فیلسوفان شهر باستانی میلت در غرب آناتولی

آغاز ماجرای تحقیقات علمی بشر در سال‌های 600 پیش از میلاد در آناتولی

1640645
فیلسوفان شهر باستانی میلت در غرب آناتولی

اتم کوچک‌ترین ذره تشکیل دهنده ماده بوده و تفکیک ناپذیر است. اتمی در دوره‌ای از تاریخ بدین‌گونه تعریف شده‌است. به نظر شما این تعریف به کدامین دوره از تاریخ تعلق دارد؟ بر خلاف تصور، اتم یکی از اکتشافات متعلق به عصر جدید نبوده و تعریف آن نیز متعلق به دوره نزدیکی از تاریخ نمی‌باشد. اولین تعریف از اتم و غیرقابل تفکیک بودن آن از سوی فیلسوفان متعلق به قرون اولیه بعمل آمده‌است. اندیشه جستجوی مولکول اتم برای اولین بار از سوی تالس یکی از هفت عالم و دانشمند علم فلسفه و عصر باستان شروع شد. تالس اهل میلت شهر معروف ایونیای باستان در غرب آناتولی در منطقه اژه که امروزه ویرانه‌های آن در استان امروزی آیدین ترکیه قرار دارد، بود. قبل از تالس مردم ایونیا بر این عقیده بودند که همه چیز از سوی خدایان طراحی شده و هدایت می‌شود. حال آنکه تالس سعی کرد تا به کنه حقایق رویدادهای طبیعی بجای تعریف بعنوان خدایان شبیه انسان، با بررسی و مطالعات پی ببرد. شاید هم در تشکل اندیشه علمی اولین قدم از سوی وی برداشته شد. تالس به توجیحات میتولوژیکی اکتفا نکرده و با کنجکاوی سعی کرد تا به اصل و کنه اصلی همه چیز پی ببرد. او با بررسی آب تاثیرات آن بر طبیعت را مورد تحقیق قرار داد. تالس پس از تحقیقات متکی بر عقل و منطق نظریه خود در خصوص اصل و اساس ماده در طبیعت را به اطلاع عموم رساند. به معلومات پیرامون تالس که نظریه‌ها و افکار خود را به قلم نگرفته و در قالب متون بیان نکرده بوسیله ارسطو که بعنوان یکی از قابل اطمینان‌ترین منابع فلسفه عهد عتیق تلقی می‌شود، دسترسی پیدا می‌کنیم. به گفته ارسطو، تالس پس از تحقیقات به این نتیجه رسید که خاستگاه همه چیز در جهان آب است و همه هستی با آب شروع شده‌است. تالس آب را به عنوان جوهر  واحدی که سراسر جهان هستی را فراگرفته است مسلم فرض کرد. امروزه می‌دانیم که این نظریه و طرز فکر صحت ندارد. ولی تلاش تالس برای یافتن آن اولین و هسته اصلی زندگی هم موجب شد تا وی بعنوان پدر علم فلسفه تلقی شود و هم نسل‌های بعد از او  موضوع را بشکلی عمیق‌تر مورد تحقیق قرار داده و نتیجه تحقیقات تا اتم و ذرات ماده ادامه یابد.مهم‌ترین موضوعاتی که تالس را از نظر فلسفی در تاریخ اندیشه ممتاز می‌کنند، کوشش وی برای شناختن جهان از راه مشاهده و تفکر و واقع بینی، دور انداختن افسانه‌های دینی و تفسیرهای اساطیری، و تلاش جهت فهم جهان بی‌توسل به خدایان و افسانه‌ها و نیروهای نامحدود آنان است.

