Analiza e javës – Konfliktet e armatosura gjatë pandemisë së koronavirusit

Analizë nga profesori i asociuar Murat YEŞİLTAŞ, Drejtor i Studimeve të Sigurisë pranë Fondacionit për Kërkime Politike, Ekonomike dhe Sociale (SETA) në Ankara.

1408575
Analiza e javës – Konfliktet e armatosura gjatë pandemisë së koronavirusit

Analiza e javës – Konfliktet ushtarake gjatë kohës së epidemisë së koronavirusit

Megjithëse epidemia e kurorës u shndërrua në një krizë globale dhe tronditi të gjithë aktorët globalë, veçanërisht SHBA-të, konfliktet në shkallë të Lindjes së Mesme vazhdojnë me gjithë shpejtësi. Edhe pse OKB-ja bën thirrje për armëpushim në rajonet ku vazhdojnë konfliktet, gjakderdhja vazhdon në Libi, Siri dhe Jemen. Ndërkohë që demonstratat e shkaktuara nga problemet ekonomike dhe korrupsioni filluan përsëri në Liban, qeveria në Irak nuk mund të korrigjojë ekonominë e saj të varur nga nafta. Nga këto vende, veçanërisht Libia, Siria dhe Jemeni janë dorëzuar në konflikt të brendshëm në vend se të luftojnë epideminë e koronavirusit. Nuk është e mundur të arrihet shifra reale për dimensionet e epidemisë së koronës në ndonjë prej këtyre vendeve. Në këto zona epidemia dhe konflikti i brendshëm duket se janë ndërthurur njëra me tjetrën. Ndërkaq institucionet ndërkombëtare nuk duket se kanë marrë një pozicion përtej paralajmërimit.

Mund të themi që të paktën katër rajone të ndryshme në Siri janë duke bërë përpjekje për të luftuar kundër epidemisë së koronavirusit veç e veç. Numri i personave të infektuar me Covid-19 në zonat e kontrolluara nga regjimi raportohet të jetë vetëm 45. Në rajonin e Idlibit shihet se me fillimin e Ramazanit pjesëmarrja në namazet e taravive është e lartë në xhami. Kjo nuk nënkupton se nuk ka epidemi në Idlib. Duke marrë parasysh intensitetin e popullsisë në Idlib, dinamikën e vazhdueshme të konfliktit dhe dendësinë e kampeve të refugjatëve, është çështje kohe që të përballemi me një pamje të frikshme. Në zonat që kontrollohen nga Ushtria Kombëtare Siriane duket se me ndihmën e Turqisë po bëhen përpjekje intensive për të kufizuar epideminë. Ndërkaq në rajonet e kontrolluara nga YPG/PYD-ja që mbështetet nga Amerika, numri i rasteve të regjistruara duket mjaft i ulët. Kush e di, mbase të qenit larg nga epidemia e koronës në Siri, e cila nuk mund të dilte nga vorbulla e luftës civile për 10 vjet, mund të jetë një bekim i fatit.

Ndërsa i gjithë rajoni është i shqetësuar për koronën, konfliktet në Siri vazhdojnë. Një nga rajonet më dinamikë është Idlib, i cili ishte një pikë e nxehtë luftarake para epidemisë. Idlib është i rëndësishëm jo vetëm për nga aspekti i vazhdimit të konfliktit në disa vende dhe shpërthimit të tij përsëri, por edhe për sa i përket një epidemie të mundshme që do të arrin shumë shpejt tek një numër të madh njerëzish. Duket se Turqia pas arritjes së marrëveshjes me Rusinë në Moskë vazhdon të rris fuqinë e saj ushtarake në rajonin verior të autostradave M4 dhe M5. Sado që kjo duket të jetë një masë për të parandaluar faktet e kryera në periudhën pas epidemisë së koronavirusit duket se Ankaraja do të bëjë më shumë se kaq. Krijimi i një zone të mundshme të sigurt nuk ka rënë asnjëherë nga rendi i ditës së Ankarasë. Por, ditëve të fundit është vërejtur një qëndrim i tendosur i grupit të armatosur Heyet Tahrir-u Sham ndaj Turqisë. Disa grupe brenda Heyet Tahrir-u Sham ende nuk e kanë pranuar marrëveshjen e nënshkruar në Moskë dhe bëjnë çdo gjë për ta prishur atë. Së fundmi këta militantë kryen një sulm ndaj Turqisë, ku ra dëshmor një ushtar turk. Natyrisht që kjo situatë do të bëjë që Turqia të mbajë një qëndrim më të ashpër ndaj Heyet Tahrir-u Sham. Ndërkaq gati 1 milion njerëz të zhvendosur në Idlib nga sulmet e regjimit kanë ngecur në veri të këtij rajoni. Duke pasur parasysh që sulmet ajrore të regjimit vazhdojnë, nuk është një mundësi logjike për njerëzit në Idlib të qëndrojnë në shtëpitë e tyre për t’u mbrojtur nga koronavirusi.

