mardin shehiri bilen tonushushni xalamsiz?

türkiyede sayahetchilik 2019/20

mardin shehiri bilen tonushushni xalamsiz?
mardin shehiri bilen tonushushni xalamsiz?
mardin shehiri bilen tonushushni xalamsiz?

türkiyede sayahetchilik 2019/20

 

mardin shehiri bilen tonushushni xalamsiz?

 

mardin shehiri bilen tonushushni xalamsiz?

hörmetlik radiyo anglighuchi qérindashlar! qedriye shenel teripidin teyyarlanghan «türkiyede sayahetchilik» namliq pirogrammimizning bügünki sanida silerge mardin shehirini tonushturimiz.

*** *** **** ****** *****

mardin medeniyet qurulmisi we jongghrapiyelik orni jehettin ziyaret qilalishingiz mumkin bolghan eng perqliq sheherlerdin birsi hésablinidu.

türkiyening sherqiy jenubiy anadolu rayonigha jaylashqan bu sheher mézopotamya oymanliqining udulida, özige xas binakarliqi bilen hemmining diqqitini tartip kelmekte. ziyaretchilerni goya sherqning epsaniwiy ötmüshini seyle qilghandek tuyghugha chömdürmekte.

dijle we firat deryaliri otturigha jaylashqan mardin shehiri oxshash bolmighan medeniyetlerge we dinlargha baghrini achqan uzun tarixqa ige bir sheher hésablinidu. sheherning rayondiki olturaqlishish tarixining miladidin ilgiriki 3000yillirigha tutushidighanliqi texmin qilinmaqta. ret boyiche eng deslep asurlarning, andin hititlar, urartular we medlerning hakmiyitige ötken bu sheher, rimlar anadoluda hakimiyet sürgen dewrlernimu bashtin kechürgen bolup, wizantiyeliklerning arqidin 11esirde türk yürtliri qataridin orun alghan idi. 

mardin qedimiy yépek yolining üstige jaylashqan bolup, yuqiri mézopotamyaning eng qediiy olturaq rayonliridin birsi hésablinidu.  sheherning omumiy körinishige qarighanda, diqqitingizni eng deslep sériq kalker téshidin yasalghan öyler özige tartidu. pütün dunyagha nami pur ketken bu öylerning ishiki mézopotamyagha échilidu. topilikning egimi estige yasalghan bolghachqa bu öyler az dégendimu 2 qewetlik yasalghan we birsining sayisi yene birsige chüshmeydighan shekilde layihilengenliki bilenmu meshhur. kelker téshi öylerni yazda salqin, qishta issiq tutidu. sériq kelker tashlirigha mézopotamya qoyashi chüshken chaghda sheher goya sap sériq körünüp, hékaye chöcheklerdiki sheherlerdek tüske kiridu. shunga mardin «qoyash shehiri» depmu atilidu.

mardin goya usti ochuq muziygha oxshaydu. mardinda körüshke tégishlik nurghun jaylar bar. bulardin birsi dera antik shehiri bolup, u xuddi mardingha oxshashla qedimiy mézopotamyaning eng qedimiy olturaq rayonliridin birsi hésablinidu. bolupmu 40 métir chongqurluqtiki yer asti shehiri sizni bashqiche tesirlendürishi mumkin. sheher tügmini, chirkawi, baziri we su ambirimu körüshke tégishlik muhim jayliri hésablinidu. 

mardinning simwoli dep bilinidighan qedimiy qurulushlardin birsi deyrulzafaran monastiridur. u miladidin kéyinki 5esirde yasalghan, biraq kéyinki dewrlerdiki qoshumche qurlushlar arqiliq bügünki körünüshini shekillendürgen idi. bu monastir suryani ortodokislarning diniy merkezliridin birsi bolghan bolup, bügünki kündimu ibadetxane süpitide paaliyet qilmaqta.

ulujami mardin sheher merkizidiki muhim yadikarliqlardin birsi, yeni anadoluning eng qedimiy jamiliridin birsi bolup, u 12esirde yasalghan idi. binakarliqi jehettiki körkemliki bilen omumiy sheher menziriside merkiziy ehmiyetke ige. ulujamidin bashqa yene, shehidiye jami, melik mehmut jami, letifiye jami we nejmiddin jamimu ziyaretke qilishqa erziydighan jaylar qatarida hésablinidu. 

zinjiriye medrisisi 14esirdin künimizge qeder yétip kelgen eng güzel qurulushlardin birsi, uning qiziqarliq bir hékayisimu bar. medrisini saldurghan isa bey, urushta meghlup bolghandin kéyin xéli mezgilgiche mushu jamede esir tutulghan we türmide yétishqa mejbur bolghan idi.

téxi yéqinqi mezgilde yasalghan qasimiye medrisisi aktip paaliyet qiliwatqan chaghlarda rayonning eng muhim maarip merkezliridin birsi bolghan idi. jame we meqbiridin bashqa yene, 23 türlük dersliki bolup, u bir ilim pen we maarip külliyesi süpitide yasalghan idi.

mardinning midyat nahiyesidiki mor jabriél monastiri qedimiy suryani jamaitining eng meshhur we eng chong binakarliqliridin birsi hésablinidu. mor jabriél monastiri dunyada örülüp chüshmestin özini saqlap qalalighan eng qedimiy suryani ortodoks monastiri bolup, oxshash bolmighan dewrlerde ichki we tashqi qismigha bezi qoshumchilar yasalghan idi.

mor bénham yaki yene bir ismi boyiche qiriqlar chirkawi 6esirdin künimizge qeder yétip kelgen chirkaw bolup, qongghuraq munari we yaghach bilen qaplanghan özgiche binakarliqi hemmining diqqitini tartidu. 13esirning axirilirida mardin qedimiy suryani rahiplar merkizi bolghandin kéyin xelqning ruhaniy we idariy ishliri mushu chirkawdin bashqurulghan idi.

mardin؛ medrisiliri, jamiliri, chirkawliri we monastirliri bilen her qaysi dinlar özara gireleshken halda tinchliq ichide yashighan bir sheher süpitide sizni qarshi alidu. qedimqiy dewrlerde seyle qiliwatqandek bir tuyghugha chömdüridighan kochiliri, tash öyliri, sheherge hakim orundiki qelesi, tarixiy bazarliri we qehwexaniliri sizni goya sihirlik bir muhitqa kirip qalghandek hésqa keltüridu.

bügünki künde mardin dunyaning nurghunlighan döletliridin sayahetchilerni jelp qilmaqta. sizmu eger mardinni ziyaret qilsingiz, muhim yadikarliqlarni öz qoynigha alghan mardin muziyini we midyat nahiyesini choqum seyle qilishingizni tewsiye qilimiz. 

mardin yene, «telkari» dep atilidighan kömüsh qol hüner seniti bilenmu meshhur. maharetlik ustilarning qolida pütken kömüsh boyumlardin choqum sétiwélishni untumang.

mardin yene tamaq türlirining molliqi bilenmu meshhur bir sheher. bolupmu qowurgha toldurma kawipi, sambusa kawipi qatarliq yerlik tamaqlirini tétip baqmay turup hergiz mardindin kétip qalmang. 

hörmetlik radiyo anglighuchi qérindashlar! yuqirida qedriye shenel teripidin teyyarlanghan «türkiyede sayahetchilik» namliq pirogrammimizda mardin shehirini tonushturüp ottuq, tingshighininglar üchün rexmet.

 


خەتكۈچ: türkiyede sayahet

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر