birma musulmanlarning yurt-makanlirigha qaytish musapisini sewebsiz kéchiktürmekte

bangladish pirézidénti sheyx hasina birma hökümitining arakan musulmanlirining yurt-makanlirigha qaytish musapisigha héchqandaq seweb körsetmestin kéchiktürgenlikini bildürdi.

1042022
birma musulmanlarning yurt-makanlirigha qaytish musapisini sewebsiz kéchiktürmekte

türkiye awazi radiyosi xewiri: köp xil sanaet téxnikisi we iqtisadiy hemkarliq meqsitide échilghan «béngal qoltuqi döletliri  yighini» gha qatnishish üchün népalgha yétip kelgen sheyx hasina, axbarat élan qilish yighinida söz qildi. u: «birma puqralirini qobul qilishqa teyyar ikenlikini éytiwatidu, biraq emeliyette buning üchün héchnime qilmaywatidu. birma arakan musulmanlirining yurt-makanlirigha qaytish musapisini héchqandaq seweb körsetmestin kéchiktürmekte» dédi.

u «béngal qoltuqi döletliri  yighini» daireside, birma pirézidénti win mynt bilen körüshkenlikini, emma körüshüshte arakan musulmanliri mesilisining muzakire qilinmighanliqini eskertti.

bangladish bilen birma 2017-yil dékabir éyida arakan musulmanlirining yurt-makanlirigha qaytishi teklip qilinghan kélishimni imzalighan idi.

b d t teripidin qurulghan xelqaraliq birma musteqil tetqiqat komitéti birma armiyesi qomandanliq ishtabi bashliqi min angxlayingni öz ichige alghan yuqiri derijilik herbiy emeldarlarni arakan musulmanlirigha qarita yürgüzgen irqiy qirghinchiliq sewebidin xelqara jinayi ishlar sot mehkimiside sotlashni telep qilghan idi.

1970-yillardin buyan birmada éghir zulum we sistémiliq bésimgha uchrawatqan arakan musulmanliri nopusining köp qismi, yurt-makanliridin ayrilip rayondiki döletlerge köchüshke mejbur boldi. birma hökümiti 1982-yili qobul qilghan asasiy qanun bilen puqraliq hoquqidin ayrilip qalghan arakan musulmanliri «döletsiz» hésablinidu.  b d t teripidin «zulum chékiwatqan diniy az sanliqlar» dep étirap qilinghan arakan musulmanliri hem xilmu xil zorawanliqlargha hemde qanuniy, iqtisadiy we ijtimaiy jehettin ayrimichiliqlargha uchrimaqta.

2012-yilimu arakanda buddistlar bilen musulmanlar arisida qanliq toqunush yüz bergen we köpinchisi musulman minglarche adem jénidin ayrilghan, yüzlerche öy, dukanlar köydürüwétilgen idi.

2017-yili 25-awghust arakandiki chégra qoghdash ponkitlirigha birla waqitta qilinghan hujumlarni seweb körsetken birma armiyesi we buddist milletchiliri, keng kölemlik zorawanliq heriketlirini bashlap, 10 minglarche ademni qirghin qilghan idi. «étnik tazilash» qa aylanghan shu qétimqi hujumlarda, 350 din artuq yéza, armiye we milletchi buddistlar teripidin köydürüp tashlanghan idi.  700 mingdin artuq arakan musulmanliri bolsa, taghliq rayonlargha qéchip kétishke yaki derya-déngizdin ötüp, qoshna dölet bangladishtin panahliq tileshke mejbur bolghan idi.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر