istanbul bilen tonushushni xalamsiz?

türkiyede sayahetchilik 2019/18

istanbul bilen tonushushni xalamsiz?

istanbul bilen tonushushni xalamsiz?

istanbul bilen tonushushni xalamsiz?

 

hörmetlik radiyo anglighuchi qérindashlar! qedriye shenel teripidin teyyarlanghan «türkiyede sayahetchilik» namliq pirogrammimizning bügünki sanida silerge istanbulni tonushturimiz.

*** *** **** ****** *****

istanbul ikki qiteni, yeni yawropa bilen asiyani bir birige tutashturidighan bir sheher. joghrapiyelik orni jehettin tarix boyiche dawamliq eng muhim olturaq rayon bolup kelgen idi.

miladidi ilgiriki 7esirde qurulghan istanbul shehiri, nurghunlighan medeniyetlerge sahibxanliq qilghan bolup, kültürler, dinlar we medeniy oyghunushlarning birleshme nuqtisigha aylanghan idi.

tarix boyiche 3 chong impériyening yeni, rim impriyesi, sherqiy rim impériyesi we osmanli impériyesining paytexti bolghan istanbul, bu heshemetlik ötmüshi bilen oxshash bolmighan medeniyetlerning özige xas yadikarliqlirini oxshash birla yerde jem qilghan bolup, 1985yilida b d t maarip, ilim pen we medeniyet teshkilati «UNESCO» ning dunya mirasi tizimlikige kirgüzülgen idi. 

istanbulning shimalida paris qoltuqi, sherqide istanbul boghuzi we jenubida marmara déngizi uni orap turidu. déngiz bilen oralghan üch teripi bügünki künde «tarixiy yérim aral» depmu atilidu. 

bu yérim araldiki 4 rayon istanbulning tarixiy saheliri süpitide dunya mirasi tizimlikige kirgüzüldi. bu 4 rayon؛ sultan ehmed sheher sépili rayoni, sulaymaniye alahide qoghdilinidighan rayon, zeyrek alahide qoghdilinidighan rayon we istanbul qurughluq sépili alahide qoghdilinidighan rayon dep atilidu.

sultan ehmed sheher sépili rayoni؛ topkapi sariyi, ayasofya jamesi, hipodrum (musabiqe meydani), aya irini we kichik ayasofya jamesini öz ichige alidu.

topkapi sariyi؛ osmanli impériyesining uzun yilliq tarixiy boyiche padishahlar turghan we impériye idare qilinghan eng muhim saraylardin birsi hésablinidu. fatih sultan mehmet teripidin qurulushi bashlanghan bu saray, 15esirning axirilirida tamamlanghan bolup, resmiy ishlitilishke bashlighan deslepki chaghda ichide 4000 etrapida kishi yashaytti.

texminen 80 ming kuwadirat métér yer kölimige ige bu saray, yéngi saraylarning yashilishi bilen ilgiriki ehmiyitini yoqutup qoyghan, biraq muqeddes amanetler, dölet xezinisi we pul zawuti mushu sarayda saqlinip kelgen idi.

topkapi sariyi 1923yili osmanli xelipiliki aghdurulghandin kéyin muziyi süpitide ishltilmekte. uzun yillarghiche impériyening hökümet merkizi bolghanliq nuqtisidin hemmining diqqitini tartip kéliwatqan bu sarayda, osmanli binakarliq senetige ait muhim yadikarliqlar, kichiklitilgen ülgilik binakarliq eserliri, islamiy xushxetler, kéyim kéchekler, qoral- yaraqlar, tam resimliri, kündilik turmushta ishlitilgen boyumlar, osmanli xezinisi we zibu zinnet eshyaliri körgermexanisi qatarliq nurghunlighan tarixiy bayliqlar saqlanmaqta.

aya sofya؛ istanbuldiki eng muhim yadikarliqlardin birsi. wézantiye impériyesi dewride, miladidin kéyinki 500 yillarda yasilishqa bashlanghan bir chirkaw bolup, gümbizi bilen dang chiqarghan idi. binakarliq tarixining muhim burulush nuqtliridin birsi hésablinidighan ayasofya bügünki künde muziy süpitide ishlitilmekte.

musabiqe meydani dep atalghan rayon miladidin kéyinki 200yillarda tenterbiye paaliyetliri we ijtimaiy paaliyet merkizi süpitide yasalghan bolup, bügünki künde uning qalduqliri otturigha chiqirildi.

aya irini we kichik ayasofya bolsa, wézantiye dewride yasalghan we binakarliq seniti jehettiki özgüchiliki bilen hemmining diqqitini tartqan ordokis chirkawliri idi.

sulaymaniye jamesi qanuni sultan sulayman teripidin 16esirning otturilirida yasitlighan mimar sinanning bibaha esiri bolup, bügünki istanbulning heshemetlik menzirisini zinnetligen eng katta yadikarliqlardin birsi hésablinidu. sheherning hem diniy hem ijtimaiy we kültür éhtiyajlirini qamdiyalaydighan chong külliye sheklide layihelengen sulaymaniye jameside, jamedin bashqa yene, doxturxana, hammam, karwansaray, 4 medrise, tibbiy mektep we bir ghiribxana mewjut. bu binalarning asasliq köp qismi künimizde mewjutluqini dawamlashturmaqta.

dunya mirasi tizimlikige kirgüzülgen rayonlarning yene birsi zeyrek alahide qoghdilinidighan rayoni bolup, zeyrek jamesi we yaki pantokrat monastiri, 3 ortodokis chirkawidin terkip tapqan muhim binakarliq hésablinidu. 12esirde yasalghan monastir istanbul fethi qilinghandin kéyin medrisige aylandurulghan idi.

bu rayon osmanli öylirining özgiche qurulushi, turmush shekli we binakarliq seniti nuqtisdinmu zor ehmiyetlik orneklerge tolghan bolup, istanbulda bayqalghan eng qedimiy öylerdin birsimu mushu jayda saqlanmaqta. zeyrek alahide qoghdilinidighan rayoni b d t maarip, ilim pen we medeniyet teshkilati «UNESCO» ning türi yoqulup kétish aldida turghan yadikarliqlarni asrash tizimlikige kirgüzülgen bolup,  rémunt qilish xizmetliri keng dairilik halda ishqa ashurulghan idi.

istanbul qurughluq sipili alahide qoghdilinidighan rayoni؛ sheher üstige qurulghan yérim aral, qurughluq we déngiz tereptin urap turghan sipillargha yéqin jaylarni öz ichige alidu.  sipil miladidin kéyinki 4esirde yasilishqa bashlanghan we tarix boyiche nurghun qétim qoshumche qilniishlar arqiliq özgertilgen idi.

sipilning heywetlik derwaziliri, sheherge kirgenlerge döletning qudritini namayan qilidighan ehmiyetlik yadikarliq hésablinidu. bu derwazilar bügünki kündimu öz péti ishlitilmekte.

osmanli impériyesi dewride sipillar we derwazilar nurghun qétim rémunt qilinghan we bezi jayliri qaytidin yasalghan idi.

güzelliki shiér dastan, roman we kino - filimlerge téma bolghan, tebiet we tarix nuqtisidin tengdishi bolmighan istanbul shehiri, aldiniqi yili texminen 14 milyon chet ellik sayahetchi teripidin ziyaret qilindi.

hörmetlik radiyo anglighuchi qérindashlar! yuqirida qedriye shenel teripidin teyyarlanghan «türkiyede sayahetchilik» namliq pirogrammimizda istanbulnitonushturüp ottuq, tingshighininglar üchün rexmet.

 


خەتكۈچ: türkiyede sayahet

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر