Liviya - Törkiyä mönäsäbätläre

Könüzäk mäs'älälär - 68/2021

1622078
Liviya - Törkiyä mönäsäbätläre

Säyäsi,iq’tisadi häm soŝial’ tikşerenülär waqıfı SETAnıň  iminlek tikşerenülӓre direktorı yazuçı dośent  doktor Murat Yӓşeltaşnıň Liviya -Törkiyӓ mönӓsӓbӓtlӓre xaqında  aňlatmasın tӓq’dim itӓbez.

 

Liviya milli berdӓmlek xökümӓte prem’yer-ministrı Abdülhamid Dibeybe wazıyfasına kereşüennӓn soň üzeneň, xökümӓt hӓm dӓwlӓt rӓsmilӓreneň bügengӓ qadӓrge iň yuğarı sӓfӓren 12 nçe aprel’dӓ Ӓnkarağa yasadı. Ul Törkiyӓ başqalasına 14 ministr belӓn kilde. Sӓfӓr qısasında Törkiyӓ - Liviya yuğarı dӓrӓcӓle strategik xezmӓttӓşlek şurasınıň tӓwge cıyılışı da uzdı. Cıyılış azağında xökümtlӓr arasında 5 möhim kileşü imzalandı.

 

Sӓfӓr berençe çiratta simvolik mӓğ’nӓgӓ iyӓ. 2021 nçe yılnıň 5 nçe fevralendӓ Dibeybe prem’yer-ministr itep bilgelӓngӓnnӓn birle üze dӓ , ilbaşı şurası başlığı Möxӓmmӓd Yunıs ӓl – Menefi dӓ bik küp illӓrneň xökümӓt hӓm dӓwlӓt başlıqları  belӓn  xalıqara oyışmalardan qotlaw hӓm yaqlaw yullamaları aldılar. Tӓbriklӓr hӓm yaqlaw kürsӓtüçe yullamalardan soň tığız  sӓfӓrlӓr  başlandı. Soňğı çorda Dibeybe dӓ, Menefi dӓ şaqtıy sӓfӓr qıldı hӓm üzlӓre dӓ bik küp çit il delegaśiyӓlӓren hӓm qunaqların  qabul itte.

 

Liviya milli berdӓmlek xökümӓte ozaq dӓwam itkӓn bӓreleşlӓrdӓn soň Liviyӓdӓge büleneşne betergӓn  legal’ struktura bularaq barlıqqa kilgӓngӓ kürӓ Liviyӓdӓ qatnaşqan aktyerlar barısı da milli berdӓmlek xökümӓte belӓn mönӓsӓbӓtlӓr urnaştırırğa tırışalar. Alar arasında Xafterğa yaqlaw kürsӓtep milli kileşü xökümӓten bӓrep töşerergӓ tırışqan Berlӓşkӓn Ğarӓp Ӓmirleklӓre, Misır, Rusiya hӓm Franśiya da bar.

 

Xӓzerge aktyerlar ğına tügel, kilӓçӓktӓ dӓ Liviyӓdӓn fayda alırğa ömetlӓngӓn barlıq aktyerlar milli berdӓmlek xökümӓte belӓn êlemtӓ urnaştırıp yaxşı mönӓsӓbӓtlӓr buldıru , bilgele ber külӓmdӓ aňa yoğıntı yasaw öçen kereşülӓr başqara. Mondıy şartlarda Dibeybe hӓm milli berdӓmlek xökümӓteneň iň yuğarı sӓfӓren Ӓnkarağa yasawı Törkiyӓne Liviyӓdӓ qatnaşuçı aktyerlar arasında “tigezlӓr arasında berençe ” torışına kiterӓ.  

 

Sӓfӓrneň iň üzençӓlekle yaqlarınıň berse – şaqtıy ministr qatnaşındağı delegaśiyӓneň kilüe. Milli berdӓmlek xökümӓte kabinetı – prem’yer-ministr Dibeybe tarafınnan il êçendӓge şӓhӓr hӓm töbӓk kebek küp törle balanslarnı isӓpkӓ alıp tözelgӓn kileşü kabinetı. Texnokrat aspektı alğı planğa çıqqan xökümӓtneň töp burıçı - 2021 nçe yılnıň 24 nçe dekabrendӓ ilne saylawlarğa alıp baraçaq ӓzerlek başqaru, bülengӓn hӓm köndӓş oyışmalar belӓn organnarnı berlӓşterü hӓm bu çorda xalıqqa xezmӓt itü.

