خاورمیانه از دیدگاه ترکیه

بحران ریاست جمهوری در شمال عراق

خاورمیانه از دیدگاه ترکیه

حکومت منطقه ای در شمال عراق گریبانگیر بحران ریاست جمهوری می باشد. مدت ماموریت مسعود بارزانی رئیس جمهور حکومت منطقه ای در شمال عراق به پایان رسیده و حزب وی یعنی حزب دموکرات کردستان عراق خواهان تمدید مدت ماموریت وی می باشد. جناح مخالف نیز در حال حاضر با تمدید مدت مخالفت می ورزد. در برنامه این هفته بحران تعمیق یافته در شمال عراق و تاثیرات آن در منطقه و در راس در ترکیه را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
جمیل دوغاچ ایپک عضو هیئت علمی بخش روابط بین الملل دانشگاه آتاترک این موضوع را چنین ارزیابی کرده است.
حکومت منطقه ای در شمال عراق با بحران مهمی رو در رو مانده است. مسعود بارزانی در سال ۲۰۰۵ با تصویب پارلمان و در سال ۲۰۰۹ نیز با اکثریت آراء مردم بعنوان رئیس جمهور انتخاب شد. مدت ماموریت بارزانی در سال ۲۰۱۳ به پایان رسید. فقط پارلمان منطقه ای مدت ماموریت وی را تا ۲۰ ام ماه اوت سال ۲۰۱۵ تمدید نمود. مهلت مذکور نیز پایان یافت. بنابه قانون اساسی رئیس جمهور نمی تواند بیش از دو دوره در این مقام ابقا شود. حزب دموکرات کردستان عراق به رهبری مسعود بارزانی می خواهد که مدت ماموریت وی را دو سال تمدید بکند. دو حزب مخالف قوی که با نزدیکی به ایران شناخته می شوند، یعنی حزب اتحادیه میهن دوستان کردستان و جنبش گوران در حال حاضر با تمدید مدت مخالف می باشند. علیرغم مذاکرات که مدت مدیدی ست ادامه دارد، مسئله حل نشده است.
پارلمان منطقه ای ۱۱۱ کرسی دارد. حزب دموکرات کردستان ۳۸ و حزب اتحادیه میهن دوستان کردستان و جنبش گوران ۴۲ ، اتحادیه اسلامی ۱۰ ، جماعت اسلامی ۶ و ترکمنان نیز صاحب ۵ کرسی می باشند. دیگر کرسی ها نیز به اقلیتهای منطقه تعلق دارند. مخالفین در مقابل تمدید مدت ماموریت بارزانی، خواهان انتخاب رئیس جمهور نه از سوی مردم بلکه مجلس می باشند. مخالفین همچنین خواستار محدود ساختن صلاحیتهای رئیس جمهور در چهارچوب قانون اساسی هستند.
در حال حاضر در این منطقه یک بافت تجزیه شده وجود دارد. بعنوان مثال حزب دموکرات کردستان و حزب اتحادیه میهن دوستان کردستان صاحب تشکلات نظامی، شرکتهای مختلف و ارگانهای مختص به خود می باشند. محافل نزدیک به حزب دموکرات کردستان و ایران در بحران سیاسی موجود دست دارد. طرفداران این حزب، احزاب مخالف را که در مقابل تمدید مدت ماموریت بارزانی خواهان امتیازاتی می باشند، به جانبداری از ایران متهم می کنند.
در منطقه مذکور یک بافت جغرافیایی تجزیه شده نیز وجود دارد. اربیل و دوهوک تحت حاکمیت حزب دموکرات کردستان قرار دارد. مناطقی چون سلیمانیه و حلبچه نیز که به ایران نزدیک می باشند، از سوی مخالفین اداره می شوند. بهنگام گردش در شهرهای اربیل و دوهوک، در تجارت، زندگی روزمره و خلاصه کلام در هر عرصه، تاثیرات ترکیه را مشاهده می کنیم.
حزب دموکرات کردستان در سیاست خارجی همسو با ترکیه و غرب حرکت کرده و خواهان توسعه بخشی به روابط خوب خود با آنکارا می باشد. تنها راه انتقال نفت این منطقه به غرب ترکیه می باشد. حکومت منطقه ای در شمال عراق نیز از نظر ترکیه شریک تجاری مهمی محسوب می گردد. علاوه براین ترکیه این منطقه را بعنوان یکی از مهمترین راههای منتهی به خاورمیانه مشاهده می کند. در شمال عراق حدود دو هزار شرکت با مرکزیت ترکیه فعالیت می کنند. اکثر این شرکتها در مناطق تحت کنترل حزب دموکرات کردستان قرار دارند. ایران در مناطقی چون سلیمانیه و حلبچه که به خود نزدیک می باشند نمی تواند چنان ترکیه فعالیت اقتصادی انجام بدهد. فقط می توان گفت که می خواهد چنان بغداد، در شمال عراق نیز نفوذ داشته باشد.
رسانه های نزدیک به حزب دموکرات کردستان ادعا می کنند که همسوئی سیاستهای بارزانی با سیاستهای ترکیه و غرب موجب واکنش ایران می گردد. در این نقطه علی الخصوص حمایت بارزانی از سیاست ترکیه در رابطه با موضوع سوریه و جلوگیری از ارسال اسلحه از سوی تهران به رژیم اسد از طریق شمال عراق، بعد دیگر خشم ایران علیه وی را تشکیل می دهد. خلاصه کلام، بارزانی بر این باور است که در ارتباط با آینده حکومت اربیل، آنکارا در مقایسه با تهران، دمشق و بغداد، ویزیون واقع گراتری ترسیم می کند.
ترکمنان منطقه از تمدید مدت ماموریت بارزانی حمایت می کنند. از سوی دیگر خواهان میانجیگری بین حزب دموکرات کردستان، حزب اتحادیه میهن دوستان کردستان و جنبش گوران در زمینه حصول توافق می باشد. اگر ترکمنان در این امر موفق بشوند، می توانند بعنوان یک بازیگر، نفوذ خود در منطقه را افزایش بدهند. ترکمنان علاوه براین در رابطه با پیش نویس قانون اساسی، پیشنهادات و انتقاداتی دارند. ترکمنان خواهان قبول زبان ترکی بعنوان زبان رسمی، قبول ترکمنان بعنوان عنصر اصلی، جای دادن به یک سمبل متعلق به ترکمنان در پرچم منطقه و یاد از ترکمنان در سرود ملی منطقه می باشند. ترکمنان به نشان دادن شهرهای اکثرا ترکمن نشینی چون توزخرماتو، کرکوک و دیاله در داخل مرزهای حکومت منطقه ای در شمال عراق که براساس قانون اساسی جزو شهرهای حکومت منطقه ای نمی باشند نیز واکنش نشان می دهند.
در صورت عدم حل این بحران در پایان روند مذکور، حزب اتحادیه میهن دوستان کردستان و جنبش گوران که به ایران نزدیک می باشند در سلیمانیه و حوالی آن، و حزب دموکرات کردستان و ترکمنان نیز که به ترکیه نزدیک می باشند در اربیل و حوالی آن، می توانند حکومتهای جداگانه ای تشکیل بدهند. این وضعیت می تواند بحرانهای در درجه دوم اهمیت و در راس بحران موقعیت کرکوک را مجددا در دستورکار قرار بدهد. بروز بحرانهای احتمالی نیز می توانند برای بازیگران ذیعلاقه با ترکیه و منطقه، برخی ریسکها و فرصتها را بهمراه بیاورند.


برچسب ها:

خبرهای مرتبط