Törkiyäneň Süriyädä terrorğa qarşı köräşe

Könüzäk mäs'älälär - 1/2021

1701644
Törkiyäneň Süriyädä terrorğa qarşı köräşe

 

Törkiyäneň terrorğa qarşı köräşe bar köçenä däwam itkändä Törek Qorallı Köçläre häm milli küzläw oyışması küp illärdä ber ük waqıtta xärbi xäräkätlär häm punkt operaśiyälär belän terror oyışmasına höcümnären arttıra. Soňğı könnärdä ayıruça Süriyädä oyışmanıň Süriyä bülege bulğan “PYD/YPG” gä köçle höcümnär buldı. “PYD/YPG” AQŞ yaqlawında Süriyädä yäşäwen däwam itkändä Törkiyä oyışmağa tağın da näticäleräk , täêsirle räweştä höcüm itä başladı.

 

 “PKK” terror oyışması Törkiyädä 1970 nçe yıllar urtasında Abdullah Öcalan tarafınnan oyışqaç ul ayıruça Süriyädä üsä başlıy. Äsäd rejimı oyışma äğ’zaların Livandağı Beka lager’larında äzerläp Törkiyägä qarşı qullanırğa tırıştı, läkin Törkiyäneň xärbi qatışu yanawlarınnan soň kiregä adım yasap Öcalan häm oyışmanıň başqa äğ’zaları ildän çığarıldı.

Fäqät’ Süriyä inqıylabı başlanğaç Äsäd rejimı “PKK”nı häm inqıylapçı köçlärne Törkiyägä qarşı qullanu öçen tağın ber tapqır êşkä kereşte häm oyışmanıň Süriyä bülege bulğan “PYD/YPG” belän xezmättäşlek urnaştırıp şaqtıy töbäktän çigenep bu cirlärne terror oyışmasına qaldırdı.

 

Terror oyışması rejim belän xezmättäşlekne üstergändä Süriyäneň tön’yağındağı küp töbäklärdä territorial’ östenlek urnaştırdı, annarı “DEAŞ” belän köräş obrazı astında AQŞ belän xezmättäşlek itep territorial’ xakimiyäten tağın da arttırdı. Bigräk tä 2014 nçe yıl urtasınnan başlap “PYD/ YPG” terror oyışması AQŞ yärdäme belän Süriyäneň tön’yaq -könçığışındağı zur mäydannarnıň kontrolen üz qulına aldı häm Rakka ,Deyr ez Zor kebek ênergiya çığanaqları öçen bay ğaräp töbäklarendä dä AQŞ ğaskärläre belän kontrol’ buldırdı.

 

Nigezdä alarnıň töp maqsatı – üz qullarında totqan Afrin belän Süriyäneň könçığışındağı töbäklärne dä berläşterä torğan räweştä alğa baru häm axır çiktä Könçığış Urta diňgezgä qadär barıp citep, diňgez belän êlemtä urnaştırıp, üzidaräle citäkçelek modele belän keçkenä däwlätçek buldıru ide. Läkin Törkiyä 15 nçe iyül’däge tüntäreleş kereşüennän soň başta “Färat qalqanı” xäräkäte, annan soň “Zäytün botağı” xäräkäte belän bu plannarnı çälpärämä kiterde.

Monnan soň “Solıx çişmäse”   xäräkäte belän Färatnıň könçığışındağı Tel-Abyad häm Rasulaynnı terror oyışmasınnan çistartıp “PKK däwläte” planın zur külämdä bozuğa ireşte. Bu çorda Törkiyä AQŞ ğaskärlären dä zur külämdä töbäktän çığardı, Rusiya häm Äsäd rejimına qarağan köçlär dä Färatnıň könçığışındağı qayber töbäklärdä urnaştılar.

Bu waqıyğalarğa qaramastan,”PYD/YPG” terror oyışması Färatnıň könbatışında Tel Rıfat  häm Menbiç töbäklärendä , Färatnıň könçığışında isä Ayn el Araptan Malikiyägä , kön’yaqqa taba  Rakka häm  Deyr ez Zornıň ber öleşendä yäşäwen däwam itä. Törkiyä AQŞ häm Rusiyägä basım yasap terrorçı oyışmanıň êffektivlığın kimetergä tırışsa da, êlemtä liniyälärendä oyışma äğ’zalarına qomaçawlap, milli küzläw oyışmasınıň punkt operaśiyälare häm qorallı keşesez hawa apparatlarınıň xäräkätläre belän oyışmanıň güyä atamannarın täêsirsez xälgä kiterä. Törkiyä yänä terror basımı astında yäşärgä mäcbür bulğan körd häm ğaräplärne dä yaqlarğa tırışa.

Törkiyädä terror oyışması minimumlaştırılğan, Ğıyraqta näticäle xärbi xäräkätlär belän oyışma tar cirgä qısrıqlanğan, Süriyädä isä AQŞ yaqlawında yäşäwen saqlarğa tırışa. Läkin Törkiyä, bu çınbarlıqnı aňlap, Süriyäneň dä terror oyışması öçen ışanıçlı urın bulmawın här mömkinlektä kürsätep , biredä aktiv räweştä anı maqsat itep alunı däwam itä.

 

Säyäsi,iq’tisadi häm soŝial’ tikşerenülär waqıfı SETAnıň  tışqı sӓyӓsӓt tikşerenüçese  Can Acun.

 

 



Bäyläneşle xäbärlär