Alsu Qamalieva

Töreklär häm tatarlar: urtaq qıymmätlär 43/19

1359821
Alsu Qamalieva

Millättäşebez, tatar möğallimäse Alsu Qamalieva turında qısqaça küzätü

  “Ğıylem yulı-ber qaderle yuldır,läkin bik mäşäqat’le häm awırdır. Şulay bulsa da, oçı-bäxetkä, axırı qamillekkä barıp tuqtıydır,”- dip yaza kürenekle mäğ’rifätçebez Rizaêddin Fäxretdin.

   Äye, keşelek tarixında iñ borınğı häm kiräkle hönärlärneñ berse-ğıylem, yağ’ni tormış täcribäsen birü. Tatar ğomer-ğomergä belemgä omtılğan, mäktäp-mädräsälär açqan, çit illärgä uqırğa barğan, kitap yaratqan häm anı üze dä yazğan, zıyalı häm tärbiyäle keşelärne bik tä xörmät itkän. Bügenge yazmabız, mäğ’rifät häm ğıylem, belem ölkäsendä xezmät itkän yazuçı, millättäşebez, tatar häm törek möğallimäbez Alsu Qamaliyeva turında bara.

  Alsu Qamaliyeva Tatarstannıñ Zäy rayonında tuğan. Qazan Däwlät universitetınıñ Tatar filologiyäse häm tarixı bülegen tämamlağaç, şul uq bülektä tatar filologiyäse häm tarixı buyınça asperantura uqu öçen bülekneñ uqıtuçıları häm mäşhür ğalimebez Äbrar Kärimullin tarafınnan täq’dim itelsä dä ul qabul itmiçä üzeneñ tuğan yağına qaytıp kitä.

  Alsu xanım xezmät yulın Tatarstannıñ Çallı şähärendä uqıtuçı bularaq başlıy, yäğ’ni balalarğa belem birä. Tatarstannıñ Zäy rayonında televizion tapşırular bülegendä dä êşli. Soñınnan millättäşebez, Törkiyägä yul ala. Änkara şähärendäge Gazi universitetınıñ Zamandaş törek dialektı häm ädäbiyatı bülegendä uqıy häm doktorlıq deŝertaŝiyäse yaqlıy. Şul uq universitetta uquçılarğa belem birä.

  Törkiyäneñ “Törkiyä awazı” radiosınıñ tatar redakŝiyäsendä dä êşli. Maqsat, älbättä, xäbärlär kanalı bularaq dönyadağı häm Törkiyädäge waqiğalarnı (waqıyğalarnı) citkerü, şulay uq tatar dönyasın borçığan könüzäk mäs’älälärgä dä iğ’tibarnı yünältü, tatar diasporasınıñ häm dönyadağı tatarlarnıñ mädäni çaraların citkerü, alarnıñ tormışı belän tanıştıru bula.

   Xäzerge köndä Alsu Kamaliyeva Törkiyäneñ Bartın şähäre universitetında Zamandaş törki dialektı häm ädäbiyatı kafedrası citäkçese bularaq xezmäten däwam itterä, yağ’ni uquçılarğa belem birü ölkäsendä êşli.

   Küp sanlı mäqalälär, cıyıntıq häm kitaplar avtorı bulğan Alsu Qamaliyevanıñ kürenekle tatar xalıq yazuçısı, säyäsätçe, cämäğat’ êşleklese Ğayaz İsxaqi (İsxaqıy) turındağı “Romantik milliätçe Ğayaz İsxaqıy”, ”Süzgä can birüçe Xäsän Tufan”,”Äsir şiğır’lär” isemle kitapları, tatar ädäbiyatı belän bäyle mäqalälär avtorı ikänlegen dä bilgeläp ütärgä kiräk.

        Ä xäzer, qısqaça ğına Alsu Qamaliyevanıñ xezmätlärenä tuqtalıp ütik. Soñğı waqıtlarda dönya kürgän kitaplarınnan berse bulğan “Äsir şiğır’lär” kitabı tatar xalqınıñ böyek ulı, kürenekle batır- şağıyr’ Musa Cälilneñ “Moabit däftärläre” ŝiklına bağışlanğan. Batır-şağıyr’ Moabit törmäseneñ taş qapçığına taşlanğan, ayaq-qulları boğawlanğan, läkin ruxı tınmağan Musa köräşne tuqtatmıy. Xäzer anıñ qulında berdänber qoral - süz qala häm şağıyr’ anı äçe näfrät belän doşmannarınıñ yözenä ata. Äye, Musa Cälilneñ äsirlektä yazğan şiğır’läre böten dönyağa bilgele. Tatar şağıyre Musa Cälilneñ Berlinnıñ Moabit törmäsendä totqınlıqta yazılğan şiğır’lär  ŝiklı bu. Avtornıñ da “Äsir şiğır’lär” kitabında süz şunıñ xaqında bara.

   Tatar ädäbiyatınıñ klassik yazuçısı Ğayaz İsxaqıy turında ğalimä Alsu Qamaliyevanıñ ikençe kitabı - “Romantik milliätçe Ğayaz İsxaqıy” dip atala. Bu kitapta avtor tatar xalqınıñ kürenekle yazuçısı häm cämäğat’ êşleklese, ğomereneñ dä şaqtıyın Törkiyädä uzdırğan tatar ädäbiyatınıñ yözek qaşı bulğan Ğayaz İsxaqıynıñ icatına, äsärlärenä urın birä. İsxaqıy icatın öyränüne ğalimä, ädip xaqında täêsirlänep tä, bik tä êçtälekle dä tasfirlıy. Ğayaz İsxaqıy yazuçı bularaq ta tatarnıñ azatlığı öçen böten qaläm köçen häm ilhamın birgän şäxes. İsxaqıynı, çın mäğ’näsendä, berençe milli, xalıqçan tatar prozasına nigez saluçı, dip äytergä bula. Äye, Ğayaz İsxaqıy - tatar xalqınıñ milli azatlıq köräşçese, anıñ ideologı, bäysezlekkä nigez saluçı yulbaşçısı, talantlı yazuçısı da.

  Avtornıñ öçençe kitabı “Süzgä can birüçe Xäsän Tufan” kitabı. Kitapta tatar poêziyäseneñ klassik şağıyre Xäsän Tufannıñ icatına häm şiğır’läre turında urın birelgän. Xäsän Tufan tatar poêziyäseneñ bay häm olı tarixında maqtawlı urınnarnıñ bersen biläp tora. Ğomumän, Xäsän Tufan tormış häm icat yulında nindi genä xällärgä oçramasın, berwaqıtta da tuğan ilenä, xalqına häm poêziyägä bulğan tirän ışanıçın yuğaltmadı. Avtor anıñ xalıq ädäbiyatına nigezlängän icatı, tatar klassik poêziyäseneñ tradiŝiyälären alğa taba üsterep häm kiñäytep, üzenä şiğ’ri ber dönya bulıp formalaşuı xaqında bilgeläp ütä.

Törle çığanaqlardan tuplap äzerläwçe Kädriyä Mäyvacı

Çığanaqlar:

1)https://websirem.gazi.edu.tr>site>a...

Doç.Dr.Alsu(Alsou)Kamalieva-Websitem.

2)https://kidega.com>yazar>alsu-ka...

Alsu Kamalieva Biyografisi-ALSU Kamalieva Kitapları-Kidega.

3)https://tr.linkedin.com>alsu-kamali...

Alsu Kamalieva-ÇTLE Bölüm Başkanı,Doç.Dr.-Bartın Üniversitesi/Linkedin.

4)https://shigriyat.ru>djalil>bio

Musa Cälil biografiyäse::Şiğ’riyät.ry-Tatar şiğ’riyäte,şiğır’lär…

5)https://beznen.ru>basma>gayaz-is...

Bäyrämova F.,”Ğayaz İsxaqıy-tatarnıñ milli bayrağı.” N1.2015.

6)https://shigriyat.ru>tufan>bio

Xäsän Tufan biografiyäse::Şiğ’riyät.ru-Tatar şiğ’riyäte…

 

 
 
 
 
 
 


Bäyläneşle xäbärlär