وضعیت جامعه شناختی جامعه در حال تغییر ترکیه و تاثیر آن بر انتظارات اجتماعی

مهمترین چیزی که جوامع، دولت ها و خانواده ها را مجبور به تغییر می کند، کسب اطلاعات دقیق تر در رابطه با روابط بین فرد، دولت و خانواده در سایر کشورها از طریق ابزارهای ارتباطی و اطلاعاتی جهانی است

وضعیت جامعه شناختی جامعه در حال تغییر ترکیه و تاثیر آن بر انتظارات اجتماعی

ما در عصر تغییرات زندگی می کنیم. فرایندهای جهانی شدن زندگی ما را در ابعاد مختلف تغییر می دهد، چه  بخواهیم چه نخواهیم. همراه با جهانی شدن، در جوامعی که توسعه سریع اقتصادی را نیز تجربه می کنند، بسیاری از موضوعات و پدیده ها نیز زیر و رو می شوند. در این نوشته وضعیت جامعه شناختی و جامعه در حال تغییر ترکیه را مورد ارزیابی قرار خواهیم داد.

پروفسور دکتر بلبل قدرت عضو هیات علمی و رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه ییلدیریم بایزید در این باره چنین می گوید:

 

سلسله مراتب نیازهای مازلو

آبراهام مازلو، یک روانشناس آمریکایی است که رفتار انسانها را بر اساس نظریه سلسله مراتب نیازها، ارزیابی و تعبیر و تفسیر می کند. مازلوف اظهار می دارد که مردم عمدتا با حرکت از انگیزه رفع نیازهای اساسی عمل می کنند و پس از اینکه نیازهای اساسی و اولیه آنها برآورده شد، تلاش برای برآورده شدن نیازهای سطح متوسط ​​و بالا آغاز می شود. مازلو هرم سلسله مراتب نیازها را مطرح می کند و در این هرم نیازها را به پنج دسته تقسیم می کند. در اولین سطح این هرم، نیازهای فیزیولوژیکی قرار دارد، نیازهایی همانند گرسنگی، تشنگی، نیاز به داشتن سرپناه. انسان بعد از اینکه این نیازهای اولیه خود را رفع کرد، درصدد رفع نیازهای جای گرفته در سطح 2 برمی آید، نیاز به احساس امنیت در این سطح قرار دارد. نیازهایی همانند امنیت شغلی، امنیت امرار معاش، نیاز به داشتن مال و اموال و نیاز به حصول اطمینان از سلامتی. در سطح سوم، نیازهایی مانند نیاز به احساس تعلق، عشق، مورد پذیرش قرار گرفتن، دوست داشتن و دوست داشته شدن و داشتن ارتباطات اجتماعی اهمیت پیدا می کند. انسانها پس از رفع نیازهای جای گرفته در 3 سطح اول در سطح 4 نیاز به احترام احساس می کنند. نیاز به داشتن موقعیت، نیاز به موفقیت، داشتن شهرت، شناخته شدن از طرف سایرین و تلاش برای مطرح کردن خود در این سطح قرار دارند. سطح 5 بالاترین سطح هرم مازلو است. این مرحله، سطح تحقق عزت نفس است. به عقیده مازلو تعداد کمی از انسان ها می توانند به این سطح برسند. چرا که بسیاری از آنها در همان سطوح پایین گیر کرده و مشغول رفع نیازهای سطوح پایین می شوند. انگیزه رفتار و عمل انسان هایی که می توانند به این سطح برسند، نیاز به خلاقیت بیشتر، اخلاقیات بیشتر و تحقق خود است.

به عقیده مازلو، هنگامی که انسان توانست نیازهای اولیه خود را رفع کرده و به سطوح بالاتر برسد، انگیزه تحقق نیازهای موجود در سطوح پایین تر معنی و ارزش خود را از دست می دهد.

 

رشد و توسعه سریع و نتایج آن

سلسله مراتب مازلو از نیازهای افراد و انگیزه آنها برای رفع این نیازها در مورد جوامع نیز صادق است.

همراه با فرایند جهانی شدن، برخی جوامع توانستند در مدت زمان بسیار کوتاه، توسعه اقتصادی بسیار سریعی داشته باشند. چین، برزیل، هندوستان و ترکیه جزو این کشورها است. درآمد سرانه ترکیه قبل از بر سر کار آمدن حزب عدالت و توسعه در حدود 2000 دلار بود، اما ترکیه توانست در مدت زمانی بسیار کوتاه این رقم را به بیش از 10.000 دلار برساند.

این تغییر سریع اقتصادی بدون شک بر حوزه های مختلف زندگی اجتماعی همانند اقتصاد، فرهنگ، آموزش، خانواده و سیاست تاثیر گذاشت. البته در این میان توزیع عادلانه توسعه اقتصادی موضوع جداگانه ای است.

 

تاثیرات توسعه اقتصادی

قدرت اقتصادی در حال تغییر: رسیدن جوامع در کوتاه ترین زمان ممکن به 5 برابر قدرت اقتصادی اولیه خود باعث می شود تا قدرت اقتصادی افراد آن نیز تحت تاثیر قرار گیرد. والدینی که عادت به قناعت داشتند در درک الگوهای مصرفی فرزندان خود دچار مشکل می شوند. این وضعیت در حال تغییر را می توان در خرید تلفن های همراه مشاهده کرد. طول مدت استفاده از یک تلفن همراه در ترکیه بسیار پایین تر از میانگین جهانی است.

