Xäzräti İbrahim häm Balıqlı kül

Törkiyäneñ mädäniyät xäzinäläre 14

465141
Xäzräti İbrahim häm Balıqlı kül

Törkiyäneñ mädäniyät xäzinälärendä bu atnadağı tapşıruında sezgä Şanlıurfada tirän ezlär qaldırğan, böten ilahi dinnär tarafınnan izge bularaq qabul itelgän ğäräplärneñ häm yähüdlärneñ urtaq atası bulğan Xäzräti İbrahimnı häm anıñ utqa atılğan Balıqlı külne tanıtaçaqbız.

İbrahim, Yähüd yäki könbatış illärendäge iseme belän Abraham Qor'än-ğä kürä olı ber Päyğämbär. yähüdlärdä häm xrıstiyannarda din ostası bularaq qabul itelä.

İsmail häm İshaknıñ ätise buluın Yähüdlärneñ İshaq-İzaqnıñ näselennän kilüen İsmağilneñ isä ğäräplärneñ häm Xäzräti Möxämmädneñ atası buluına ışanıla. İsemneñ Rahman häm Rahim tamırınnan kilüen tel belgeçläre tarafınnan qabul itelä.

Bu isemnärneñ Yaqın Könçığıştağı şaqtıy borıñğı cämäğät tarafınnan qullanılğanı belenä. Süzneñ mäğnäse “Böyek ata” häm “Böyeklärneñ atası' . Borıñğı Akad telendä rahim bularaq qullanılğanda, Hindıstanda Brahman bularaq belenä. İslami söyläşüe buyınça İbrahim bularaq küçkäne anlaşıla.

Xäzräti İbrahimnıñ 2000 nçe yıllarda bezneñ erağa qadär xäzerge könnärdä Şanlıurfa bularaq belengän şähärebezdä tuğanına ışanıla.

Ätise üz täñrelegen iğlan itkän Nemrutnıñ töp xäykäl ostası.Xäzräti İbrahim keçkenä yäştän başlap küp täñrele dingä qarşı çığa. Ber keşeneñ üzen täñre bularaq iğlan itüe- zur gönah buluın söyliy. Ätiseneñ yasağan xäykällärne cimerä häm qaldırğan ber xäykälneñ muyınına baltasın asa. Ätise kilep dä yasağan böten xäykälneñ cimerelgänen kürgäç närsä buldı dip sorıy.

Cimergänen işetkäç ätise mondıy närsäneyasarğa yaramıy ikänen äytä başlıy.

Xäzräti İbrahim xäräkätsez häm eşkä yaramağan xäykälgä ni öçen täñre dip tabınırğa kiräk buluın sorıy.

Ätise bu aqıllı soraw qarşısında aptırap qala. Xäzrät İbrahim barı tik ber yaratuçınıñ buluı dini ışanıçnı tarata başlıy. Anıñ bu xäräkätlärennän tınıçsız bulğan Nemrut anı ülem cäzasına hökem itä. Cäzası – zur ağaçnıñ öyemeneñ eçendä yandıru. Ağaçlar ciyıla, zur uçaq yağıla. Xäzräti İbrahim Şanlıurfa nığıtmasında xäzerge köndä dä ayaqta bulğan ike zur kolonnadan katapulta belän utqa atıla.

Ut İbrahimnı yandırmıy. Qor'anda Änbiyä süräsendä “Häy Ut! Suın! Häm İsänlek bul İbrahimgä” ämire belän bu waqığa citkerelä. Xäzräti İbrahimnıñ yandırırğa telägän ut Allahnıñ boyırığı belän eçendä basseyinnar bulğan matur ber baqçağa äylänä.

Utınnarnıñ bu basseyinnarda yäşägän balıqlarğa äylängänenä ışanıla. Bu balıqlar xäzerge köndä dä izge bularaq qabul itelä. Berkem dä alarnı totırğa häm aşarğa batırlıq kürsätä almıy. Bu basseyinnarnıñ yanında Xäzräti İbrahimnıñ dönyağa kilgänenä ışanılğan mäğärägä xäzerge köndä dä bik küp kilüçe bula. Tirä yağı Xrıstiyannar häm Möselmannar tarafınnan izge bularaq qabul itelep törle ğibadätxanälär yasalğan ide. Bu dini üzäk xäzerge köndä bik küp cirle häm çit il turistlarnı qabul itä.

 

Xäzräti İbrahimnıñ Xäzräti Ädämnän soñ yuğalğan möselmannarnıñ izge urını bulğan Kägbäne ikençe tapqır ulı Xäzräte İsmağıl belän bergä tözegännärenä ışanıla.

Xäzräti İbrahimneñ täsire dä xäzerge köndä dä Şanlıurfada da sizelä.

Şanlıurfalılarnıñ kübese balalarına İbrahim isemen quşa. Bik küp keşeneñ iseme Halil İbrahim häm İbrahim Halil şäklindä bula.

Şanlıurfanıñ aş-sularının iñ tanılğan rizığı “çiğ köfteneñ” (talkannan yasalğan kotlet)Xäzrät İbrahimnıñ utqa atıluı turında törle törle riwayätlär bar. Ber awçı cäyran-gazel awına kitä. Nemrutnıñ xäzrät İbrahimnı yandırırğa telägän könnär awda bulğan waqıtta. Ğäskärilär böten öylärdän yandıraçaq utınnarnı ciya. Awçınıñ öyendä dä aşaw peşerer öçen utın qalmıy. Yanında gazel belän öyenä qayta, xäläl-cefetennän aşaw peşerüen ütenep sorıy. Xatını utnı yandırır öçen utın bulmawı arqasında cäyrannıñ sırt itennän talkan belän häm aştämlätkeç belän berençe çiğ köftesen yasap quya. Xäzerge köndä Şanlıurfa häm Törkiyä mädäniyätendä urın alğan çiğ köfte şuşı räweştä Xäzräti İbrahim belän bäyläneşle bulıp tora.



Bäyläneşle xäbärlär