Ayasofiyanıň qabat mӓçetkӓ ӓwerelderelüe hӓm anıň Awraziyadağı çağılışı

Awraziya qaytawazı 29

1454917
Ayasofiyanıň qabat mӓçetkӓ ӓwerelderelüe hӓm anıň Awraziyadağı çağılışı

 Bügenge yazmabızda  Ayasofiyanıň qabat mӓçetkӓ ӓwerelderelüe hӓm anıň Awraziyadağı çağılışı xaqında süz alıp barabız.

Ağımdağı yılnıň 10 nçı iyülendӓ Törkiyӓ ilbaşı Rӓcӓp Tayyip Ӓrdoğannıň imzası belӓn Ayasofiya muzeyı yaňadan mӓçetkӓ ӓwerelderelde. Bu qarar Awraziya illӓrendӓ kiň çağılış taptı. Mӓs’ӓlӓ belӓn bӓyle yözlӓrçӓ xӓbӓr, analiz dönya kürde. Çönki Ayasofiya Awraziya xalıqlarına turıdan - turı qağılğan ğıybadӓtxanӓ.

Awraziyanıň pravoslaviye dine illӓrendӓ dini liderlar hӓm qayber sӓyӓsӓtçelӓr ӓlege qararğa reakśiya belderde, töbӓkneň törki hӓm möselman xalıqları isӓ bu qararnı xupladılar. Qırğızstanda berӓw yaňa tuğan bӓbiyenӓ Ayasofiya isemen quştı.

İlbaşı Ӓrdoğannıň bu qararğa qağılışlı belderülӓrendӓ Ayasofiyaıň mӓçetkӓ ӓwerelüeneň möhim qarar buluına basım yasaldı.

Qararğa reakśiya belderüçelӓr Törkiyӓdӓ dönyawilıqnıň betüenӓ basım yasawlarına qaramastan üz reakśiyӓlareneň dini sizgerlek arqasında kilep çıqqanın aňlamıy , şuna kürӓ dӓ üzendӓ qapma – qarşılıq bulğanın abaylap betermi. Östӓwenӓ üzlӓre şulay uq İslam ğıybadӓtxanӓlӓren yapqan , alarnı çirkӓw , muzey yӓisӓ başqa ber dӓwlӓt binasına ӓwereldergӓn illӓr ӓğ’zaları. Soňğı ğasırda ateizm sӓyӓsӓte alıp barğan Rusiya Kommunistlar partiyӓseneň ӓlege qararğa reakśiya belderep Rusiya xalqın Törkiyӓgӓ barmasqa çaquruı tragikomik wazğiyӓt’ barlıqqa kiterde.

Qayber rus yazuçıları ӓlege temağa qağılışlı mӓqalӓlӓrendӓ İstanbulnıň ciňep alınuın 11 nçe sentyabr’ waqıyğalarına oxşattılar. Tarixi faktlarnıň alay tügellegen hӓrkem belӓ. Tarix belӓn bӓyle bularaq şunı da assızıqlap ӓytergӓ kirӓk: “Mӓskӓw - öçençe Rim” ğıybarӓse soňınnan ğamӓlgӓ kergӓn.

İstanbul xӓlifӓtneň üzӓge itep iğ’lan itelgӓnnӓn birle Awraziyada yӓşӓgӓn möselmannar xac ğıybadӓten ütӓgӓndӓ yullarınıň ozınlığına  qaramastan İstanbul aşa Ğarӓbstanğa baruğa zur ӓhӓmiyӓt birgӓnnӓr. Ğosmanlı padişahına baru, xӓlifӓ belӓn comğa namazı uqu, Ӓyup Soltan, Soltan Ӓxmӓt , Aysofiya kebek İstanbul mӓçetlӓrendӓ ğıybadӓt qılu xacilarnıň İstanbuldağı iň zur telӓklӓre bulğan. Awraziya möselmannarınıň İstanbul belӓn bӓylӓneşlӓre şӓhӓrdӓge törle dӓrwişlӓr yortları aşa tormışqa aşqan. Bu qısada Awraziya möselmannarı cӓhӓtennӓn Ayasofiyaıň qabat ğıybadӓtkӓ açıluı zur ӓhӓmiyӓtkӓ iyӓ.

Törkiyӓ soňğı yıllarda pravoslaviye dönyasında üz sӓyӓsӓtlӓren tormışqa aşıra başladı.

Pravoslaviye hӓm sönni möselman wӓkillӓre ğasırlar dӓwamında ber ük geografiyӓdӓ yӓşi.Üzara êlemtӓ, qarşılıqlar qotılğısız bulsa da alar bergӓ yӓşӓrgӓ tiyeş. Bu bӓylӓneştӓ pravoslavie dönyasınıň Ayasofiyanıň mӓçet itep açıluın qabul itülӓre hӓm törle qotqı-qotırtularğa birelmӓwlӓre, iğ’tibar itmӓwlӓre  kirӓk.

Ayasofiyanıň ğıybadӓt qılu öçen açıluı - törki İslam dönyasınıň Törkiyӓ ӓydӓp baruçanlığında üz yulın, üz yünӓleşen üze bilgelӓweneň  simvolı ul.

 

 



Bäyläneşle xäbärlär