Süriyä mäydanında wäqalätlär suğışı

Könüzäk mäs'älälär 38

1492689
Süriyä mäydanında wäqalätlär suğışı

2011 yılda başlanğan Süriyä inqıylabı äkrenläp watandaşlar suğışı buludan tuqtap, regional’ häm global’ köç suğışı üzäklärennän bersenä äylände. İldäge köräş şaqtıy uyınçınıñ tıştan qatışuı belän wäqalätlär suğışına äwerelgändä uyınçılar häm mäydandağı angajementları da üzgärde.

İnqıylap başınnan birle Süriyä säyäsäte iñ totrıqlı illär isä Törkiyä, Rusiyä häm İran buldı. Törkiyä Süriyäle oppoziŝiyaçel’lärne xuplağanda Rusiyä häm İran isä Äsäd rejimı yanında torunı däwam itterä. AQŞ isä Süriyä säyäsätendä totrıqsız.

Süriyä inqıylabınıñ berençe yıllarında AQŞ belän ber rättän könbatış illäre rejimğa qarşı Süriyä oppoziŝiyasen xuplıy ide, läkin DEAŞ terror oyışmasınıñ mäydan qazanuınnan häm Rusiyäneñ qatışuınnan soñ oppoziŝiyaçel’lärne xuplawdan waz kiçtelär. AQŞ PKK terror oyışmasınıñ Süriyädage törkeme bulğan YPG häm anıñ säyäsi däwamı PYD belän xärbi angajementka kerep, ayıruça ilneñ tön’yaq könçığışında täêsirle mäydan barlıqqa kiterde. Qalğan könbatış illäre isä haman da Süriyä oppoziŝiyasen legal’ bularaq kürsälär dä, tögäl xuplaw kürsätmilär. AQŞ isä Süriyä säyäsäte mäs’äläsendä zigzaglı totış kürsätä. Obama çorında qızıl çiklär iğlan itep, annarı küp tapqır kiregä adım yasadı. Soñğı waqıtta Obamanıñ Rusiyäneñ 2015 yılnıñ sentäbrendä Süriyägä xärbi qatışuı öçen mäydan açuı öyränelde. Tramp çorında isä AQŞ ğaskärilären kire çigenderügä qarağan iradä kürelsä dä, mäydanda CENTCOM häm AQŞtağı törle poziŝiyalär Trampnı bötenläy çigenüdän waz kiçterde. Monda neft’ kartası Trampka qarşı möhim kozır’ğa äyländerelde. Xäzerge waqıtta Amerikan ğaskäriläre Färatnıñ könçığışında Rimelan töbägennän Deyr ez Zorğa qadärge neft’qa bay bulğan töbäklärdäge kontrolen däwam itterä. Ayıruça Süriyä demokratik köçläre tüşäme astında PYD/YPGnı da xuplarğa däwam itä.

Rusiyäneñ isä Dimäşk citäkçelege belän törle problemaları bar häm şul uq waqıtta anı xuplarğa däwam itä. İlneñ Äsäd kontrole astına kerüe zarurlığın äytsä dä, monıñ real’ säyäsät cähatennän mömkin bulmawın kürgännän Törkiyä belän Astana barışı bäyläneşendä säyäsi/xärbi angajementların däwam itterä. İdlib östendä xärbi basım qorıp, Törkiyäne üz faydasına törle adımnar yasarğa mäcbür itä. Ber yaqtan da Tel Rıfat häm Menbiç töbäge belän ber rättän YPG belän törle däräcälärdä mönäsäbäten däwam itterä. Ayıruça AQŞ belän dä Färatnıñ könçığışında ayıruça Malikiye-Fişhabur liniyasendä citdi köç köräşe alıp bara. Monda yış räweştä patrul’lär oyıştırıp, AQŞ ğaskäriläre belän oçraşa. Äkrenläp AQŞnı bu töbäktän çigenderäçäk taktika alıp bara. Rusiyä öçen Süriyä mäydanında ikençe möhim mäs’älä isä İran belän bulğan köndäşlek. Oppoziŝiyaçel’lär häm qalğan DEAŞ kontingentına qarata İran belän ittifaq başqarırğa däwam itsä dä, ber yaqtan da İrannıñ kontrol’ häm täêsir alanın azaytırğa tırışa. Rejim östendäge täêsiren İranğa qarşı nığıtırğa tırışa.

Can Acun

SETA säyäsät, iq’tisad häm cämğiyät tikşerenüläre waqıfınıň tışqı säyäsät tikşerenüçese



Bäyläneşle xäbärlär