رهایی انسان از وابستگی به طبیعت و یافتن برتری بر آن

آب و فرهنگ- بشریت به لطف رودخانه‌ها و دریاها کشفیات مهمی انجام داده و تحولات مهمی را رقم زده است

1593085
رهایی انسان از وابستگی به طبیعت و یافتن برتری بر آن

آیا در شهر زندگی می‌کنید یا در روستا و یا قصبه؟ آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که محل زندگی‌تان باید نزدیک آب باشد؟ اگر علاقه خاصی نداشته باشید، احتمالاً باید به این سوال "نه" بگویید، زیرا در دنیای مدرن امروزی، عواملی مانند کار، مدرسه یا خانواده، محل زندگی را تعیین می‌کنند. با این حال از لحظه ظهور انسان در جهان، یکی از اساسی‌ترین مکان‌های زندگی مردم، کنار آب بوده است. تحقیقات نشان داده است اولین انسانهایی که ما به عنوان شکارچی می‌دانیم، گاه در نیزارهای باتلاق پناهگاه می‌ساختند و گاه روی توده‌های بالای آب زندگی می‌کردند. آنها برای تأمین آب آشامیدنی و نیاز به تغذیه، به دلیل تنوع گونه‌های گیاهی و جانوری و سهولت دفاع در برابر حملات، در اینجا ساکن می‌شدند.

با گذشت زمان، انسانها به جامعه کشاورزی گذر کردند. در این دوره که کشت و کار و زندگی، مستقر آغاز شد، نهرها، دریاچه‌ها و سواحل دریا نیز ترجیح داده شدند. این دوره، دوره‌ای است که در آن انسان توانایی‌هایی بدست آورد که جریان تاریخ را تسریع کرد. آیا فکر کرده‌اید آبی که امروزه به راحتی به آن دسترسی داریم، در آن زمان چگونه از مکانی به مکان دیگر منتقل می‌شد؟ در ابتدا برای این کار از کدو و پوست استفاده می‌شد، اما با این روش، انتقالِ آب فقط به مقدار محدود امکان‌پذیر بود. سپس انسان سبدبافی از شاخه‌ها، الیاف چوب و نی را یاد گرفت. آدمی سبد را با خاک و گل گچ کرد ولی آب از شکاف‌ها نشت می‌کرد. باید یک چیز متفاوت پیدا می‌کرد. بدین ترتیب ساخت ظروف سفالی را آموخت. این پاسخ سوالی است که پرسیدیم. انسان در سایه ظروف سفالی توانست آب را از مکانی به مکان دیگر منتقل کرده و برای طی مسافت‌های طولانی شجاعت بیشتری داشته باشد.

کنترل آب رودها نیز همزمان با آن دوران بود. انسان برای پرورش محصولاتش دیگر وابسته به باران نبوده و می‌توانست هر آنچه می‌خواهد را در زمان دلخواه پرورش دهد. بدین ترتیب انسان به جای وابستگی به طبیعت، به تدریج بر طبیعت برتری یافته و در بندرهای طبیعی و کنار رودها اسکان ‌گزید. به آرامی و با گامهای مطمئن به سوی تمدن گام برمی‌داشت.

بنابراین رودخانه‌ها دیگر موجودات قدرتمند، ترسناک و ناشناخته که در اثر طغیان باعث کشته شدن مردم می‌‌شد، نبودند. رابطه انسان با رودخانه، که از ترس قدرت آن، قربانی اهدا می‌کردند، تغییر یافت. انسان دیگر از آب نمی‌ترسید بلکه در مورد آن کنجکاو بود. پس از مدت کوتاهی، انسان توانست قایق‌های ساده‌ای ساخته و در آبهایی که اکنون می‌توانست کنترل کند، با آبی که در ظروف سفالی به همراه داشت، سفرهای تجاری را آغاز کرد.

البته پس از مدتی، این سفرهای محدود برای انسانها ناکافی بود. انسان در مورد آنسوی آب‌های شور و شگفت‌انگیز کنجکاو بود. انسان اکنون با این علاقه و کنجکاوی ناشناخته، به نوعی وسیله نقلیه نیاز داشت که بتواند در دریای آزاد قایقرانی کند. و بدین ترتیب شروع به ساخت قایق‌های بادبانی، قایق‌های کوچک و کشتی کرد. اکنون دنیایی عظیم برای کاوش در پیش رو داشت!

این رابطه با آب، از اولین تمدن‌هایی که می‌شناسیم، انسان را قادر ساخته است تا در اطراف منابع آب مستقر شده و تمدنی بسازد که با آب زنده شود. بشریت به لطف رودخانه‌ها و دریاها کشفیات مهمی انجام داده و تحولات مهمی را رقم زده است.

