Orhan Kural - säyäxätçe genä tügel, tabiğat’ne saqlawçı da

Төрeк сәяxәтчeләрe күзлeгeннән 30 / Törek säyäxätçeläre küzlegennän 30

1659189
Orhan Kural - säyäxätçe genä tügel, tabiğat’ne saqlawçı da

Kiñ qırlı törek ğalime, säyäxätçe, yazuçı, professor Orhan Kural turında qısqaça küzätü

Bügenge yazmabıznı ”Wikipedia” mäğ’lümatlärenä, internet çeltäre xäbärlärenä nigezlänep äzerlädek.

  Dön’ya külämendä tanılğan törek ğalime, säyäxätçe, aktiv cämäğat’ êşleklese, yazuçı, professor Orhan Kuralnıñ icatı ğacäyep küp qırlı häm kiñ qolaçlı. Anıñ turında “ berüze tulı ber kitapxanä” diyärgä bula.

  Tanılğan ğalim Orhan Kural 1950nçe yılda Törkiyäneñ İstanbul şähärendä dönyağa kilä. 1969nçı yılda İstanbulnıñ xäzerge waqıtta Kadıköy Anadolu liŝeyı bulğan Kadıköy Mäğarif kölliyäten tämamlıy.

Ul yıllarda Orhan Kuralnıñ ätise Xälil Äsat Kural İstanbul şähäre Mäğarif bülege citäkçeseneñ urınbasarı bulıp êşlägän yıllar bula. Ğalim 1972nçe yılda “taw injenerı” belgeçlegenä İstanbul Texnik Universitetınıñ injeneriyä häm arxitektura fakul’tetın tämamlıy. 1972-1973nçe yıllar arasında Amerikanıñ N’yu-York şähärendäge Kolumbiya universitetında magistratura beterä. 1978nçe yılda İstanbul Texnik Universitetında “Kümer ximiyäse ölkäsendä” dip isemlängän ğıyl’mi xezmäte belän doktorlıq däräcäsenä ireşä. Germaniyäneñ Mangeym, Rotxenburg, Lyuneburg şähärlärendäge yuğarı belem birüçe uqu yortlarında öç aylap belem ala.

1981-1982nçe yıllarda “Kümer briketı texnologiyäse” iseme astında ğıyl’mi xezmätlär êstendä êşli.

 “Yörgän taş şomarır, yatqan taş mükläner”- digän tatar xalıq mäqale bar. Orhan Kural da bertuqtawsız xäräkättä bula. Ul Törkiyädäge häm çit illärdäge fänni oyışmalar, ğalimnär, yuğarı uqu yortları belän tığız êlemtädä tora. Ul härwaqıt yulda: dönyanıñ 240tan artıq ölkäsendä bulıp, uzdırılğan ğıyl’mi simpozium-forumnarda, törle konferenŝiyälärdä qatnaşıp, alarda daimi çığışlar yasıy. Şunısı da möhim: soñğı berniçä yıl êçendä genä dä professor Orhan Kuralnıñ 45 ildä 3500 (öç meñ biş yöz) xalıqara konferenŝiyälärdä qatnaşqanı bilgele. Çit ilgä här säyäxätennän soñ yul xatirälären yazıp, alarnı waqıtlı matbuğatta bastırğan ğalim üzeneñ uquçıların çit illärdäge yañalıqlar, ğalimnärneñ xezmätläre belän tanıştırıp barırğa waqıt tapqan. Döresen äytkändä, qayan kilä bu qadär êşleklelek, maqsatqa tuğrılıq?

  Orhan Kural - ul ber säyäxätçe ğalim genä tügel, ul - ber sälamät  yäşäw räweşen yaratuçı häm tabiğat’ne saqlawçı da. Üzeneñ kitaplarında da, çığışlarında da näq’ tä şuña basım yasıy ul. Anıñ tormışı häm dä ışanuları tabiğat’ne saqlawğa bağışlanğan myuzikl nigezenä salınğan. Törkiyäneñ törle televiziyon kanallarında häm radio programmalarında êkologik tapşırular alıp baruçı bularaq ta tanış bulğan Orhan Kural êkologiyäğa bağışlap 6000gä (altı meñgä) yaqın çığışlar yasağan. Bu bit - dönya rekordı! Äye, teläsä qaysı tıñlawçını üzenä äsir itkän, ilhamlana-ilhamlana üze söyli torğan küreneşne törle yaqtan xarakterlıy, xäzerge küzlektän çığıp ta sıyfatlıy belüçän, kör tawışı belän ütemle, canlı, obrazlı itep söyläw ostalığı bulğan Orhan Kuralğa soqlanmıy mömkin tügel!

  Törek xalqınıñ olpat ğalime, professor Orhan Kural bügen dä xäräkättä häm aktiv icatın, fänni-êzlänülären tuqtatmas, çiksez säyäxätlärenä däwam itär ide. Ni qızğanıç… Dön’yanıñ böten öleşen  qolaçlağan bu märxämätsez koronovirus çire, doşmannarça, şuşındıy altın bağanalarnı awdardı. Tabiblar anıñ ğomere öçen ozaq köräşsälär dä, anıñ ğomere özelä. Tanılğan ğalim Orhan Kural 2020nçe yılnıñ 23nçe dekabrendä 70 yäşendä wafat bula.

  Üze ülsä dä, artınnan yaqtı êz qaldırğan, istälekläre belän bezneñ arada yäşägän kebek ul - kiñ qırlı törek ğalime Orhan Kural!

Törle çığanaqlardan tuplap äzerläwçe Kädriyä Mäyvacı

Çığanaqlar:

1) tr.m.wikipedia.org>wiki>Orhan_...

Orhan Kural-Vikipedi

2) www.ntv.com.tr>turkiye>pro...

“Prof.Dr.Orhan Kural corona virüs nedeniyle hayatını kaybetti”.NTV .24.12.2020

3) www.enuygun.com>bilgi>prof-or...

Tuğba Hacıbayramoğlu:”Prof.Orhan Kural’dan seyahat tüyoları”.14.12.2015

4) www.free-writer.ru>pades>o-tom...

“Orhan Kural.O tom,kak posetit’ vse stranı mira-Blog Ol’gi Saliy”.15.05.2017

 
 


Bäyläneşle xäbärlär