idlibte esed we ittipaqdashlirini tinchliqqa mejburlash

küntertip we analiz (07)

idlibte esed we ittipaqdashlirini tinchliqqa mejburlash

idlibte esed we ittipaqdashlirini tinchliqqa mejburlash

idlib kirizi

(jan ajun)

«küntertip we analiz» namliq pirogrammimizning bügünki bölümide silerge «idlibte esed we ittipaqdashlirini tinchliqqa mejburlash» témiliq analizni diqqitinglargha sunimiz.

 

esed qisimliri, rusiye we iranning künsiri ashuruliwatqan yardemliri sayisida, astane kélishimige xilap halda, idlibtiki hujumlirini dawamlashturüp, istiratégiyelik ehiyetke ige «M4-M5» yolining kontirolluqini alqinigha kirgüziwilishqa azla qalghan weziyette turmaqta. seraqibtin eleys yézisigiche bolghan rayonlarni kontirolluqigha kirgüziwalghan esed qisimliri yéqinqi bir yilda bir yérim milyongha yéqin kishini yürt makanliridin ayrip qoydi. idlibke qaratqan keng kölemlik herbiy herikiti, eslide esed qisimliri we ittipaqdashlirining siyasiy hel qilish charisini tashlap, bir herbiy zeper élan qilishning koyida ikenlikini körsitip bermekte. türkiye bolsa, tashlighan herbiy qedemliri bilen bundaq bolushigha yol qoymaydighanliqini namayan qilmaqta.

töwende siyaset, iqtisad we jemiyet tetqiqatliri fondi jemiyiti tashqi siyaset tetqiqatchisi jan ajunning mesilige munasiwetlik anilizini diqqitinglargha sunimiz:

*** *** ** ****** **** *****

esed qisimliri yéqinqi 2 heptidin béri idlibtiki hujumlirini kücheytti. qurughluqtin irangha qarashliq shie militanlar, hawadin rusiye ayropilanlirining zor yardimi sayisida, qozghilangchilargha qarshi ilgirileshlirini dawamlashturdi. 

idlibning eng chong yézisi bolghan maaret el numanning kontirlluqini tartiwalghandin kéyin shimalgha burulup, «M4-M5» yollirini bir - birige tutashturidighan muhim istiratégiyelik ehmiyetke ige seraqibni alqinigha kirgüzawaldi. yüz minglighan insan oq bombilarning astida rayondin türkiye chégrasigha qarap qéchishqa bashlidi.  türkiye bu ehwalgha qarita jiddiy halda idlibte herbiy toluqlima xizmetlirini ishqa ashurup, esed qisimlirigha ulitimatum (axriqi agahlandurush) bérishke mejbur boldi. biraq esed qisimliri seraqib we teftanaz rayonlirida biwaste türkiye eskerlirige hujum qildi. buninggha jawaben türkiyemu süriyediki ichki urush partlighandin buyan tünji qétim süriye hökümiti qisimlirigha keng - kölemlik hujum qilishqa mejbur boldi. jumhur reis rejep tayyip erdoghan süriye qisimlirigha «eger féwral éyining axirighiche süriye hökümiti qisimliri sochi kélishimide belgilengen chégra dairisige chékinmeydiken, biz herbiy mudaxile qilish arqiliq qoghlap chiqirimiz» dep agahlandurush bérish arqiliq esed qisimlirigha chékinishke muddet berdi.

erdoghanning bu heqtiki bayanati we türkiye armiyesining idlibke éghir qoralliq qisimlarni yollishi, türkiyening rayongha qaratqan heriket métodining özgergenlikini shundaqla buningdin kéyin yéngi bir basquchqa kirgenlikimizni kösitip bermekte.

türkiye hazirmu rusiye bilen kélishim asasini tiklep, esed hökümiti qisimlirini sochi kélishimide belgilengen chégraning sirtida tutushni arzu qilmaqta. eger bu ishqa ashmighan teqdirde (tolimu töwen éhtimalliq bar), türkiye we qozghilangchilar esed qisimlirini, türkiyening 12 közitish nuqtisning u teripigiche chékindüridighan bir herbiy heriket bashlishi mumkin.

esed qisimliridin bashqa yene, rusiyening yéqinki mezgilde süriyede tashlighan qedemliri türkiyening dölet menpeetige ziyan salmaqta. rusiye bir itipaqdash bolush süpiti bilen türkiyening qimmitini tonup yétidighan chagh yétip keldi. türkiyening herbiy hel qilish charisini kücheytishi bilen tinchliqning qedrige yétilishi we rusiyening buni yaxshi chüshünüp yétishi zorürdek qilidu.

 

 


خەتكۈچ: küntertip we analiz

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر