Borınğı şähär Patara

Dönyada nilär bar 08/2021

1721931
Borınğı şähär Patara

“Dön’yada nilär bar” isemle tapşıru tezmäbezneñ çirattağı çığarılışın täqdim itäbez. Bügenge tapşıruıbızda Patara borınğı şähären añlatıp kitärbez.

2021nçe yıl da pandemiya arqasında Patara yılı bularaq qabul itelde.

Patara arxeologik häm tarixi qıymmätlär belän ber rättän Urta diñgez taşbaqaları bulğan Karetta karettalar millionnarça yıl ürçegän yar buylarınnan berse buluı belän dä iğtibarnı cälep itä.

Patara borınğı şähäre qayda urın ala?

Borınğı qala Fetxiye-Kalkan arasında Ksantos üzänlegeneñ kön’yaq-könbatış oçında, bügenge Ovagelemiş awılında urnaşqan häm Likiyaneñ iñ möhim häm iñ êlekke şähärlärennäñ berse bulıp tora. Bu töbäktä Urta diñgez Universitetınnan professor, doktor Faxri Işık häm törkeme tarafınnan 1988nçe yıldan birle qazular alıp barıla. Biredä Karetta karettalar yomırqa salıp, näsellären däwam itterä.

Patara şähäre tarixı

B.ê. qadär 13nçe ğasırğa qarağan Xett tekstlarında şähär iseme Patar dip yazılğan. Tepecik akropolendä qulğa töşerelgän keramika kisäklärendä Urta Bronza çor üzençälekläre bar. Taş balta isä Pataranıñ ni qadär êlekke buluın kürsätä. Ksantos üzänlegendä diñgezgä çığa alaçaq berdänber urın bulğanı öçen tarix buyı möhim şähär üzençälege här çorda däwam itkän Pataranıñ yazular häm täñkälärdä Likiya telendäge iseme Patara bularaq uzğan.

Patara b.ê. qadär 3nçe ğasırda Ptolemey möstäqıyl’legenä kergännän soñ Likiyaneñ aldınğı şähärenä äylänä. B.ê. qadär 2nçe ğasır başlarında Likiyaneñ Selevkid patşalığı tarafınnan kontrol’ itelä başlanuı belän Patara Likiya başqalası kebek bula. Bu wazğıyät’ Patara Rimğa qarşı avtonomiya häm Rodoska qarşı da bäysezlegen qazanğan b.ê. qadär 167-168nçe yılda räsmiläşä häm Patara Likiya Berlege başqalası bula. Başqalada Êllinist çorda Parlament binası häm teatr kebek qorılmalar tözelä.

Rim möstäıqyl’legenä küçkännän soñ da ähämiyäten yuğaltmağan Patarada Rim gubernatorlıklarınıñ sud-mediŝina êşläre qaralğan. Şulay uq diñgez basazı bulğan. B.ê. soñ 43nçe yılda Likiya Rim vilayäte bulğan b.ê. soñ 74nçe yılda Likiya belän Pamfiliya berläşterelep, ber vilayät’kä äylänä häm Patara başqala wazıyfasın däwam itterä.

Apollonnıñ möhim päyğambärlek üzäge bularaq tanılğan Patara şul uq waqıtta Anadoludan Rimğa küçerelgän yarmalar depolanğan häm saqlanğan port bulıp tora. Vizantiya çorında da ähämiyäten däwam ittergän şähär xristiyannar öçen möhim üzäk bulğan. Santa Klaus dip yörtelüçe İzge Nikolay çığışı belän Pataradan. Ayıruça İzge Paul Rimğa barır öçen Pataradan köymägä utıra. İmperator Konstantin citäklägän b.ê. soñ 325nçe yıldağı İznik konsulında Likiyaneñ berdänber imza wäqalätlese bulğan arxiyepiskop Êydemosnıñ Patara arxiyepiskopı buluı şähärneñ ul çorda da härkem tarafınnan yaratıluın isbatlıy. Urta çor buyı ähämiyäten däwam ittergän Patara töreklärneñ kilüe belän dä möhim üzäk bularaq bügenge köngä qadär kilep citä.

Şähärgä iskitkeç maturlıqtağı häm bik yaxşı saqlanğan Rim Triumfal’ arkasınnan kerelä. B.ê. soñ 100nçe yıllarda töbäk gubernatorı isemennän tözelüe yazmalardan añlaşıla. Arkanıñ könbatışındağı qalqulıqlarda Likiya törendäge läxetlär bulğan zirat urın ala. Şähärneñ iñ kön’yağında Kurşunlu qalqulığına yaslanğan teatrnıñ cirteträwdän soñ b.ê. soñ 147nçe yılda qabat tözelüe yazmalardan añlaşıla. Teatr artındağı Kurşunlu qalqulığınnan böten şähärne kürep bula. Biredän şähärneñ qalğan qaldıqları bulğan Vespasian munçası, Korint ğıybadätxanäse, töp prospekt, port häm yarma ambarı da kürenä.

Qalqulıqnıñ tön’yaq-könbatışındağı sazlıq artındağı yarma ambarı Pataranıñ bügenge köngä qadär saqlanğan tarixi qorılmalarınnan berse bulıp, imperator Adrian häm xäläl cefete Sabina tarafınnan b.ê. soñ 2nçe ğasırda tözelgän. Teatrnıñ tön’yağında Likiya berlege başqalası bulğan Patara cıyılışlar oyıştırğan Parlament binası urın ala. Şähärn suı yaqınça 20 çaqrım tön’yaq-könçığıştağı İslamlar awılı yanındağı Kızıltepe qalqulığındağı qıyalardan kiterelgän. Çığanaq belän şähär arasındağı Delik küper – su yullarınıñ iñ tarixi öleşe.

ÇığanaqTörkiyä mädäniyät portalı (Mädäniyät häm turizm ministrlığı)



Bäyläneşle xäbärlär