Rusiyädäge protestlar

Awraziya qaytawazı 31

1463505
Rusiyädäge protestlar

Bügenge yazmabızda Rusiyäneñ Xabarovsk töbägendä oyıştırılğan protest çaralarına tuqtalırbız.

9 iyul’ könne Rusiyäneñ Yıraq Könçığışında urnaşqan Xabarovsk töbäge gubernatorı Sergey Furgal 2004-2005 yıllarda êşmäkärlärneñ urlanuı häm üterelüennän soñ oyışqan cinayät’çelek başqaruda ğayeplänep, qulğa alına. Monnan soñ töbäk xalqı 11 iyul’dän başlap här kön Furgalnı xuplawçı röxsätsez mitinglar oyıştıra. Çaralar Xabarovsk belän ber rättän distälärçä şähärdä pandemiyağa qaramastan 10 meñnärçä keşe qatnaşında uza. Atna azaqları mitingta qatnaşuçılar sanı 50-80 meñgä citä. Xabarovsktağı protestlar Rusiyä öçen çirattan tış bulğannan waqıyğalarğa yaqınnan küz saluda fayda bar.

Sergey Furgal 2018 yılğı saylawda 70% tawış cıyıp, Liberal demokrat partiyasennän Xabarovsk gubernatorı bulıp saylanğan ide. Furgalnıñ saylanuınnan soñ töbäktä ütkärelgän ğomüm häm cirle saylawlarda da Liberal demokratlar ciñü yawlap, xaqimiyättäge Berdäm Rusiyä partiyaseneñ töbäktäge barlığın sörtep taşladılar diyärlek.

Gubernator Furgal wazıyfada bulğan 2 yıl êçendä byurokratiyadäge härtörle çığımnarnıñ azaytıluı öçen tırıştı. Bu kereşüläre häm töbäktäge problemalar belän bäyle açıq süzle buluı cirle xalıqnıñ täqdiren qazanuında möhim rol’ uynadı.

Furgal cirle xalıqnıñ mänfäğat’lären yaqlap, üzäk citäkçelekkä dä qarşı kilä ide. Mäsälän, ilbaşı Putinnıñ 2018 yılnıñ dekabr’ ayında Yıraq Könçığış Federal’ töbäge üzägeneñ Xabarovsktan Vladivostok şähärenä küçerüenä Furgal qarşı çıqtı.  

Vladimir Putin 20 iyul’dä Furgalnı wazıyfasınnan çitläşterep, urınına Liberal demokrat partiyadän Mixail Degtyarevnı bilgeläde. Fäqat töbäk xalqı Mäskäwdän cibärelgän Degtyarevnı qabul itmäde. Protestçılar Furgalnıñ kire kiterelüen, mäxkämäneñ Xabarovskta açıq häm ğadel uzdırıluın taläp itte. Mitinglarda ayıruça Putinnıñ wazıyfadan kitüe dä taläp itelä. Xabarovsktağı çaralar 3 atna buyı xoquqsız kereşülärsez, tınıç uzğanı öçen çirattan tış sanala. “Kügärçennärgä cim birü”, “Kümäk yögerü”, “Avtomoil’ yaratuçılar yöreşe” kebek törle çaralar miting qısalarında oyıştırıla.

Rusiyäneñ Yıraq Könçığış töbägendä oyıştırılğan bu mitinglar ildäge üzäk häm provinŝiya bäxäsen qabat kön tärtibenä kiterde. Rusiyäneñ provinŝiyase üzäktän êşlärenä artıq qatışmawın, üz saylawına häm üzlärenä xörmät kürsätelüen, provinŝiyaneñ qalqındırıluı öçen byudjetnıñ bülenüen teli. Xabarovsk xalqınıñ bu reakŝiyase Rusiyäneñ qalğan provinŝiya töbäklärenä cäyelä ala häm kiläçäk saylawlarda Berdäm Rusiyä partiyaseneñ tawış yuğaltuına kiterä ala. Belgänebezçä uzğan yıldan birle Tön’yaq Qavqazda oxşaş protest çaraları oyıştırıla. Mäskäwneñ êtnik azçılıqlarnıñ üzidaräle strukturaların zur töbäklär belän berläşterü kereşüläre dä oxşaş räweştä cirle xalıqnıñ reakŝiyasen tudıra ala. Qısqası tışqı säyäsättä zur rol’ alırğa teläwçe Rusiyäneñ ilendä dä çişeleş kötüçe zur problemaları bar.

Abdrasul İsakov



Bäyläneşle xäbärlär