  

آناکسیماندروس و آناکسیمنس فیلسوفان بعد از تالس باز اهل میلتوس که در ترکیه امروزی واقع شده، بودند. این متفکرین اولین نمایندگان مکتب فلسفه در تاریخ بودند. این مکتب نیز در  شهر میلت در غرب آناتولی تاسیس شد. مکتب میلت و یا ملطی نام مکتبی فلسفی است که در شهر میلت رواج یافت. فیلسوفان این مکتب از اهالی شهر ملط و یا میلت در ایونیه بودند. تالس ، آناکسیماندروس و آناکسیمنس از جمله این فیسلوفان بودند. مکتب ملط در عین‌حال بعنوان اولین مرکز فلسفه یونان باستان تلقی می‌شود. همگی با تالس بیش از نظریات فلسفی با قضیه ریاضی تالس آشنایی داریم. وی پس از بررسی آب اعلام کرد که آب منبع حیات بوده و قادر است به هر شکلی در  آید و به همه جا برسد. تالس در حین بررسی و مطالعه آب، پیرامون اقلیم و هوا  و فضا نیز تحقیقاتی انجام داد. این فیلسوف معروف در خصوص علم نجوم و  اخترشناسی نیز مهارت داشته و با نگاه کردن به ستارگان از قدرت جهت یابی برخوردار بود. در زمینه تاثیرات آهن ربا مطالعاتی انجام داده و  قضیه تالس در ریاضیات نیز بنام وی معروف است. تالس در موازات فیلسوف بودن، ریاضی دان، نجوم‌شناس و اولین مهندس آب در جهان بود. آناکسیماندروس پس از تالس دومین فیلسوف معروف مکتب فلسفه میلتوس بود. اگرچه در مورد زندگی او اطلاعات زیادی در دست نیست ولی در خصوص آثارش صاحب معلومات ارزشمندی هستیم. زیرا آناکسیماندروس بشکلی متفاوت از تالس، اولین فیسلوفی است که سنت نوشتن افکار و نظریات خود را آغاز کرد. وی که کاوشگر طبیعت و فیلسوف طبیعت‌گرا بود، با استناد به مطالعات نظریاتش را بر زبان آورده‌است. یعنی بجای عناصر خیالی به چهره دیدنی طبیعت پایبند مانده و او نیز از نظریه آغاز زندگی در آب حمایت کرده و  معتقد بود که زمانی کلیه خشکی‌ها زیر  آب بوده و با گذشت زمان در نتیجه پسروی آب دریا قطعات خشکی‌ نمایان شده‌است. به گفته آناکسیماندروس زندگی که در آب شروع شده‌بود، در خشکی ادامه یافت. او مخترح ساعت خورشیدی بوده و در خصوص علل طبیعی خسوف و کسوف و زمین‌لرزها تحقیقات مهمی انجام داد. یکی دیگر از ویژه‌گی‌های منحصر به فرد آناکسیماندروس طرح وی برای ساختن مدل علمی گیتی به همراه نقشه جهان بود. زیرا وی اولین فیلسوفی بود که در این زمینه مطالعاتی انجام داد. آناکسیمنس آخرین فیلسوف مکتب میلت بود. این فیلسوف نیز اهل میلت بوده و ادعا می‌کرد که گیتی با تبدیل هوا به اشکال مختلف بوجود آمده‌است. وی اولین فیلسوفی بود که نظریه مربوط به ماده را مطرح کرد. آناکسیمنس در عین‌حال نخستین کسی بود که عناصر چهار گانه آب ، هوا ، خاک و آتش را بعنوان عنصرهای سازنده جهان مطرح کرد.