Nga ana tjetër vazhdojnë sulmet e organizatës separatiste terroriste PKK/YPG ndaj zonave të kontrolluara nga Ushtria Kombëtare Siriane e mbështetur nga Turqia. Sidomos elementët e YPG-së që përpiqen të depërtojnë në rajonin midis Rasulayn dhe Tel Abyad, të cilat quhen zona e Operacionit “Burimi i Paqes”, shpesh japin humbje të mëdha. YPG-ja vazhdon një luftë terroriste rurale në këto zona, duke synuar civilët dhe duke bërë përpjekje për të parandaluar stabilitetin dhe për të dhënë përshtypjen se qyteti nuk është i sigurt. Në Afrin, PKK/YPG-ja duket se aplikon për një metodë tjetër. Më shumë se 50 civilë vdiqën pas një sulmi më 28 prill me një automjet të ngarkuar me bombë. Ndërkaq duket se kreu i organizatës separatiste terroriste PKK, e cila vazhdon me sulme terroriste ndaj rajoneve të kontrolluara nga Turqia, është në vështirësi në veri të Sirisë. Sepse në këto rajone ka një rritje serioze në sulmet terroriste të DAESH-it javëve të fundit. DAESH-i vazhdon sulmet terroriste duke u fshehur posaçërisht në zonat e shkretëtirës përgjatë kufirit irako-sirian. Kjo sjell në mënyrë të pashmangshme më shumë ndihmë për YPG-në nga koalicioni ndërkombëtar i udhëhequr nga ShBA-ja.

Regjimi Sirian, i cili mbulon epideminë e koronavirusit, përballet me një sindromë të djegies së madhe ekonomike. Rënia e çmimeve të naftës dhe sanksionet e vazhdueshme kanë shkaktuar neveri ekonomike tek Rusia dhe Irani. Nuk dihet nëse fillon një proces i ri në Siri pas epidemisë së koronavirusit, por të gjitha palët duket se e shohin këtë si një mundësi për t’u pozicionuar përsëri.

Ndërkaq në Libi situata duket më kritike. Megjithëse OKB-ja bëri thirrje për armëpushim për shkak të epidemisë më 22 mars, puçisti Haftar preferoi të mos i përmbahet dhe të vazhdojë me sulmet e tij. Ai kishte synuar me vetëdije komplekset shëndetësore në Tripoli, i cili u detyrua për të luftuar epideminë e koronavirusit. Sidoqoftë, Ushtria Libiane, e Qeverisë së Pajtimit Kombëtar, nuk i lejoi Hafterit të mbështetur nga Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) të vë në dorë kryeqytetin Tripoli. Më e rëndësishmja është që Haftari u detyrua të tërhiqej në disa zona të rëndësishme dhe pësoi humbje të mëdha. Megjithatë, duket se ka ruajtur kontrollin në lagjet jugore të Tripolit. Hafter, i cili nuk mund të merrte atë që donte, këtë herë provoi një strategji të re dhe më 28 prill deklaroi se kishte shpërbërë asamblenë me bazë në Tobruk, dhe u vetshpall president i gjithë Libisë. Sidoqoftë, me deklaratën e bërë nga Moska, Hafter pa që hapi i tij nuk do të funksiononte. Ministri i Punëve të Jashtme të Rusisë, Sergey Lavrov njoftoi se ata "nuk e vlerësojnë të drejtë" iniciativën e Haftarit. Njerëzit dhe këshilli i Bengazit gjithashtu nuk janë të kënaqur me këtë situatë. Edhe pse në nivel të dobët ata e kundërshtuan këtë dhe thanë se nuk duan një Kaddafi të ri. Si rezultat, Haftar u bë një aktor gjithnjë e më i dobët, i cili nuk mund të marrë atë që donë. Sidoqoftë, kjo nuk do të thotë që në Libi situata është e mirë. Korona, konflikti, çmimet e naftës, kriza e mbeturinave, mungesa e energjisë elektrike, bëri që rezistenca e shoqërisë në Libi gradualisht të prishet. Kjo ka krijuar një presion që do të shkaktojë shpejt trazirat sociale. Asnjë udhërrëfyes i paraparë me marrëveshje ndërkombëtare nuk është zbatuar. Për këtë arsye, gjërat po bëhen gjithnjë e më të ndërlikuara në Libi.

Nga ana tjetër Jemeni ishte një nga zonat me konfliktet më të këqija nga aspekti i shëndetit publik edhe përpara epidemisë. Tani për tani, është ndër vendet me numrin më të ulët në botë, me vetëm 1 rast. Fakti që Arabia Saudite e vendosi në radhë të parë luftën kundër epidemisë së koronavirusit të ri duket se ka ngrirë aktivitetin ushtarak në Jemen për një kohë. Sidoqoftë, kjo nuk do të thotë që konfliktet ushtarake kanë përfunduar. Përhapja e koronavirusit nuk ndaloi konfliktin në Lindjen e Mesme, por ajo duhet të lexohet si një zhvillim që do të mund të ndryshojë drejtimin e konflikteve.

Autor: Prof. i asoc. Murat YEŞİLTAŞ



Lajme të ngjashme