 

روابط خانوادگی: توسعه اقتصادی باعث تغییر اساسی روابط زن و شوهر و فرزندان می شود. در گذشته، در حالیکه خانواده ها نسبتا نیازمندتر بودند، کودکان نیز مودب تر و مطیع تر بودند، اما با توسعه اقتصادی، در حالی که خانواده ها ثروتمندتر شدند، اعضای خانواده نیز رفتاری آزادانه تر و انتقادی تر پیش گرفتند.

آموزش: در خانواده هایی که درآمد پایین تری دارند، آموزش تبدیل به هدفی برای اعضای آن می شود تا بتوانند در سایه تحصیلات بالاتر خود را از فقر و سطح زندگی پایین نجات دهند، اما در خانواده های دارای درآمد بالا، آموزش نه یک هدف بلکه یک ابزار است.

 

فرهنگ – هنر - زیبایی: با افزایش سطح درآمد، درک از فرهنگ، هنر و زیبایی نیز افزایش می یابد و انتظارات از جامعه در این زمینه ها بالا می رود.

 

سیاست: در دهه 1980، دولتها تقریبا اقتدارگرا و شهروندان مطیع تر بودند. در دنیای امروزی دولت ها دموکراتیک تر، شهروندان نیز انتقادی تر هستند. همزمان با فرآیند جهانی شدن و توسعه اقتصادی، روابط افراد – دولت ها – اجتماع نیز همانند روابط خانوادگی دچار تغییر و تحول شده است. البته این تغییر بر سیاست و گفتمان سیاسی نیز تاثیر مستقیمی دارد. جامعه جدید به طور طبیعی نیاز به یک زبان / سبک / گفتمان / روش انجام جدید دارد. همانطور که مازلو نیز در سلسله مراتب نیازهای خود اشاره می کند، وعده برآورده کردن نیازهای اولیه به جوامعی که به سطحی از غنا رسیده و حداقل درآمد متوسطی دارند، نمی تواند نتیجه سیاسی مورد انتظار را به همراه داشته باشد. افزایش سطح درآمد جامعه به طور طبیعی بر سطح انتظارات جامعه از گفتمان سیاسی تاثیر می گذارد. صحبت کردن در رابطه با برخی هزینه ها برای جامعه ای که درآمد سرانه آن 2000 دلار بود، شبیه خریدن شانه طلایی برای سر کچل بود، اکنون نیز صحبت درباره برآورده کردن نیازهای اساسی برای جامعه ای که درآمد سرانه آن به میزان 10،000 دلار است، همانند خریدن شانه بدون دندانه برای سر پرمو و پرپشت است.

 

تغییرات سریع و فرهنگ

می توان گفت در کشورهایی که تغییرات سریعی را تجربه می کنند، سخت ترین بخش تغییرات، تغییرات فرهنگی است. در سایه توسعه اقتصادی و یا ارتباطات و اطلاعات جهانی، بسیاری از چیزها می توانند خیلی سریع تغییر کنند، اما سرعت تغییر در بعد فرهنگی بسیار کند است. بازتاب این مساله را می توان در زمینه هایی مانند آموزش، سیاست و روابط زن و مرد مشاهده کرد. با توجه به اینکه سرعت تغییرات فرهنگی خیلی کندتر از سرعت تغییرات موقعیت ها و وضعیت اجتماعی است، بنابراین شاهد تضاد در حوزه های فرهنگی می شویم.

 

ارتباطات و اطلاع رسانی جهانی

شکل گیری جامعه در حال تغییر تنها با توسعه اقتصادی قابل توضیح نیست. پیشرفت های تکنولوژیکی نیز بر روابط فرد با خانواده، دولت و جامعه تاثیر می گذارد. در گذشته افراد از طریق برقراری ارتباط نزدیک و رودررو با اعضای خانواده، بستگان، دوستان و همکلاسی ها سعی در برقراری روابط انسانی و اجتماعی داشتند، در حالیکه انسان های امروزی در روند توسعه و با استفاده از ابزارهایی چون سایت های اجتماعی، سعی می کنند تا در سطح جهانی و از طریق روابط مجازی، روابط انسانی و اجتماعی برقرار کنند. می توانیم بگوییم که این روند اجتماعی شدن در مورد شهروندان نیز صادق است و همانند خانواده ها، دولت ها نیز تاثیر بسیار محدودی بر روی افراد جامعه دارند.

در شکل گیری جامعه جدید، در کنار توسعه اقتصادی تاثیر ارتباطات و اطلاع رسانی جهانی نیز بسیار بارز است. مهمترین چیزی که جوامع، دولت ها و خانواده ها را مجبور به تغییر می کند، کسب اطلاعات دقیق تر در رابطه با روابط بین فرد - دولت و خانواده در سایر کشورها از طریق ابزارهای ارتباطی و اطلاعاتی جهانی است.

اگر تاریخ یک نقطه عطف داشته باشد، احتمالا همه ما در حال حاضر شاهدان آن هستیم. فرزندان ما اولین نسل عصر جدید هستند، در حالی که والدین ما نیز آخرین حلقه یک سنت هزار ساله می باشند. ما به عنوان یک نسل جدید از یک سو در نقطه آغاز یک دوره جدید و از سوی دیگر نیز در نقطه پایان یک تجربه و سنت هزار ساله قرار داریم. در یک چنین فضایی که جامعه به سرعت در حال تغییر و تحول است، نباید در گذشته ماند. جمله ای از مولانا در این زمینه روشنگر راه ما در آموزش، روابط خانوادگی و به ویژه گفتمان سیاسی خواهد بود:

 

هر روز خوش است منزلی بسپردن                       چون آب روان و فارغ از افسردن

دی رفت و حدیث دی چو دی هم بگذشت                 امروز حدیث تازه باید کردن



خبرهای مرتبط