منطقه و دنیا در دوران پسا کرونا

از قرار معلوم این همه‌گیری سبب  تسریع و تقویت روابط رو به توسعه ایران و چین نیز خواهد شد

1393719
منطقه و دنیا در دوران پسا کرونا

اگر چه هنوز در خصوص موضوعات پایه نظیر منبع، نتایج احتمالی و معالجه قطعی بلای جهانی کروناویروس اطلاعات کافی و قانع کننده‌ای در دست نداریم در رسانه‌های بین‌المللی سناریوهای متفاوتی در رابطه با جهان پس از کرونا در حال طرح و مباحثه است. با تاکید بر اینکه همه‌گیری و نتایج آن در اصل بحث فنی خارج از دایره تخصصی نویسنده  می‌باشد برخی نکاتی که در رابطه با موضوع به ذهنم خطور می کند را بیان خواهم کرد.
قبل از هر چیز با توجه به یک دلیل اساسی یعنی درصد فراگیر نتایج مثبت تست شخصیتها می توان گفت که میزان آلودگی به این ویروس در کل جهان بسیار بیشتر از ارقام ارائه شده است. این موضوع را نیز به بیانی ساده می‌توان چنین معنی کرد: اگر شخصیتی شناخته شده هستید و  از امکان انجام تست نیز برخوردارید در این شرایط  بیشتر جلب توجه می کنید. سرایت ویروس به طیف وسیعی از افراد شناخته شده جامعه از رهبران تا هنرمندان و ورزشکاران در بسیاری از کشورها را به شکل دیگری نمی توان تشریح کرد. به عنوان مثال در اوایل شیوع بیماری که شمار مبتلایان هنوز از اعداد سه رقمی فراتر نرفته بود با اعلام مثبت بودن نتیجه تست بیش از بیست نماینده مجلس در ایران در یک پست توییتری چنین نوشته بودم:
"اگر این بیماری یک بیماری منحصر به شخصیتها و مشاهیر نباشد هم اکنون باید به ده ها هزار نفر سرایت کرده باشد". پس از مدتی کوتاه با گسترش این بیماری در اروپا، در این قاره نیز با وقایعی مشابه روبرو شدیم. در واقع آلودگی شخصیتهای شناخته شده بسیاری چون نخست وزیران، وزیران، هنرمندان و ورزشکاران به این ویروس برای گمانه زنی در خصوص ارقام واقعی مبتلایان کفایت می کند.
یکی دیگر از دانسته‌های قطعی وخوشبختانه مثبت‌تر ما راجع به این ویروس این است که به رغم قدرت و سرعت شیوع از مورتالیته یعنی درصد مرگ و میر چندان بالایی برخوردار نیست. اگر ویروس کرونا بر اساس ارقام تخمینی در کل جهان سبب آلودگی دهها میلیون انسان شده باشد، آمار اعلام شده قربانیان بسیار ناچیز است. البته در این بین فرق فاحش بین آمار ارائه شده از سوی جوامع بسته و ارقام قابل ملاحظه در کشورهای غربی جالب توجه است. آمار مرگ و میر روزانه ارائه شده از سوی اروپا و آمریکا حدوداً ده برابر آمار رسمی ارائه شده از طرف رژیمهای بسته است. با این حال حتی این ارقام بزرگ نیز در مقابل مجموع موارد ابتلا نشان می دهد که میزان مرگ و میرناشی از این ویروس بسیار کم است.