تقریباً تمام سکونتگاه‌های باستانی که شاهد رشد تاریخ بشریت بوده‌اند در حاشیه آب بنا شده‌اند. تمدن در اطراف آب شکوفا شده، انسان با آب حیات یافته است. به عبارت دیگر انسان آب را از موجودی در طبیعت به موجودی تبدیل کرد که برای اهداف و نیازهای خود استفاده می‌کند. آدمی توانست آب را به کمک سدها‌، قوس‌ها و کانال‌ها کنترل کند. پس از این تحولات، بسیاری از روستاها یا شهرها در اطراف این آبها که هزاران سال جریان داشته‌اند، تأسیس شدند.

آیا مایل هستید که بدانید اینها کدام شهرها و روستاها هستند؟ کدام تمدن‌ها هستند؟ برخی از آنها امروزه نیز وجود دارند و برخی نیز با اینکه از بین رفته‌اند، ردپایشان تا به امروز باقی مانده است.

از آنجایی که بین‌النهرین قسمت مهمی از جغرافیایی است که در آن قرار داریم، اولویت را به این تمدن می‌دهیم. دو رود دجله و فرات به بین‌النهرین جان می‌بخشند. در دوره‌های مختلف، تمدن‌های ایلام، آشوری، بابلی، سومر و آکاد در حاشیه این دو رودخانه زندگی کرده‌اند. حتی رود نیل که مایه حیات مصر است شاهد این همه تمدن نبوده است. یکی از اولین تمدن‌هایی که در بین‌النهرین زندگی کرده‌اند، سومری‌ها، قدیمی‌ترین تمدن شناخته شده جهان است. 

سهم سومری‌ ها در بشریت بسیار زیاد است. این سومری‌ها بودند که برای اولین بار نوشتن را کشف کردند. نوشتن دستیابی به موفقیت در تاریخ بشر و اولین ابزار ارتباطی محسوب می‌شود. سومری‌ها باتلاق‌ها را خشک کرده، کانال‌های آبیاری ساخته و از وقوع سیل جلوگیری کردند. بدین ترتیب با موفقیت در آبیاری کشاورزی، تولید را افزایش داده و تجارت را بهبود بخشیدند. به مرور زمان، روستاهای كوچك سومری به شهرهای بزرگ تبدیل شدند. یکی از مشهورترین تمدن‌های بین‌النهرین در تاریخ جهان، بابلی‌ها هستند که توسط سومری‌ها تأسیس شده‌اند. بابلی‌ها تمدنی بودند که "قوانین حمورابی" که اولین قانون اساسی جامع محسوب می‌شود را وضع کردند. بابلی‌ها که اهمیت آب را به خوبی می‌دانستند، مفاد مربوط به آب را به این قوانین اضافه کردند.

تمدن مهم دیگری که اثرات آن امروز نیز ادامه دارد، تمدن مصر است. این تمدن در اطراف رودخانه نیل که به صحرا حیات می‌بخشد، بنیان نهاده شده است. مصریان موقعیت ستارگان را در آسمان با توجه به خورشید مطالعه کرده و با ساخت تقویم خورشیدی، زمان طغیان رود نیل را از قبل محاسبه می‌کردند. این دانش به آنها برتری نسبت به طبیعت داده است. آنها قادر به ترسیم مرز زمین‌هایی که در نتیجه طغیان تخریب شده، بودند و از زاج سفید برای تبدیل آب به آب آشامیدنی استفاده می‌کردند. اهرام، پاپیروس و هیروگلیف، هدیه این تمدن به جهانیان است.

از سوی دیگر مدیترانه منطقه‌ای است که در سایه رودخانه‌ها ، منابع آب شیرین و دریاها، میزبان اولین تمدن‌های شناخته‌شده است. تمدن مدیترانه که بخشی از غرب آناتولی را نیز در بر می‌گیرد، در مناطق حاصلخیزی که توسط رودخانه‌ها آبیاری می‌شوند، ایجاد شده‌ است. تمدن یونیا در جایی که معبد افس آرتمیس یکی از عجایب هفتگانه جهان ساخته شده، میلت در دشت‌های مندرس بزرگ و کوچک، لیدیایی‌ها که پول را کشف کردند در دشت گدیز، یونانیان و تمدن فنیقی‌ها در سواحل مدیترانه تاسیس شده‌اند.

یکی دیگر از تمدن‌های بزرگ جهان، تمدن چین است. این تمدن باستان نیز در کنار دو رود گوک‌ایرماق و ساری‌ایرماق تشکیل شده است. تمدن هند یکی دیگر از تمدن‌های قدیمی نیز در ساحل دو رود ایندوس و گنگ بنیان گذاشته شده است.



خبرهای مرتبط