 

Liviya 2011 nçe yıldan birle buldırıla almağan köçle avtoritet, 2014 nçe yıldan soň Xafter başlatqan watandaşlar suğışı , 2019 nçı yılda yӓnӓ Xafternıň Tripoliğa höcüme belӓn naçar idarӓ arqasında bügenge köndӓ sӓlamӓtlek saqlawdan mӓğarifkӓ, asqormadan qurqınıçsızlıqqa qadӓr hӓr ölkӓdӓ diyӓrlek citdi problemalar belӓn oçraşa. Liviya xalqı öçen sӓyӓsi şӓxeslӓrneň ideologik yünӓleşennӓn möhimrӓk nӓrsӓ – alarnıň könküreş şartların minimal’ dӓrӓcӓdӓ yaxşırtaçaq xezmӓt kürsӓtӓ alu sӓlӓte.

 

Şuňa kürӓ Dibeybe citӓkçelegendӓge milli berdӓmlek xökümӓte keşelӓrneň köndӓlek tormışın ğayӓt’ praktik dӓrӓcӓdӓ normal’lӓşterӓ torğa qararlar çığarırğa, çişeleş yulları tabarğa  tiyeş. Bu sӓfӓrdӓ Dibeybe hӓm anıň yaqın törkemeneň genӓ tügel, 14 ministrıň da sӓfӓrdӓ qatnaşuı hӓm ministrlarnıň törek wazıyfadaşları belӓn kürşep söylӓşüe , tanışuı kilӓçӓktӓ xezmӓttӓşlek itü öçen nigez ӓzerli. Bu qısada tışqı êşlӓr, sӓnӓğӓt’, mӓğarif, êçke êşlӓr, ӓylӓnӓ -tirӓ moxitne saqlaw, cirle idarӓ, sӓwdӓ,toraq, ênergetika, qazna hӓm finans ministrları oçraşıp söylӓşte. Liviya saqlanu ministrı wazıyfasın da başqarğan Dibeybe Törkiyӓ saqlanu ministrı Hulusi Akar belӓn dӓ küreşte.

 

Oçraşulardan soň Törkiyӓ belӓn Liviya arasında imzalanğan kileşülӓrneň iň möhim öleşlӓreneň berse – Liviyӓdӓ törek şirkӓte tarafınnan tözelӓçӓk 3 êlektr stanśiyӓse. Liviyӓdӓ inqıylap hӓm watandaşlar suğışı dӓwerendӓ şaqtıy asqorma êlementı zıyan kürde ,êlektr stanśiyӓlӓre dӓ naçar idarӓ itü,iğ’tibarsızlıq hӓm qarawsızlıq arqasında dӓwamlı xezmӓt kürsӓtӓ almıy başladı. Bügenge köndӓ Liviya xalqınıň köndӓlek tormışına tiskӓre yoğıntı yasawçı iň zur problema - ut betü, êlektr özelü. Tözelӓçӓk êlektr stanśiyӓlӓre Liviyӓneň êlektr citeşterü hӓm tӓêmin itü problemaların çişügӓ zur öleş kertӓçӓk. Êlektr ênergiyӓse citeşterü hӓm tӓêmin itü ölkӓsendӓge bu xezmӓttӓşlek başlangıç qına bulaçaq , moňa başqa ölkӓlӓrdӓge xezmӓttӓşlek, tӓcribӓ urtaqlaşu , potenśialnı arttıru da östӓlӓçӓk.

 

Liviyӓdӓge yaňa xökümӓt sӓyӓsi - strategik noqtada Törkiyӓneň möhim aktyer buluın hӓm anıň başqa xalıqara aktyerlar tarafınnan qabul itelgӓnen belӓ. Awrupa illӓre hӓm AQŞ Törkiyӓdӓn başqa xӓzerge tınıçlıq hӓm sӓyӓsi  barışnı dӓwam itterüneň awır buluı turında uylıylar . Liviya xökümӓte Törkiyӓne bu strategik noqtağa urnaştırdı. Sӓfӓr dӓ monıň dӓlile bularaq aňlaşılırğa tiyeş.  

 

 



Bäyläneşle xäbärlär