تحلیلی بر عملیات "پنجه - عقاب"

رهبران ترک مکرراً تاکید می کنند که حمایت از گروههای تروریستی فایده ای برای کسی ندارد و این گروهها یک روز حتماً در مقابل اربابان خود نیز قد علم خواهند کرد

1437957
تحلیلی بر عملیات "پنجه - عقاب"

عملیات نظامی گسترده برون مرزی ترکیه بر علیه مواضع گروه تروریستی پ‌کاکا که نیمه شب پانزدهم ژوئن آغاز شد یک بار دیگر توجه افکار عمومی را به مبارزه ترکیه با تروریسم معطوف کرد. انجام این عملیات در خاک عراق و در منطقه وسیعی از مرز سوریه تا ایران که با انهدام موفق 81 هدف صورت گرفت پس از اقدامات هفته‌های اخیر گروه تروریستی در جهت توسعه میدان فعالیت و نفوذ به خاک ترکیه، قابل توجه است. ترکیه در این عملیات نیز همانند دیگر عملیاتهای مشابه ماههای اخیر از تسلیحات دارای قابلیت تکنولوژیکی بالای خود با موفقیت استفاده کرد و عملیات، با هدف ممانعت از نشر پروپاگاندای سیاه کشتار غیرنظامیان، به شکل غافلگیرانه انجام گرفت. همچنانکه در تصاویر منتشره از این عملیات نیز مشاهده می شود اکثر اهداف منهدم شده خارج از مناطق مسکونی قرار دارد و انفجارات پی در پی شدید پس از وقوع اولین انفجار نشان می دهد که این اهداف اکثراً انبار سلاح و مهمات بوده است.
 در فضای ابهام آلود سالهای اخیر جهان، بسیاری از کشورهای منطقه درگیر بحران اقتصادی، جنگهای داخلی و اشغال هستند. تحت چنین شرایط مبهم، شیوع پاندمی کرونا که مرگ صدها هزار تن را به همراه داشت نه تنها به درگیریهای موجود پایان نداد بلکه سبب شد تا برخی از بازیگران با سوء استفاده از شرایط به تلاشها جهت گسترش صحنه فعالیت خود سرعت بخشند.

همچنانکه در نمونه لیبی نیز مشاهده می شود، حمایت همزمان تعدادی از کشورهای ناتو از یک سو و نیز روسیه به عنوان دشمن اصلی ناتو و برخی از دولتهای دیکتاتور منطقه از سوی دیگر از برخی ژنرالهای سابق که درصد سرنگون سازی دولت قانونی از طریق کودتا هستند نشان می دهد که این مبارزه بیش از یک مبارزه سیاسی و یا ایدئولوژیک در حقیقت تلاش این کشورها برای افزودن بر دست آوردهای ملی خود به هر بهای ممکن هستند. این وضعیت تزلزل بیشتر موقعیت سازمانهای بین المللی چون ناتو که کارآیی آن طی سالهای اخیر بیش از پیش زیر سوال قرار دارد را به همراه خواهد داشت. به عنوان مثال بحران لیبی یکبار دیگر به روشنی نشان داد که انگلستان، کشورهای اروپای شرقی و یا بالتیک که اختلافات شدیدی با روسیه دارند در مقایسه با کشورهای اروپای مرکزی و غربی برداشت یکسانی از تهدید ندارند. به همین دلیل ترکیه هفته گذشته بر فراز آبهای متحد تاریخی خود لیبی که پس از سرنگونی معمر قذافی تبدیل به صحنه جدید درگیریها شده است مانور هوایی گسترده‌ای با شرکت دهها فروند هواپیمای جنگی ترتیب داده و نشان داد که به اجرای سناریوهایی که در تعارض با معادلات منطقه‌ای و موجودیت دولتهای قانونی هستند اجازه نخواهد داد.

آنکارا در سوریه نیز به شکلی مشابه، با حفظ موضع اصولی خود، هم  بر اساس روند آستانه و ژنو از آغاز فوری روند انتقالی پس از رژیم بعث حمایت می کند و هم نشان می دهد که به انجام کشتار و خونریزی بیشتر اجازه نخواهد داد.
استفاده ابزاری کشورهای رقیب و یا دشمن ترکیه از گروه تروریستی پ‌کاکا طی 40 سال گذشته، بر کسی پوشیده نیست. در گذشته این حقیقت از سوی سیاسیونی که با گروه تروریستی در ارتباط بودند نیز به شکلی بی پرده بیان شده بود. بنابراین ممکن است قدرتهایی که از اقدامات منطقه‌ای اخیر و بازگشت فعال و موثر ترکیه به صحنه ناراحت هستند دوباره هوس استفاده از این کارت را در سر بپرورانند. به همین دلیل ترکیه از یک سو به فعالیتهای دیپلماتیک علنی و غیر علنی خود سرعت می بخشد، از سوی دیگر نیز به حملات جراحی مخفی که تاکنون موجب از پای درآمدن دهها تن از سرکردگان گروه تروریستی شده ادامه می دهد و یا در صورت لزوم از انجام عملیات گسترده‌ای شبیه آنچه که نیمه شب پانزدهم ژوئن شاهد آن بودیم ابایی ندارد. همچنین رهبران ترک مکرراً تاکید می کنند که حمایت از گروههای تروریستی فایده ای برای کسی ندارد و این گروهها یک روز در مقابل اربابان و حامیان خود نیز قد علم می کنند که از هم اکنون شاهد نمونه‌هایی از این دست هستیم.
ترکیه بر این امر واقف است که نظام منطقه‌ای جدید نهایتاً با اشتراک همه قدرتهای ذیعلاقه تاسیس خواهد شد و برای دور نشدن از دستورکار مثبت و واقعگرا در سیاست خارجی، اقدامات لازم را انجام می دهد. ولی توجه به این نکته حائز اهمیت است که همانند آنچه که در نمونه ناتو قابل مشاهده است، نظام تاسیس شده پس از جنگهای جهانی سده پیش دیگر مقبولیتی نداشته، به عنوان مثال ترکیه دیگر همانند گذشته که حضوری غیر فعال در دریای اژه  داشت و یا از دسترسی به حوزه‌های انرژی متعلق به خود  محروم بود، در قرن بیست و یکم ممانعت از دسترسی خود به دریای اژه را  قبول نخواهد کرد و یا به شکل‌گیری گروههای متخاطم در مناطق مرزی خود اجازه نخواهد داد. 

نویسنده: دکتر حقی اویغور نائب رئیس مرکز مطالعات ایرانی آنکارا 



خبرهای مرتبط