Törkiyäneñ yaña vizionı

Törkiyä perspektivasınnan 12

598917
Törkiyäneñ yaña vizionı

Berençe bötendönya suğışınnan soñ planlanğan dönya tigezlege belän taşlar turı kilmägän öçen İkençe bötendönya suğışı çığa häm bu suğıştan soñ Yaltada Angliya premyer-ministrı Churçill, AQŞ däwlät başlığı Roosvelt häm Sovyetlar Berlege däwlät başlığı Stalin berniçä kön barğan cıyılışlar näticäsendä “yaña dönya tigezlege”n proyektlıylar. Bu tigezlek 1991nçe yılda Sovyet sośialist cömhüriyätlär berlege başlığı Gorbaçov tarafınnan açıqlanğan Glasnost’ häm perestroyka Formulaları belän azağına yaqınlaşa.

Şul räweşle “Könçığış blogı cimerelä. Varşava paktı tarqala, şaqtıy sośialist rejimlı il tarqala. Häm AQŞ citäklägän könbatış klubı dönyanın berdänber liderı bula sıman. Sovyetlar berlegeneñ tarqaluı belän dönyanın tigezlege bozıla, monnan alda terror höcümnäre räweşendä däwam itkän wäqalät suğışları urınına yawlap alular häm êçke bäreleşlär çığarılıp, mikro däwlätçeklär qorıla. Läkin qorılğan bu mikro däwlätçeklär xoquqi geografik häm sośiologik problemalı bularaq qorılalar.

Amerika Quşma Ştatları açıqlağan “buldırmawçı suğış” teoriyase belän Somali, Äfğanstan häm Ğiraq yawlap alına. Barısı bergä ber ğailä häm 5 qardäştän toruçı Somali Hargaiysa, Puntland, Somaliland, Mogadişu häm bilgesez töbäklärgä bülenä.

Äfğanstan Tacik töbäge, Xäzär töbäge häm Törkistan töbägenä bülenä.

Ğiraq könyaq şiğıy, urta sönni, tönyaq körd häm problemalı töbäklärgä bülenä. Läkin ireşelgän urında AQŞnıñ “buldırmawçı suğış” teoriyase ayıruça İslam dönyası öçen qan, küz yäşe, ğazap häm ülem bularaq qabul itelde. Bu teoriya arqasında 1991nçe yıldan bügengä qadär İslam dönyasında 5 million tiräse möselman üterelgändä 15 million tiräse keşe yaralandı. 7 million tiräse qaçaq barlıqqa kilde. Êçke küçep kitülär isä un millionnarğa citte.

Süriyädä isä bu programma barğan waqıtta bala-çağa, xatın-qız, olı yäştäge dimiçä tınıç xalıq üterüne däwam itterälär.

Qısqası, “buldırmawçı suğış” teorsiyase İslam dönyası öçen cimerü proyektı buldı.

Mona qaramastan bu wazğiyättä BMO İminlek şurasınnan protest itüçe, qarşı çığuçı qarar çıqmadı.

Fälästin İzrail armiyase öçen xärbi künegülär häm yaña qorallarnı sınap qaraw alanına äylände.

Mondıy şartlarda Törkiyä Cömhüriyäte däwläte Räcäp Tayyip Ärdoğan belän bergä iske paradigmalarınnan waz kiçep, “Yaña Törkiyä” buluın bar dönyağa iğlan itte.

Ayıruça Ärdoğan könbatış keşe xoquqları qimmätläreneñ östendä bulğan demokratik yaxşırtular başqardı. Şaqtıy könbatış Awrupa ilennän alda bulğan keşe xoquqları häm süz irege belän ber rättän bazar iqtisadı qağidäläreneñ ütälüe ilne tözeleş mäydanına äyländerep, yöz milliardlarça dolarlık investiśiyaneñ kertelüe Törkiyäne här ölkädä üzenä cälep itüçe il yasadı. Ayıruça ciröste, hawa häm diñgez transportında berniçä yılda Cömhüriyät tarihınnan kübräk investisiyaneñ kertelüe, humanitar häm iqtisadi investiśiyalär Ärdoğan Törkiyäsen, demokratiyase häm iqtisadı üskän illär ligasının alğı urınnarına qadär kiterde.

Tirä-yağı qan häm ut qamawı astında bulğan Törkiyä häm anıñ liderı qorılğan dönya tigezlegenä rizasızlıq belderep, “Dönya 5tän zurraq” devizın dönyağa iğlan itte.

Mondıy däğwalı süz bar dönya xalıqları häm säyäsät üzäkläreneñ Ärdoğanğa yünälüenä säbäpçe buldı.

Qan häm küz yäşe östendä qorılğan yaña dönya tigezlegenä qarşı çıqqan Ärdoğan Törkiyäse bu devizın 2023, 2050 häm 2071nçe yıl maqsatları belän tutırdı. Bu proyektlar här ni qadär Törkiyä öçen quyılğan kebek kürensä dä, çınında başta Törkiyä häm kürşeläre, soñınnan bar dönyanı maqsat itüçe proyektlar bularaq kürelergä tiyeş. Mäsälän, Afrikağa kertelgän hartörle investiśiya häm iniśiativalar “kolonist aq tänle adäm” töşençäse belän tügel, ä töreklärneñ, ayıruça Sälcuqlı häm Ğosmanlı İmperatorlıqlarınnan bügengä qadär däwam itkän “qazan-qazan häm tiñ şartlarda tiñlek” prinśibı qısalarında alıp barıla.

Törkiyäneñ 2023nçe yıl maqsatı yaqınça 7 yıldan soñ tormışqa aşaçaq. Bu proyektta tağın da yaqtı, mul Törkiyä häm bu mullıqnı kürşelär belän tınıçlıq, xozur êçendä urtaqlaşuı küzdä totıla.

Törkiörkiä Cömhüriyäte däwlät başlığı Ärdoğan citäkçelegendä ayıruça 2071nçe yıl Törkiyäsenä yaraqlı bulıp kürenüçe häm proyektlandırılğan kiläçäk tübändägeçä añlatıla alına: köçle bulğan köçsez, zäğif buluçığa zolım itmäwçe dönya barlıqqa kiterü. Häm bu dönyanıñ iñ möhim uyınçısı häm ışanıçlısı bulu. Barlıq bolarnı berüzenä genä başqaru kebek imperial proyekt turında süz bara almyı älbättä. Çönki Törkiyäneñ maqsatı köçle yäisä zäğif bulğan barlıq partnerlarınıñ bu tınıçlıq urnaştıru planınıñ çınğa aşırıluı, partnerı häm cawaplısı buluı.

Monıñ berençe sınap qarawın Süriyägä oyıştırğan operaśiya belän kürsätte. 2013nçe yıldan birle Amerika Quşma Ştatları belän ber rättän şaqtıy il “DEAŞ” terror oyışmasın ciñü öçen Süriyäne bombağa tota. Tınıçlıq urnaştıru öçen Süriyäle balalar, xatın-qızlar häm ğayepsez keşelär üterelä. Üterelgän yöz meñnärçä keşegä qaramastan Süriyä könnäkön tağın da ömetsez su äylänmäsenä taba êtärelä. Moña qaramastan Törkiyä armiyase Süriyägä kergän berençe atnada qulğa töşergän töbäklärdä xozurnıñ urnaşuın täêmin itte. Monnan alda küçep kitkän töbäk keşese qabat öylärenä qayttı. Şähärlären qabat qoralar. Maktäplären açtılar. Ğibadätxanälären, şähär xaqimiyäte häm däwlät xezmätlären yañadan tärtipkä salalar. Häm Törkiyä bu uñışnı berniçä tank häm berniçä yöz ğaskäri belän täêmin itte. Törkiyä armiyase häm ğaskäriye bu operaśiya planınıñ oyıştıruçısı buldı. Operaśiyağa meñnärçä Süriyäle oppoziśiyaçel partner buldı. Törkiyä belän partner bularaq “DEAŞ” terror oyışmasına qarşı operaśiyada qatnaşqan Süriyäle oppoziśiyaçellär xäzer qulğa töşergän cirlärdä qabat tınıçlıq, xozur häm tormışnı canlandıra başladılar.

Törkiyä öçen keçkenä xärbi operaśiya bulğan bu ğamäl çınında Yaña Törkiyä maqsatlarınıñ häm vizionınıñ ni qadär tizlek belän cäyelep, keşelär tarafınnan tormışqa aşırılacağın da isbatlıy.



Bäyläneşle xäbärlär