afrodisias antik shehiri

türkiyede sayahetchilik 2019/19

afrodisias antik shehiri
afrodisias antik shehiri
afrodisias antik shehiri

türkiyede sayahetchilik 2019/19

 

afrodisias antik shehiri

 

afrodisias antik shehiri

hörmetlik radiyo anglighuchi qérindashlar! qedriye shenel teripidin teyyarlanghan «türkiyede sayahetchilik» namliq pirogrammimizning bügünki sanida silerge afrodisias antik shehirini tonushturimiz.

*** *** **** ****** *****

ishiq we güzellik ayal tengrisi afroditning ismi qoyulghan sheher «afrodisias antik shehiri» bolup, bu sheher rim impératori agustus teripidin «pütün asiyada özem üchün mushu sheherni tallidim» dep teriplengen we miladidin kéyinki 1esirde impérator teripidin alahide qoghdash astigha élinghan idi.

«afrodisias» bügüngiche intayin saghlam bir shekilde yétip kelgen sheher qurulmisi bilen anadoludiki muhim arxiologiyelik rayonlardin birsi hésablinidu.

türkyiening ege rayonida, aydin wilayitige qarashliq qarajasu nahiyeside déngiz yüzidin texminen 600 métir égizliktiki bir topilikke jaylashqan bu sheherning tarix boyiche tebiiy alahidilikliridin birsi bolghan mermer téshi kanliri eng muhim bayliq menbeliridin birsi bolup kelgen idi.

afrodisias shehirining olturaqlishish tarixi miladidin ilgiriki 5000yillargha tutishidu.  miladidin ilgiriki 2esirde bu sheher dölet salahiyitige ige bolghan idi. rim impériyesi agustus teripidin alahide qoghdash astigha élinghandin kéyin sheherge baj kechürüm qilish, aptonomiye qatarliq zor étibarlar bérilgen we shunga téz tereqqiy qilishqa bashlighan idi.

afrodisias shehiri kéyinche karia ölkisining paytexti bolghan bolup, wézantiye dewride siyasiy we iqtisadiy mesililer sewebidin ehmiyitini yoqutup qoyushqa bashlidi. 7esirde yüz bergen yer tewresh bilen yiqilghan sheher, qayta bina qilinmighan we netijide kichik bir yézigha aylinip qalghan bolup, 18esirde pütünley xarabiliqqa aylanghan idi.

«afrodisias antik shehiri» diki mermerdin yasalghan jaylar, heykeller, neqishler we oyma xetlerning künimizge qeder yétip kéleligenliki sheherning arxiologiyelik ehmiyitini téximu yuquri kötürmekte.

sheherge yéqin jaydiki mermer kanliri, sheherning heykeltirashliq seniti saheside eng yuqiri süpetlik merkezge aylinishini ishqa ashurghan idi. bolupmu 1- esirdin 3esirgche bolghan jeryanda sheherdiki heykeltirashliq seniti nam chiqarghan, aq déngiz etrapida tonushluq nurghunlighan muhim eserlerni barliqqa keltürgen idi. onlighan ataqliq heykeltirashlar del mushu sheherde yétiship chiqqan bolup, heykeltirashliq sahesidiki bu rehberliki waqitining ötishige egiship, «afrodisias heykelchiliki» depmu atalghan yéngi bir heykelchilik éqimini meydangha keltürgen idi.

qedimqiy dewrning aldinqi qatardiki binakarliq, senet we din merkezliridin birsi bolghan afrodisiasning eng muhim qurulishi hésablinidighan afridot ibadetxanisi, tunji qétim asurlar teripidin ishiq we güzellik ayal tengrisi ishtargha atap yasalghan idi. 1esirde rimliqlarmu bu ibadetxanini «afrodit» dégen nam bilen qayta yasatti.

afrodit ibadetxanisi, 5esirning axirilirida sheherge xiristiyanliq hakim bolghandin kéyin, chong bir chirkawgha aylandurulghan hemde qedimiy ibardetxanining izliri pütünley öchürüp tashlanghan idi.

sébastéon ibadetxanisi, hadriyan hammami, tenterbiye we oqu - oqutush meqsitide ishlitilgen jaylar we suni kontirol qilish üchün yasalghan köl qatarliqlar sheherning oyma neqish we heykeller bilen bézelgen muhim yadikarliqliri hésablinidu.

yighilish we bazar ornida ishlitilgen shundaqla 8 ming kishi sighidighan agora meydanida rim ipératori dionklétanusning mermer üstige yazdurup tamgha asturghan baha jedwili mewjut bolup, bu jedwel sheherning eyni chaghdiki iqtisadi ehwalini yorutup béridighan eng muhim yardikarliq dep qarilidu.

afrodisias tenterbiye meydani bolsa, antik dunyaning eng yaxshi qoghdilip qalghan tenterbiye zallirdin birsi dep qobul qilinidu. texminen 30 ming kishilik sighimchanliqqa ige. buningdin bashqa qedimiy tiyatirxanisimu anadoluning eng qedimiy 3 qewetlik sehnisige ige bolghanliqi bilenmu hemmining diqqitini tartidu. 

sheherning yüzligen yillar ilgiri yasalghan bolushigha qarimay hazirmu mewjutluqini saqlap kéliwatqan chong derwazisi, qedimiy binasi we mermer tash oymiliri körgüchilerni hang tang qaldurup kelmekte.

«afrodisias antik shehiri» rayonda orun alghan qedimiy mermer kanliri bilen birlikte 2017yili b d t maarip, ilim pen we medeniyet teshkilati «UNESCO» ning dunya mirasi tizimlikige kirgüzüldi.

«afrodisias antik shehiri» ni körüsh üchün aydingha kelsingiz, didimdiki apollon ibadetxanisini ziyaret qilmastin hemde didimning güzelliki tengdashssiz sahillirida déngizgha kirmestin kétip qalmang. ege rayonigha xas zeytin yighi we yerlik yémek ichmeklirini choqum tétip béqishni ontumang!    

  

hörmetlik radiyo anglighuchi qérindashlar! yuqirida qedriye shenel teripidin teyyarlanghan «türkiyede sayahetchilik» namliq pirogrammimizda afrodisias antik shehirini tonushturüp ottuq, tingshighininglar üchün rexmet.

 

 


خەتكۈچ: türkiyede sayahet

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر