Türkiyäneñ Süriyädä ciröste xäräkäte ütkärü mömkinlege

Könüzäk mäs'älälär 14/2022

1913836
Türkiyäneñ Süriyädä ciröste xäräkäte ütkärü mömkinlege

 

 “YPG”nıñ başta Taksimda, annarı Öncüpınar häm Karkamıştağı terror höcümnärennän soñ Türkiyäneñ Süriyädä yaña xärbi operaśiyägä äzerlänüen küräbez. Taksim höcüme “PKK”nıñ yaña tördäge terror höcümen çağıldıru cähätennän bik kritik. Höcümçene bik tiz êläkterüläre “PKK”nıñ propaganda ütkärep cämäğät’çelekne yalğıştıru mömkinlegen yuqqa çığardı. Türkiyä höcümgä cawap itep “Pançä – Kılıç” operaśiyäsen başlap Ğıyraq häm Süriyädä “PKK/YPG” maqsatlarına höcüm itte. Ğıyraq häm Süriyädäge maqsatlarğa ber ük waqıtta höcüm itü Türkiyäneñ kiñ mäydanda kiñqırlı hawa xäräkäte ütkärä aluın kürsätä. Türkiyäneñ 70 çaqrım tiränlekkä, şul isäptän Sölaymaniyäne da kertep höcümnar planlaştıruın isäpkä alğanda Türkiyäneñ “YPG”ga Süriyäneñ teläsä qaysı poçmağında höcüm itä aluı añlaşıla. Hawa xäräkätennän soñ ciröste operaśiyäseneñ dinamikası bötenläy başqa.

 

Säyäsi,iq’tisadi häm soŝial’ tikşerenülär waqıfı SETAnıñ qurqınıçsızlıq tikşerenüläre  direktorı, professor doktor Murat Yeşiltaşnıñ mäs’älä belän bäyle añlatmasın täq’dim itäbez.

 

Ciröste operaśiyäse nigä kiräk soñ? Berençedän, “YPG”nıñ böten Süriyä öçen totrıqsızlıq êlementı buluı bilgele. “YPG” Süriyä milli armiyäse bulğan Afrin, Cärablus, Azez, Äl Bab kebek xalıq küpläp yäşägän urınnarğa daimi räweştä tınıç xalıqqa höcümnar yaşıy. “YPG” şulay uq Aynelarabtan Türkiyägä dä höcümnär oyıştıra. “YPG”nıñ üze kontrol’ itkän mäydannarda keşelekkä qarata cinayät’lär qıluı da xalıqara oyışmalarnıñ xisaplarında daimi räweştä urın ala. “YPG” Süriyäneñ cir bötenlege öçen qurqınıç tudıra. “YPG”nıñ üzidaräle citäkçelek añlayışı Süriyädäge çişeleşne tormışqa aşıra almaslıq itä.

 

Türkiyä töbäkneñ totrıqlılığın täêmin itü, töbäkne terrorçılardan arındıru, Türkiyädä yäşäwçe sıyınuçılarnıñ kire qaytuına nigez buldıru öçen ciröste xäräkäte kiräk dip sanıy. Çönki 2019 nçı yılda Türkiyäneñ Rusiya häm AQŞ belän tözegän kileşüe hawam da ütälmäde. Bu kileşülär nigezendä “YPG” Türkiyä çigennän 30 çaqrım yıraqqa kitäçäk, “YPG”nıñ urınnarına Süriyä rejimı köçläre urnaşaçaq, şulay itep bu töbäklärdä qurqınıçsızlıq täêmin iteläçäk ide. Läkin bolarnıñ berse dä bulmadı. Xärbi xäräkät Türkiyä öçen berdänber variant bulıp qala.

 

Türkiyä nindi xärbi operaśiya ütkäräçäk soñ? Biredä berniçä sśenariy turında söyläşergä mömkin. Berençese - Türkiyä berençe çiratta Tel Rıfat häm Mänbiçtäge “YPG” ga höcüm itäçäk.  Färat yılğasınıñ könbatışındağı töbäkneñ totrıqlılığı öçen bu töbäklärne azat itü bik möhim.   Soñraq Türkiyä çige töbendä urnaşqan Aynelarabqa höcüm itäçäk. Aynelarab – Süriyäneñ xalıqara tanılğan şähärläreneñ berse. “DEAŞ” şähärne basıp alğannan soñ töbäktän meñlägän qaçaqqa Türkiyägä sıyınırğa turı kilde, annarı “YPG” bu töbäkne yawlap aldı. Biredä Türkiyäneñ operaśiyäse xalıqara reakśiyägä kiterergä mömkin. Läkin Türkiyä monda “YPG”nı beterüdä qatğıy kürenä.

 

İkençe sśenariy – Türkiyäneñ Färatnıñ könçığışındağı çigendä qalğan mäydannarğa qarata operaśiya belän xäräkät alanın kiñäytüe. Läkin bu punktlarda “YPG” belän bergä Süriyä rejimınıñ buluın isäpkä alsaq, xäräkät ixtimalı az kürenä. Operaśiya urınına bu töbäkta Äsäd citäkçelege belän Türkiyä arasında kileşü tözelergä mömkin häm bu töbäklärne êlekkege kebek Süriyä xakimiyäte kontrol’dä tota ala.

 

Xärbi xäräkätneñ tağın ber yünäleşe – çit il aktyerlarınıñ Türkiyä operaśiyäsenä qaraşı. Rusiya Ukraina suğışı arqasında Türkiyä belän mönäsäbätlärne tığız totarğa teli, şuña kürä Türkiyäneñ Süriyädäge ciröste xäräkätenä tulısınça qarşı tügellege añlaşıla. AQŞnıñ qaraşı aldağı operaśiyälärdäge kebek kisken tügel. Bü üzgäreşne Türkiyäneñ Ukraina suğışındağı mömhimlege belän bäylärgä mömkin. İran bu operaśiyägä qarşı kebek, läkin ildäge butalçıqlıqlar İrannıñ östenleklären dä üzgärtte.

Yomğaqlap äytkändä kon’yuktura Türkiyä yağında, Türkiyä faydasına.

 

 



Bäyläneşle xäbärlär