ереван һөкүмитиниң, москва вә париждики иттипақдашлириға, һәр қайси дөләтләрдә йашаватқан бай диаспорасиғаишәнмәй, алди билән, һәр күни йүзлишидиған қошнилири билән болған мунасивәтлирини нормаллаштурушиға тоғра келиду. әгәр әрмәнләр «бүйүк әрменийә» вә «аталмиш ​​ирқий қирғинчилиқ» дәвалиридин ваз кәчсә, қисқа вақит ичидә, иқтисадий әһвалини йахшилаш пурситигә еришиду. әрменийә түркийә арқилиқ ғәрбкә, гирузийә арқилиқ қарадеңизға, әзәрбәйҗан арқилиқ асийаға ечилидиған дөләтләр билән болған мунасивәтлирини йеңи сәвийәгә йәткүзәләйду. әрменийәдә бурулуш нуқтиси оттуриға чиқиватқан бир пәйттә, ахирқи қарар йәнә әрменийә хәлқигә аиттур.

 



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر