Analiza e javës: Samiti i liderëve të Bashkimit Evropian dhe Turqia

Vlerësimi i Doç. Dr. Murat Yeşiltaş, Drejtor i studimeve të sigurisë pranë Fondacionit për Kërkime Politike, Ekonomike dhe Sociale (SETA) në Ankara.

1668870
Analiza e javës: Samiti i liderëve të Bashkimit Evropian dhe Turqia

Analiza e javës: Samiti i liderëve të Bashkimit Evropian dhe Turqia

Liderët e Bashkimit Evropian (BE) zhvilluan edhe një takim tjetër të nivelit të lartë në fund të muajit qershor. Takimi u zhvillua pas një programi të ngjeshur diplomatik gjatë gjithë muajit.

Në qershor 2021, me samitet e G-7, NATO-s dhe samitit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës me Bashkimin Evropian, marrëdhëniet transatlantike morën një vrull të ri gjatë presidencës së Presidentit, Joe Biden. Kjo nuk ka eliminuar efektet shkatërruese të trashëgimisë së ish-presidentit amerikan, Donald Trump, por Uashingtoni ka treguar një entuziazëm të ri për të punuar me aleatët e tij në kontinentin evropian.

Kishte ndjenja mikse për forcimin e bashkëpunimit me Uashingtonin në Evropë, veçanërisht në fushat e sigurisë dhe politikës së jashtme. Duket se përpjekjet e Biden deri më tani nuk kanë qenë të mjaftueshme për të rivendosur besimin dhe solidaritetin midis SHBA-së dhe BE-së pas trashëgimisë negative të presidencës Trump dhe Covid-19.

Disa çështje të diskutueshme të tilla se si do të vendosen marrëdhënie me Kinën, si do të merret një qëndrim ndaj Rusisë dhe bashkëpunimi ekonomik dhe koordinimi për rimëkëmbjen pas koronavirusit, duket se janë duke u shtyrë për të ruajtur atmosferën pozitive në marrëdhëniet transatlantike.

Samiti i fundit i udhëheqësve për Turqinë nuk premtoi ndonjë hap konstruktiv. Në të vërtetë, samiti ishte një zhgënjim i madh për Ankaranë, e cila po përgatitej për të rigjallëruar marrëdhëniet me Brukselin. Deklaratat pozitive të agjendës me Turqinë nuk rezultuan në rezultate konkrete. Në Turqi për shumë njerëz është e qartë që e ashtuquajtura "agjendë pozitive" është në të vërtetë e pasinqertë dhe përdoret vetëm për të përmbajtur përpjekjet autonome të Ankarasë.

Komunikata përfundimtare përfshinte nëntë pika rreth Turqisë; megjithatë, asnjë nga këto pika nuk përmendi Turqinë si një vend kandidat. Nuk u morën hapa konkretë për të përmirësuar marrëdhëniet me Turqinë, madje dialogu me Turqinë u lidh me disa kushte.

Në deklaratën përfundimtare u përmend ndihma për refugjatët sirianë, por bashkëpunimi i emigracionit nuk është një hap unik në Turqi. Pavarësisht "agjendës pozitive", që zgjat prej nëntë muajsh, asnjë hap konkret nuk është ndërmarrë për të normalizuar marrëdhëniet me Turqinë.

Ndër premtimet e Evropës ishin: ringjallja e procesit të asocionit,  liberalizimi i vizave, modernizimi i bashkimit doganor si dhe koordinimi dhe një bashkëpunim më i mirë në politikat e mbrojtjes dhe të jashtme. Biseda për agjendën pozitive i entuziazmoi mbështetësit e agjendës së BE-së në shoqëritë civile si dhe aktorët zyrtarë. Kjo periudhë e shkurtër e optimizmit po kthehet shpejt në zhgënjim ndërsa Bashkimi Evropian po e vonon atë vazhdimisht.

Disa vende anëtare të BE mund të jenë të kënaqura me përkeqësimin e marrëdhënieve BE-Turqi, por vazhdimi i ngërçit negativ do të dobësojë edhe qëndrimin strategjik afatgjatë të Bashkimit Evropian. Vendimet e padrejta të liderëve evropianë në lidhje me Turqinë, do të bëjnë që zërat skeptikë dhe kritikë në Turqi ndaj Evropës, të fitojnë edhe më shumë terren.

Qëndrimi zyrtar në Turqi është se "agjenda pozitive" e BE-së lidhur me Turqinë është "e pasinqertë". Kjo do ta bëjë qasjen bashkëpunuese në marrëdhëniet Turqi-BE më sfiduese sesa ishte gjashtë muaj më parë, atëherë kur në horizont kishte shpresë.

Përfituesit e kësaj qasje të pasinqertë, janë qarqet turkofobe në Evropë dhe ata që dyshojnë për Evropën në Turqi. Liderët e BE-së duhet t’i japin fund fshehjes pas pretendimeve greke dhe grekoqipriote si një justifikim për të vonuar përmirësimin e marrëdhënieve me Turqinë. Prandaj, besueshmëria e "agjendës pozitive" është në rrezik. Nëse vazhdon ky qëndrim zyrtar i paqartë, Ankaraja dhe publiku i gjerë turk mund të humbasin interesin dhe entuziazmin për zhvillimin e dialogut dhe bashkëpunimit me Bashkimin Evropian.

 


Lajme të ngjashme