جمهوری ترکیه پذیرای چه تعداد مهاجرین از کدام کشورها بوده است؟

ترکیه در طول تاریخ طولانی خود، هم در زمان امپراتوری عثمانی و هم در دوره جمهوری، با دو نوع متفاوت از مهاجرت ها در ابعاد و کیفیت های مختلف رودررو شده است.

1382199
جمهوری ترکیه پذیرای چه تعداد مهاجرین از کدام کشورها بوده است؟

در این نوشته می خواهیم در رابطه با سیاست مهاجرت پس از تاسیس جمهوری نوین ترکیه گفتگو کنیم.

ترکیه در طول تاریخ طولانی خود، هم در زمان امپراتوری عثمانی و هم در دوره جمهوری، با دو نوع متفاوت از مهاجرت ها در ابعاد و کیفیت های مختلف رودررو شده است. ناآرامی های سیاسی و درگیری های مسلحانه در کشورهای همسایه ترکیه عامل مهمی در بروز مهاجرت است. از سوی دیگر ترکیه همانند یک "پل" در نقطه تلاقی قاره های آسیا، اروپا و آفریقا قرار گرفته که این امر نیز یکی دیگر از عوامل مهم رویارویی ترکیه با پدیده مهاجرت می باشد.

پس از جنگ جهانی اول، با فروپاشی امپراتوری عثمانی، موج بزرگ مهاجرت ها به سمت جمهوری ترکیه ادامه یافت و جمهوری ترکیه همانند امپراتوری عثمانی میزبان بسیاری از پناهندگان و مهاجران شد. مطابق ماده 1 قرارداد و یادداشت تفاهم امضا شده بین یونان و جمهوری ترکیه مبنی بر مبادله اتباع یونانی و ترک که در تاریخ 30 ژانویه سال 1923 به امضا رسید، "رومی های ارتدوکس ساکن ترکیه و نیز مسلمانان تبعه و ساکن یونان از مه 1، 1923 وادار به مهاجرت اجباری شدند.

 

در سال 1930 یهودیان به ویژه یهودیان آلمان و اتریش با فرار از رژیم نازی به ترکیه پناه آورده و یا از ترکیه به عنوان کشور ترانزیت استفاده کرده و به فلسطین مهاجرت کردند. در طی این مدت، نه تنها یهودیان به ترکیه پناهنده شدند، بلکه شهروندان خیلی از کشورهای دیگر نظیر ایتالیا، بلغارستان و یونان که به اشغال آلمان نازی درآمده بود، نیز به ترکیه مهاجرت کردند.

با سقوط امپراتوری عثمانی، اقلیت ترک و مسلمان ساکن شبه جزیره بالکان نظیر یونان، بلغارستان، رومانی و یوگسلاوی به ترکیه مهاجرت کردند. در بین سال های 1923 الی 1950 نزدیک به 850.000 تن از این کشورها به ترکیه آمدند.

مهاجرت از بالکان به ترکیه پس از جنگ جهانی دوم نیز ادامه یافت. در اوایل دهه 1950 و نیز در سال 1989 موج مهاجرت بزرگی از بلغارستان به ترکیه مشاهده شد. پس از جنگ جهانی دوم تاسیس  رژیم کمونیستی به رهبری یوسیپ بروز تیتو در یوگسلاوی سابق باعث شد تا مسلمانان ترک ساکن بوسنی، کوزوو و آلبانی وادار به مهاجرت به ترکیه شوند. علاوه بر این، جنگ بوسنی بین سال های 1992 الی 1995 و جنگ کوزوو بین سال های 1998 الی 1999 باعث مهاجرت های گسترده ای از این مناطق به ترکیه  شد.

به غیر از این مهاجرت ها، ترکیه پذیرای تعداد بسیاری مهاجر از کشورهای خاورمیانه نیز شده است. به عنوان مثال، پس از وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 بسیاری از ایرانی ها با بهره مندی از قانون معافیت ویزا که بین دو کشور حاکم بود، بین سال های 1980 الی 1991 به ترکیه مهاجرت کردند. تعداد ایرانیانی که با بهره مندی از قانون معافیت ویزا به ترکیه مهاجرت کردند، بین 500 هزار تا 1 میلیون نفر تحمین زده می شود. برخی بر این باورند که تعداد این افراد به 1.5 میلیون نفر می رسد. اگر چه سیاست های ترکیه در مورد ایرانیان در این دوره بسیار "سخاوتمندانه" بوده، اما ترکیه برای حفظ روابط خود با ایران، شهروندان ایرانی را تشویق می کرد تا به شکل موقت در ترکیه اسکان کرده و بیشتر به عنوان ترانزیت از آن استفاده به کشورهای ثالث بروند.

ترکیه همچنین بین سال های 1980 الی 1988 درهای خود را بر روی مهاجرت پیشمرگه که در طول جنگ ایران و عراق در حلبچه قتل عام می شدند، باز کرد. موج دوم مهاجرت عراقی های به ترکیه در جریان جنگ خلیج و با اشغال کویت از سوی صدام حسین به تاریخ 2 اوت سال 1990 آغاز شد. از تاریخ 2 اوت، 1990 الی 2 آوریل 1991 در مجموع 7.489 عراقی به ترکیه پناهنده شدند. در 14 آوریل 1991 نیز تعداد پناهجویان به 460.000 نفر رسید.

ترکیه همچنین در جریان اشغال افغانستان از سوی اتحاد جماهیر شوروی سابق و بروز جنگ بین این دو کشور به سال 1982 درهای خود را بر روی افغان هایی که اصالتا ترک بودند، باز کرد.

 

البته سیاست پناهندگی در هر کشوری با توجه به موقعیت جغرافیایی آن کشور و واقعیتهای سیاسی و اقتصادی که با آنها رودروست، در طول زمان می تواند تغییر کند. اما تغییر در سیاست پناهندگی اتحادیه اروپا و ترکیه در سال های اخیر به دلیل جنگ های داخلی در خاورمیانه شتاب بیشتری گرفته است. می توان گفت که سیاست پناهندگی ترکیه در روند پیوستن به اتحادیه اروپا به سیاست پناهندگی این اتحادیه بیشتر نزدیک شده است. اما پناهجویان سوریه باعث به وجود آمدن خط گسل و بروز اختلاف های عمیق در سیاست این دو در قبال پناهندگان شده است. در نوشته های بعدی در مورد این خط گسل و اختلافاتی که عمیق شده به ارائه اطلاعات به شما عزیزان خواهیم پرداخت.

به طور خلاصه اگر چه جمهوری ترکیه در اجرای سیاست خود در قبال پناهندگان، به دلایل امنیتی و نیز به عنوان بخشی از فلسفه وجودی و ملی خود، برخی  محدودیت های جغرافیایی را در نظر گرفته، اما در طول تاریخ خود همواره درهای خود را بر روی مهاجرانی که از کشورهای مختلف، مذاهب گوناگون و نژادهای متفاوت به آن پناه آورده اند باز کرده است. این رفلکس جمهوری ترکیه در واقع ادامه سیاست پناهندگی اجرا شده توسط امپراتوری عثمانی است.



خبرهای مرتبط