İbrahim Kalın: "Awrupa Tyurkofobi häm qurqınıç belän kiläçäk" (1)

Awrupa Parlamentı artqan rasaçılıq häm   çit il döşmanlığı, qaçaqlarğa qarşı bulğan törkemnär radikalläşü, çit bulu häm İslamofobiya kebek çın mäsälälär belän şöğıllänä almağan ber waqıtlarda Törkiyägä qarşı skandal ber qararğa qul quyğan.

618263
İbrahim Kalın: "Awrupa Tyurkofobi häm qurqınıç belän kiläçäk" (1)

Awrupa Tyurkofobi häm qurqınıç belän kiläçäk.

Awrupa Parlamentı artqan rasaçılıq häm   çit il döşmanlığı, qaçaqlarğa qarşı bulğan törkemnär radikalläşü, çit bulu häm İslamofobiya kebek çın mäsälälär belän şöğıllänä almağan ber waqıtlarda Törkiyägä qarşı skandal ber qararğa qul quyğan. Awrupa üzeneñ êçke mäsälälärne, mikro-milliyätçeleklär häm Brexit barışınıñ qatnaşuı belän strategik  qaraşın taraltqan bäylämen yuqqa çığarğan.

Awrupa Parlamentınıñ 24nçe noyabr  könendä alğan Törkiyä belän söyläşülärne tuqtatıp torırğa qararnı, yalğış añlaşılğan qurqular, iske aldan uq yalğış fikerlär häm säyäsi populizmnı üz êçenä alğan kiñ ber qısada bäyälänerga tiyeş .

Qarar qanunlı bularaq bäylänee bulmawına qaramastan APtäge ağulı säyäsi klimatı häm tarayğan strtategik qaraşın kürsätä.

Bu wazğiyät Awrupada artqan töreklärgä qarşı säyäsi popülizmdän xuplaw  ala.

İske qıtğanıñ töreklärgä häm Törkiyägä qarşı bulğan iske aldan uq yalğış fikerlärne kiterä. Fäqat bu qarar ber üze Törkiyägä söylägänennän tağın da kübrägen Awrupa säyäsi ofıqnıñ êçendä bulğan totıl öçen söyliy.

Kön sayın Awrupada beräwläre faydalı ber êş wazğiyätenä kilgän Törkiyägä häm Törek däwlät başlığı Räcäp Tayyip Ärdoğanğa höcüm yasaw häm ballarnı qazanu öçen şansın sınıy.Säyäsätçelär, jurnalistlar, komiklär, säñğätçelär häm başqaları Ärdoğanğa  şuşındıy nıq birelgännär ki “Ärdoğan” süze Törkiyä cömhüriyäteneñ ilbaşı buluı keşegä işarät itmiy, fäqat  monıñ urınına bu keşelär  oppoziśiya bulaçaq waqıtnı kötälär, ul waqıtta alarğa yärdäm itü möräcäğätne kötep qalalar.

Be bu Êrdoğanğa qarşı bulğan keşelärneñ mısqıl itülärne, tübän töşerergä tırışqan tänqıtläre belän bergä, qurqıtunı tudırırğa tırışıp mondıy provokaśiyälärneñ bilgele reakśiyağa yul açaqrğa ömet itkän waqıtlarnı da kürdek- kürergä ömet itkän reakśiyäläre, soñınnan qabat Ärdoğannı dä ixtiyacı bulğan här cirdä här waqıt qullanılaçaq, bik qullanışlı bert ermin “Ärdoğan xuplawçılarnı” şäytanlaştıru öçen qullanaçağı tördän. Törek-Germaniya  möselma ber xatın-qız  bulğan Elif Zehra Kandemirnıñ beldergän kebek: “Ärdoğan- mısqıl itü wazğiyätena kilde. Êlekke aldan uq yalğış fikerlärne kürsätkän, ülmiy torğan doşman. Ärdoğan- Awrupada urını bulmağan bar närsä”.

Bu yaña terminniñ ürnäge häm däwamli Ärdoğanğa höcüm itergä iyäläşkän Germaniyanıñ “Der Spiegel” jurnalınıñ sentyabr ayında maxsus  çığarılışında kürä alabız. Jurnlanıñ al bitendäge fotoräsemendä Ärdoğan qoyaş küzlege belän  ber “mafiya atası” bularaq ike manarası raketağa äyländerelgän Soltanahmät mäçetenä qarağanda kürsätelgän. Raketağa äyländerelgän manaralarnıñ küreneşe Ärdoğannıñ mafiya küreneşen birgän qoyaş küzleklärneñ pıyalasında yanğın, ut häm zolım mäğnäsenä turı kilä. Jurnalnıñ başçası isä böten bu taswirlılıqnıñ citkeregä tırışqan yullamasın açıqlıy:“Törkiyä azatlığın yuğalta.”

“Der Spiegel” neñ bu albite uñışsız Gülänçe tüntäreleş kerşüennän barı tik ike aydan soñ basıp çığarılğan çınlıq şaqqatırlıq.  Bälki dä Germaniya jurnalı tüntäreleşneñ uñışsız buluınnan şat bulmağandır.