هراکلیتوس فیسلوف معروف دیگر ایونیایی بود که در شهر افس در نزدیکی شهر میلت بدنیا آمد. در اعصار باستان به وی بعلت سبک انتقادی، بیان ناروشن و ابهام‌آمیزش لقب فیلسوف تاریک داده شده‌بود. هراکلیتوس ادعا می‌کرد که گیتی در حال تغییر و تحول دایمی است. هراکلیتوس پایداری و ثبات در عنصرهای جهان را رد می‌کرد و معتقد بود همه چیز در جهان در سیلان است؛ تا آنجا که وی گفته‌است: هیچکس نمی‌تواند در یک رودخانه دوبار گام بنهد. فیلسوفان میلتی البته که تنها به فیلسوفانی که از آن‌ها نام بردیم، محدود نبودند. لئوکیپوس و دموکریت دو فیلسوف دیگر اهل میلت بودند که مکتب اتم‌گرایی را بنیان نهادند. آن‌ها بر این باور بودند که همه اشیا از اتم تشکیل یافته و اتم‌ها ذرات بسیار کوچکی هستند، که از نظر فیزیکی غیر قابل تقسیم هستند. میان اتم‌ها فضای تهی بوده و اتم‌ها فناناپذیرند. همیشه در حرکت بوده‌اند و همیشه در حرکت خواهند بود. تعداد اتم‌ها و حتی تعداد انواع آن‌ها بی‌نهایت است. تفاوت هر نوع اتم با نوع دیگر؛ در شکل، اندازه و درجه حرارت است. مکتب اتم‌گرایی حدود 2500 سال پیش از این موجب اضافه شدن دیسیپلین جدید به علوم تجربی و پی‌ریزی اساس علم فیزیک امروزی گردید. در اواخر سال‌های 1800 و اواسط سال‌های 1900 ثابت شد که اتم کوچکترین ذره شکلی دهنده ماده نبوده و از ذرات کوچکتر الکترون، پروتون و نوترون بوجود آمده‌است. در پی این اکتشاف این سوال مطرح شد که آیا این ذرات اتم نیز می‌توانند به ذرات ریزتر نیز تقسیم شوند؟ فیزیک دانان به تحقیقات در این زمینه شروع کردند. پس از مدتی معلوم شد که این ذرات نیز قابل تقسیم بوده و دیگر از ذرات کوارک و لپتون سخن به میان آمد. اکنون نیز فیزیک‌دانان این سوال را می‌پرسند که آیا کوارک‌ها و لپتون‌ها نیز  به ذرات کوچک‌تر قابل تقسیم هستند  و ذرات کوچک‌تر از آن‌ها نیز وجود دارند یا خیر؟

ماجرای کاووش‌های علمی بشر در سال‌های 600 پیش از میلاد برای کشف ساختار ماده و تشریح و تعریف آن در این سرزمین آغاز گردید. تالس اولین فیلسوف عهد عتیق که در آناتولی پرورش یافت، باز در این سرزمین سعی کرد تا رویدادهای طبیعی را با اتکا به علم و دانش تعریف و توجیه کند. با این طرز برخورد اندیشه و تفکر از ماهیت منطقی و علمی برخوردار گردید. دیگر نگرش میتولوژیک به حوادث و رخ دادهای طبیعی مردود گردید. بدین‌گونه راه ارائه نظریه ها و تئوری‌های علمی جدید برای درک گیتی از سوی انسان گشوده شد.فیلسوفان آناتولی  در مکتب فلسفه میلت در آناتولی غربی سعی کردند تا با پیگیری و مطالعه رویدادهای طبیعی اسرار گیتی را نهان کنند. میلت با نام امروز آیدن بعلت این ویژه‌گی بعنوان مرکز علم و دانش معروف گردید. یافتن پاسخ به این سوال که آیا ماده از چه چیز ساخته شده و آیا میتوان ماده را به کوچکترین ذره آن تبدیل کرد یا خیر؟ به یک ماجرای شگفت‌انگیز تبدیل شده و راه علم مثبت را باز کرد. فیسلوفان آناتولی در این روند که با تالس شروع شده و با لئوکیپوس ادامه یافت، بعنوان پیشگامان علم متکی بر اثبات تلقی می‌شوند. آنان در تحقیقات علمی دانشمندانی مانند گالیله، نیوتون، انشتین منبع الهام تشکیل داده؛ جهت بخشیده و در سرنوشت کلیه بشریت نقش مهمی ایفا کردند.    



خبرهای مرتبط