Azärbaycannıñ Qarabax ciñüe

Awraziya qaytawazı - 47/2020

1530648
Azärbaycannıñ Qarabax ciñüe

2020nçe yılnıñ 27nçe sentyabr’ könne Ärmänstannıñ höcüm oyıştıruı arqasında Tawlı Qarabaxta köçle bäreleşlär başlanğan ide. Şuşa şähäreneñ Azärbaycan ğaskäre tarafınnan alınuınnan soñ Ärmänstan ciñelüne qabul itärgä häm utnı tuqtatu kileşüenä qul quyarğa mäcbür buldı. Rusiyäneñ aradaşçılığında öç yaqlı kileşü 2020nçe yılnıñ 10nçı noyabr’ könne imzalandı.

44 kön däwam itkän suğış näticäsendä Azärbaycan ğaskäre yawlap alınğan 7 rayonnı, Şuşa belän bergä 7 awılnı azat itte. Tawlı Qarabaxnıñ statusı soñğaraq töğayen bilgele bulaçaq. Kileşü nigezendä Ağdam rayonı 20nçe noyabr, Kälbäcär 25nçe noyabr’, Laçin 1nçe dekabr’ könenä xätle buşaltılaçaq.

Üz yortlarınnan, tuğan cirlärennän kitkän qaçaqlar BMO Yuğarı komissarlığınıñ kontrolendä Tawlı Qarabaxtağı häm tirä-yaq töbäklärdäge öylärenä qayta alaçaq.

Kileşüneñ 3nçe maddäse nigezendä Tawlı Qarabaxtağı front sızığı häm Laçin koridorı buyınça cämğise 1 meñ 960 ğaskäri, 450dän kübräk törle texnikadan torğan Rusiyäneñ tınıçlıq köçe urnaştırıldı. Rusiyä tınıçlıq köçe töbäktä 5 yıl qalaçaq. Ayıruça Törkiyä häm Rusiyä saqlanu ministrları utnı tuqtatunıñ kontrole öçen Törkiyä-Rusiyä küzätü üzägeneñ oyıştırıluı turında kileşü memorandumına qul quydı.

İmzalanğan kileşüneñ 9nçı maddäse Naxçivan üzidaräle cömhüriyäten Azärbaycanğa totaştıraçaq transport yulınıñ açıluın küzdä tota. Bu räweşle Törkiyä Azärbaycan häm Urta Aziya töbäge belän ciröstennän totaşaçaq. Kars-Iğdır-Naxçivan timer yulı proyektı tormışqa aşırılğan oçraqta annan soñğı adım bularaq Naxçivannı Baqığa bäyläyäçäk timer yulınıñ tögällänüe dä kön tärtibenä kiläçäk.

Tözelgän kileşüdän soñ Ärmänstanda butalçılıqlar başlandı. Yerivanda xalıq Baş ministr Nikol Paşinyannıñ wazıyfasınnan kitüen teläwçe protest cıyınnarın oyıştıra. İminlek häm küzläw köçläre dä oppoziśionerlarnı tüntäreleş yasaw omtılışında gäyepläp törmägä utırta.

Suğış könnärendä ärmän höcümnäre näticäsendä Azärbaycanda tınıç xalıqtan 100dän kübräk keşenen ğomere özelde. Ärmänstan, tınıç xalıqqa höcüm itep, xärbi häm keşelekkä qarşı cinayät’ qıldı.

Kileşü qısalarında yawlap alınğan töbäklärne taşlap kitüçe ärmännärneñ kitkän çaqta öylärgä, mäktäplärgä, urmannarğa ut tertep tar-mar itüe – nigezdä alarnıñ bu cirlärne mämläkätläre bulıp kürmäwlären bilgele itä. Moña bärabär azärbaycannar 1994nçe yılda töbäktän sörgen itelgändä öyläreneñ açqıçların üzläre belän bergä alıp kitep, ber könne motlaq räweştä tuğan yaqlarına kire qaytaçaqlarına ışanğannar ide. Azärbaycan İlbaşı İlham Aliyev äytkäne kebek, Ärmänstan yawlap alğan töbäklärgä kitergän zarar öçen kompensaśiya tülärgä tiyeş.

Azärbaycan Baş prokuraturası Tawlı Qarabaxqa Azärbaycan ğaskäre belän suğışu öçen Süriyädän, Livannan häm Ğıyraqtan kilgän “PKK/PYD/YPG” terror oyışması äğ’zalärenä tikşerü açtı. İmperialist köçlärneñ Qarabaxnı yaña ber terror oyasına äyländerü maqsatları yuqqa çığarıldı. Suğış näticäsendä töbäktä bilgeläwçe köçneñ Rusiyä häm Törkiyä buluı, Könbatış illäreneñ töbäk östendäge êlekke köçen yuğaltuı mäğ’lüm buldı.

Tawlı Qarabax ciñüe törki dönyada ışanıç uyattı. Ber kön kilep citär, yaw astında bulğan başqa törki cirlär dä ber-ber artlı azat iteläçäk. Törki dönyanıñ bötenläşü êşçänlege monnan soñ tağın da tizlänäçäk.

Abdrasul İsakov



Bäyläneşle xäbärlär