Bu jurnal häm anıñ Awrupadağı tarafdarları ayıruça PKKlı terrorçılarnı Germaniyada häm bar Awrupada qabul itep, yäşätüneñ niçek itep demokratiyağa qarşı bulmawın häm terrorçılıqqa qarşı köräş buluın açıqlıy alırğa tiyeş. Köln şähärendä oyıştırılğan tüntäreleş kereşüenä qarşı ber çaranıñ ni öçen alman mediasında zur problemağa äylänüen añlata alırğa häm annan berniçä atnadan soñ oyıştırılğan başqa PKK yaqlı cıyınğa ni öçen röxsätneñ birelüen, bernindi qıyınlıq tumıyça alman mediasında niçek itep urın aluın añlatıp birergä tiyeş.

NSUnıñ rasaçı cinayätlären legal’läşterü häm qaplaw öçen qayber sixerle yullar taba alalar. Üz rasaçı neo-naśist höcümnären xaqlı itep kürsätü öçen Germaniyadäge töreklärne provokaśiyaläw oşıy. Xıyalıy Gitler simvolın barlıqqa kiterep, dönyağa naçarlıqnıñ üzlärennän çıqmawın kürsätergä tırışa alalar. Holokost däxşäte kiterep çığarğan ğayeplelek xis-toyğısın beraz da bulsa azaytu öçen yaña genosid xikäyälären uylap çığara alalar, h.b.

Alarnıñ Ärdoğannı kürä almawı yaxşığa tügel. Çınında tağın da kiñ mäs’älälärneñ häm bälki dä tirñn psixologik problemalarnıñ çığuına işarätter. Bu Awrupada yäşäwçe töreklär häm möselmannardan barlıqqa kilğan tınıçsızlıq arqasında Germaniya kanślerı Angela Merkel’ Törkiyä belän tözegän qaçaqlar kileşüenä qadär däwam itä. Ayıruça yaqınlaşuçı mäs’älälärdän qaçu öçen dä yuanıç bulıp tora. Rasaçılıqnı normal’ xälgä kiterä, säyäsi söylämne çiktän tış uñçı, sulçı  häm İslamofobik totışlarğa êtärä.

“Der Şpigel’”neñ berençe bite dä ayıruça rasaçı häm islamofobik: mäçet manaraların raketa bularaq kürsätä, İslamnı terrorçılıqqa oxşata, Ärdoğannı yaña dulqın dini terrorçılıqnı tudıruçı bularaq añlata.

Awrupa Parlamentı, “Der Şpigel’” häm oxşaş gazet-jurnallar Ärdoğanğa häm qıyu törek xalqına tünätereleş kereşüen tuqtatqananrı öçen höcüm itü urınına xörmätlären citkerergä tiyeş. Törek xalqı 15nçe iyul’ könne barı tik Törkiyä demokratiyasen genä tügel, ä bar cirdäge demokratiyane qotqardı. Törkiyäneñ iminlegen genä tügel, törek xalqı ayıruça Balkan häm Awrupanın da iminlegen qotqardı ul töndä. Şul räweşle Awrupadağı PKK terror oyışması xuplawçıların yaqlaw häm qıyulandıru urınına terrorçılıqqa qarşı tögäl totış kürsätergä tiyeşlär. Bu qapma-qarşılıqlı bäyleleklär çorında barıbız da imindä tügelbez ikän, berebez dä imindä bula almabız. Awrupalılar Törkiyägä höcüm itüçe härkemne qabul itü belän zur xata yasıylar. Törkiyäne yuğaltu Awrupanı tağın da yaxşı yäisä tağın da imin urın yasamayaçaq.

Yänä dä Törkiyägä qarşı buluğa rizasızlıq belderüçe, säyäsi forsat ağımına quşılmağan şaqtıy raśional’ häm sizger keşe bar Awrupada. Qalğan millätlär turında süz barğanda ayırıp qaramıyça, demokratiya, irek häm xoquq östenlege qimmätlärenä bale qaluçı keşelär alar. Global’ häm artuçı qapma-qarşılıqlı-bäyle xälgä kilgän dönyabıznıñ aşığıç problemaları öçen bergä êşçänlek başqaruıbıznıñ ähämiyäten kürälär. Awrupadağı qaçaqlarğa qarşı tügellär, çit il keşelärennän näfrät itmilär. “Demokratiya bezneñ mänfäğatlärgä xezmät itkändä yaxşıdır” pragmatist qaraşın kire qağalar. Möhacirlekne bu dönyanıñ çınbarlığı bularaq uñay qabul itä häm anı äxlaqi, säyäsi cawaplılıq êçendä çişü yaqlı. Törkiyäne doşman bularaq tügel, ä partner bularaq kürä.

Mondıy keşelär Awrupanıñ säyäsi forsat êzläwgä buysınudan tağın da yaxşısın başqaruına ışanuçı häm Awrupanıñ Törkiyä häm dönya belän bulğan qızıqsınuın, bäyläneşen saqlar öçen köräş quyuçılardır. Awrupanıñ soñğı yartı ğasırda kürelgän iñ zur qaçaqlar kirizisına kürsätkän reakśiyasennän oyatqa qalalar häm monıñ öçen berärnärsä başqarırğa telilär. Törek xalqın tüntäreleş häm terror oyışmalarına qarşı xuplıylar. Törkiyä iminlegeneñ Awrupanıñ da iminlege buluın añlıy alar. Barlıq tiskäre närsälärgä qaramastan Awrupanı qarañğıdan çığaraçaq keşelär dä alardır.



Bäyläneşle xäbärlär