حال باید دید که آیا این پاندمی چنانکه ادعا می شود می تواند سبب شکست کاپیتالیسم و تبدیل چین به یک قدرت جدید هژمون و سرآمد شود؟ و یا برای منطقه ما که از حدود ده سال پیش گرفتار انقلاب، ضد انقلاب، جنگهای داخلی و قیامهای مردمی است چه تحولاتی را در پی خواهد داشت؟ با تکرار جمله آغازین نوشته و یادآوری این نکته که هنوز در ابتدای این روند قرار داریم و برای ارائه تفاسیر صحیح به گذشت ده ها سال زمان نیاز است، می توانم عمده ارزیابیهای خود را به این شکل بیان کنم. این همه‌گیری نیز مانند بحرانهای تاریخی دیگر به احتمال زیاد تنها سبب تسریع جریانات موجود و قبول سریعتر تحولات تکتولوژیک، اجتماعی و سیاسی جاری خواهد شد. اگر چه می تواند موضوع یک مقاله مفصل باشد ولی اوج گیری چین، رواج تجارت و ارتباطات اجتماعی الکترونیکی، کنترل و نظارت روز افزون بر زندگی بشری با استفاده از هوش مصنوعی از جمله تحولاتی است که طی بیست سال اخیر به کرات موضوع بحث و مشاجره بوده و تجربه می شود. ولی با توجه به شرایط حاضر این همه‌گیری ممکن است سبب رونق استفاده جهانی از نرم افزارهای چند منظوره با دامنه کاربردی وسیع از انجام امور بانکی تا نظارت بر زندگی اجتماعی نظیر وی چت شود. همچنین پسرفت سیاسی اروپا چنانکه در خلال بحران اخیر نیز مشاهده شد دیگر تنها موضوع بحثهای تئوریک نیست و "جنگهای ماسک" نیز نشان داد اروپا  که با گذشت هر روز سنگینتر شده و به رغم علائم شیوع همه گیری تمایل چندانی برای اتخاذ تدابیر لازم را نداشت، چهره‌ای از یک قاره پیر را به نمایش می گذارد.
با بررسی تاثیرات این همه‌گیری در منطقه نیز خواهیم دید که به شکلی مشابه وقایع موجود با سرعت بیشتری ادامه خواهد یافت. بحرانهای حکومتی، مسائل اقتصادی، درگیرهای کوچک و بزرگ با شدت بیشتری جریان خواهد داشت. همچنانکه در عراق قابل مشاهده است تنش بین آمریکا و ایران کاهش نخواهد یافت برعکس با افزایش فشار بر دولتها، درگیری که بیشتر متوجه احساسات ملی گرایانه است ممکن است کمتر شده و یا با هزینه‌های قابل قبول جریان یابد. در مورد ایران نیز می توان گفت به دلیل عدم قبول طلب دریافت وام بین‌المللی خامنه‌ای بالاخره مجبور  شد با برداشت یک میلیون یورو از صندوق توسعه ملی موافقت نماید. این وضعیت نیز به موضوع مورد اشاره ما قوت می بخشد. بدتر شدن شرایط اقتصادی بد کشور غیر قابل اجتناب است. از همین روست که روحانی در سخنرانیهای اخیر خود مکرراً به موضوعات اقتصادی اولویت می دهد. تحول دیگر مرتبط با ایران نیز در خصوص چگونگی نمود بیشتر موقعیت و موجودیت چین در آینده منطقه به همراه این همه گیری است که به عنوان یک نشانه مهم قابل مشاهده خواهد بود. پست توییتری سرزنش آمیز سفیر چین در تهران در پاسخ به سخنگوی وزارت بهداشت و درمان ایران، حمایت جناح تندرو به عنوان بزرگترین حامیان استقلال کشور از سفیر چین و بیانات میانجیگرانه سخنگوی وزارت کشور جلب نظر کرد. تا حدی که حتی برخی از چهرهایی که به عنوان سخنگویان جناح تندرو شناخته می‌شوند خواستار عزل معاون وزیر بهداشت شدند. از قرار معلوم این همه‌گیری سبب  تسریع و تقویت روابط رو به توسعه ایران و چین نیز خواهد شد.    

نویسنده: دکتر حقی اویغور نائب رئیس مرکز مطالعات ایرانی آنکارا  



خبرهای مرتبط