Putinnıñ İstanbul säfäre

Awraziyä qaytawazı 03

1340690
Putinnıñ İstanbul säfäre

7 ğinwar könne Rusiyä Federaŝiyase däwlät başlığı Vladimir Putin Törek Ağımı tabiği gaz ütkärgeçeneñ açılışında qatnaşır öçen İstanbulğa kilde. Törek Ağımı Törkiyäneñ ênergetika transportirovkalaw mäs’äläsendä üzäk il buluın nığıtaçaq häm Könçığış Awrupanıñ ênergiya ixtıyacın qanäğat’länderäçäk möhim proyekt bulıp tora. Bu ütkärgeç 8 ğinwarda açıldı. Zäñgär ağım, Törek Ağımı, TANAP belän Törkiyä könçığış ênergiyasen könbatışqa küçerüdä töp ilga äylände. Yaqın Könçığışta tınıçlıqnı urnaştırğannan soñ ul töbäkneñ tabiği gazı häm neften dä iñ oçsız bäyädän Törkiyä aşa könbatışqa küçerep bula. Çınında çit köçlärneñ töbäkne härwaqıt butaw plannarı da bu plannarnıñ çınğa aşuın buldırmaw häm töbäkneñ qalqınuına kirtä quyu öçen.

Älege säfärne ähämiyätle qıluçı başqa xosus isä – Törkiyä häm Rusiyäneñ ber-berse belan yaqınayuı häm şul räweşle regional’ problemalarda fiker ayırmalıqlarına qaramastan dialog qora aluları, çişeleş yulların taba aluları. İstanbuldağı açılış tantanasınnan alda häm annan soñğı Ärdoğan-Putin söyläşüennän töbäkneñ ikençe yarası buğan Liviyada 12 ğinwardan başlap utnı tuqtatunı urnaştıru qararı çıqtı. Bu bäyläneştä ike lider 12 ğinwar könne telefonnan da söyläşte. Utnı tuqtatu qararınıñ Liviyada totrıqlılıqnıñ urnaştırıluı häm iniŝiativanıñ Törkiyä häm Rusiyä qulına küçüe mäs’äläsendä möhim bulaçağın äytep bula.

Taraflar İstanbulda Süriyä krizisınıñ çişeleşen dä qaradı. Putinnıñ İstanbulğa kilgänçe Dimäşkkä syurpriz säfär yasawı Süriyä problemasınıñ çişeleşe bäyläneşendä tağın da tögäl adımnarnıñ yasalaçağına işarät itä. Rusiyä Törkiyä häm Süriyä arasında aradaşçı bula ala.

geçiş

AQŞnıñ 3 ğinwar könne Ğiraqta İranlı komandir Qasıym Söläymani belan törkemenä höcüm oyıştıruı häm annan soñ küzätelgän täraqqıyät’lär Törkiyä häm Rusiyäneñ İran krizisı mäs’äläsendä dä söyläşülären arttırdı. Töbäkneñ aldınğı illäre bularaq Törkiyä häm Rusiyä İranğa çittän qatışuğa röxsät birmäyäçäk. Çönki İrannıñ butaluı Törkiyä häm Rusiyäneñ zararına. İran bıyıl Törkiyä häm Rusiyäneñ kön tärtibendä yış bulaçaq.

İstanbuldağı açılışqa Serbiya däwlät başlığı Aleksandr Vuçiç häm Bolgariya prem’yer-ministrı Boyko Borisov ta qatnaştı. 4 lider açılıştan soñ aş mäclesendä oçraştı. Törkiyä häm Rusiyä ênergetika bulsın, Qara diñgezneñ problemaları bulsın Könçığış Awrupa töbäge mäs’älälärendä dä monnan soñ tağın da aktiv rol’ uynıy alalar.

İke il liderları İstanbulda äytep uzğança Törkiyä häm Rusiyä fiker ayırmalıqlarınıñ urtaq mänfäğat’lärdän östen buluına röxsät birmädelär. Ênergetikadan alıp tözeleşkä, turizmnan alıp säwdägä qadär şaqtıy ölkädä ike yaqlı mönäsäbätlär üsep kilä. Küp qotıplı dön’ya, üz aqça berämlege belan säwdä itü, töbäk problemalarınıñ töbäk illäre tarafınnan çişeleşe kebek küp kenä mäs’älädä taraflarnıñ kileşüläre kürenä. Çişeleş kötüce başqa problemalar da äz tügel. İstanbuldağı oçraşuda regional’ problemalar üz êzen qaldırğanı öçen ike yaqlı mönäsäbätlärne qızıqsındıruçı vizasız rejim, irekle säwdä, êksport tovarların tikşerü häm kvotalar, ike watandaşlık kebek mäs’älälär kön tärtibenä kilä almadı.

Törkiyä häm Rusiyä soñğı yıllarda üstergän xezmättäşlek töbäktä tınıçlıq häm totrıqlılıq urnaştıra. Könçığış Awrupadan alıp Könçığış Urta diñgezgä, Balkannan alıp Yaqın Könçığışqa, Urta Aziyadan alıp Qavqazğa qadärge töbäklärdä törek-rus xezmättäşlege däwam itsä, başqa çit köçlärneñ bu töbäklärdäge täêsirlären beterep bulır häm töbäk liderları üz yazmışların bilgeläw xoquqına qawışır.



Bäyläneşle xäbärlär