سال 1399 و تحولاتی که در انتظار ایران است

در بین توده کثیری از ایرانیان نگرانی روز افزون از آینده حاکم است

1385441
سال 1399 و تحولاتی که در انتظار ایران است

 
ایران بر طبق تقویم هجری شمسی از 21 ماه مارس وارد سال 1399 شده است. در این کشور که همانند برخی از کشورهای منطقه عید نوروز با شور بسیار برگزار می شود، میلیونها ایرانی بدون توجه به خطر شیوع ویروس کرونا عازم سفرهای نوروزی شدند. این وضعیت اگر چه می تواند فاجعه ناشی از همه گیری ویروس کرونا که شمار قربانیان آن در سطح کشور از هم اکنون به هزاران نفر رسیده را تشدید کند ولی ترک عادتهای فرهنگی صدها ساله نیز چندان آسان نیست. به همین دلیل درخواست مسئولین از مردم مبنی برعدم ترک منازل با استقبال چندانی مواجه نشد.
سال 1398 از جهات بسیاری سال سختی برای ایران بود. خروج آمریکا از برجام، تشدید تحریمها از سوی آمریکا، اعتراضات مردمی به افزایش قیمت بنزین در ماه نوامبر، کشته شدن ژنرال قاسم سلیمانی و همراهانش در پی حمله آمریکا در اوایل ماه ژانویه و در نهایت شیوع ویروس کرونا در راس بحرانهایی است که بلافاصله به ذهن خطور می کند.  دولت که در خلال این روند به ویژه از لحاظ مالی به شکلی جدی با مشکل مواجه شده بود برای مقابله با شیوع ویروس کرونا به شکل بی سابقه از صندوق بین المللی پول درخواست کمک کرده و مدعی است به دلیل اعمال تحریم از سوی آمریکا قادر به مقابله کارآمد با این همه‌گیری نیست.
اگر چه در ابتدای امر،  شیوع بیماری چندان جدی گرفته نشد ولی در مراحل بعدی عدم دریافت کمکهای جهانی سبب شد تا ایران در مقابله با همه‌گیری با مشکلات بسیاری مواجه شود. به همین دلیل در پیام نوروزی همه مسئولین تلاش برای امیدوار کردن مردم در جهت پشت سر گذاشتن مشکلات جلب توجه کرد.
در واقع در بین توده کثیری از ایرانیان نگرانی روز افزون از آینده قابل مشاهده است و همچنانکه از آمار و ارقام مربوط به خرید ملک توسط خارجیان از ترکیه نیز دیده می شود به مرور شمار بیشتری از ایرانیان، خارج از کشور را به عنوان مأمنی برای آینده‌ای بهتر تلقی می کنند. به رغم وجود مشکلات در سال گذشته شمسی، در سال جدید نیز نشانه‌های چندانی از احتمال حل و یا تخفیف مسائل موجود قابل مشاهده نیست. برعکس،اختلافات موجود با آمریکا به عنوان پایه این مشکلات هنوز ادامه دارد و به ویژه زور آزماییها با مرکزیت عراق رفته رفته شدت بیشتری به خود می گیرد. این وضعیت نه تنها در موضوع انتخاب نخست وزیر در عراق بلکه در حملات به پایگاههای آمریکا نمود بیشتری پیدا می کند. کشته و زخمی شدن شماری از سربازان آمریکایی و انگلیسی در نتیجه حملات ماه مارس و قبول مسئولیت این حملات از سوی گروههای که قبلا نامی از آنها شنیده نشده، تنشها با مرکزیت عراق را تشدید خواهد کرد. چنانکه نشانه‌هایی از آمادگیهایی طرفین برای ورود به دوره جدیدی از درگیرها قابل مشاهده است. در حالیکه از یک سو آمریکا پایگاههایی که امکانات حفاظتی کمتری دارند را تخلیه و نیروها و تجهیزات خود را به پایگاههای اصلی منتقل و این پایگاهها را نیز با سیستمهای پدافند هوایی تجهز می کند، از سوی دیگر نیز مشاهده می شود که برخی از گروه‌های حشد شعبی که با تهران روابط ویژه‌ای دارند بر خلاف قبل، تحت عناوین متفاوت و به شکلی سری و محرمانه، واحدهای مستقل کوچکتری تشکیل می دهند.
اگرچه عراق یکی از موضوعات اصلی درگیری بین دو کشور است ولی مسئله تنها به این موضوع ختم نمی شود. چرا که انصراف تهران از اعمال محدودیت بر فعالیتهای هسته ای خود در واکنش به تحریمات آمریکا، به حرکت ایران در سال 1399 به سوی غنی سازی اورانیم تا حد مناسب برای ساخت کلاهک جنگی تعبیر شد. در عین حال امکان داده شدن اجازه تحقق این امر از سوی دولت ترامپ به ایران چندان قابل تصور نیست. در سیاست آمریکا، سناریوی انجام حمله هوایی محدود به ایران بیشتر از پیش در حال مطرح شدن است و علی الخصوص در صورت افزایش تلفات آمریکا در عراق، دولت ترامپ به راحتی می تواند  در داخل کشور به انجام این حملات مشروعیت ببخشد.
و در نهایت سقوط شدید قیمت نفت، بر اقتصاد ایران که از راههای غیر قانونی و قاچاقی موفق به فروش مقدار کمی نفت می شود، تاثیر منفی خواهد داشت. همچنین تحریم محصولات پتروشیمی معاف از تحریم که جزء اقلام صادراتی مهم این کشور به شمار می رود و یا تحولاتی نظیر قرار گرفتن ایران در لیست سیاه گروه ویژه اقدام مالی موسوم به اف‌ای‌تی‌اف نیز به اقتصاد ایران که از دو سال پیش به شکلی جدی درحال کوچک شدن است آسیب بیشتری زده، بر ناامیدی ناشی از شیوع ویروس کرونا دامن خواهد زد. همچنین چگونگی تاثیر این وضعیت بر معادلات قدرت شکل گرفته در درون حاکمیت پس از انتخابات اخیر نیز موضوعی است که با گذر زمان مشخص خواهد شد.     

 

به قلم دکتر حاقی اویغور نائب رئیس مرکز مطالعات ایرانی آنکارا 

 



خبرهای مرتبط