جهان پس از ۱۱ سپتامبر وارد دوره مبارزه با تروریسم شد

با بروز ترور داعش، اوباما نیز به الگوی ۱۱ سپتامبر بازگشت

جهان پس از ۱۱ سپتامبر وارد دوره مبارزه با تروریسم شد

ترکیه و جهان از دیدگاه کارشناسان – ۹۳

در دوره های مختلف، روندهای متفاوتی سیاست جهانی را شکل داده است. بعنوان مثال در قرن ۱۹ حرکتهای روشنفکری و ملی گرایانه، در نیمه اول قرن ۲۰ رژیم های دیکتاتور و افراطی و در نیمه دوم قرن ۲۰ نیز جنگ سرد و ایدئولوژی های مختلف سیاست جهانی را شکل داده اند. در دوره اخیر نیز سازمانهای تروریستی بوجود آمده در نقاط مختلف جهان و در اشکال مختلف یک جریان بسیار موثر در تعیین خط مشی سیاست جهانی هستند. در سالهای اخیر، سازمانها و گروههای تروریستی از قبیل پ.ک.ک، ایرا، اتا، القاعده، بوکوحرام و داعش به منصه ظهور رسیدند و مبارزه با این گروههای تروریستی تبدیل به موضوعی مهم در سیاست جهانی شد. از دوره کنونی که در پی حملات تروریستی رخ داده در نیویورک به تاریخ ۱۱ سپتامبر آغاز شد، می توان بعنوان دوره مبارزه با تروریسم نام برد.
همه جهان چنین تصور می کردند که دوره آغاز شده توسط جورج بوش رئیس جمهور پیشین آمریکا، توسط باراک اوباما به پایان خواهد رسید و دوره جدیدی آغاز خواهد شد. در واقع اوباما نیز برای رسیدن به این هدف گامهای بسیار مهمی برداشت. اما با بروز ترور داعش، می توان گفت که اوباما نیز به الگوی ۱۱ سپتامبر بازگشت. البته که بین اوباما با بوش تفاوت بسیار مهمی وجود دارد. اوباما نه به شکل تک جانبه، بلکه با تشکیل ائتلافات هسته ای و به شکل چند جانبه سعی در مبارزه با ترور دارد. از طرف دیگر، اوباما هر چند در مقایسه با دوره بوش خوشبینانه عمل می کند، اما هم اوباما و هم کشورهای عضو ائتلاف مبارزه با داعش، باید یک نکته را همواره مورد توجه داشته باشند و آن هم توجه به دلایل بوجود آورنده داعش می باشد. بعبارت دیگر باید با توجه به دلایل بوجود آورنده داعش روشهای مبارزه مناسب با آن را توسعه دهند.
 ارزیابی های پروفسور دکتر رمضان گؤزه ن عضو هیات علمی رشته علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه مرمره در رابطه با این مساله:

قبل از هر چیز باید تاکید کرد که داعش سازمانی مبتنی بر دین اسلام و یا مختص جوامع اسلامی نمی باشد. تعریف سازمانهایی نظیر داعش با استفاده از مفاهیم اسلامی نه مطابق با فرهنگ دینی است و نه منطبق بر واقعیات تاریخی. استفاده داعش از اصطلاح دولت اسلامی یک تبلیغات سوء و منفی است. اشتباهی است که هیچ مسلمان معقول و منطقی آن را قبول نمی کند. بنابراین ارتباط دادن سازمانهایی همانند داعش به دین اسلام و مسلمانان یک تضاد منطقی و اخلاقی است.
از طرف دیگر باید این مساله را که سازمانهای تروریستی نظیر داعش ریشه در خاکهای اسلامی دارند، پذیرفت. چطور که سازمانهایی نظیر جدایی طلبان باسک موسوم به اتا و ارتش جمهوریخواه ایرلند موسوم به ایرا ریشه در کشورهای غربی مسیحی دارند، باید پذیرفت که از کشورهای شرقی اسلامی نیز سازمانهایی نظیر داعش نشات می گیرند. تعبیر و تفسیر این پدیده به شکلی صحیح و مطابق با واقعیت، هم از درک غلط در مورد ادیان و فرهنگها جلوگیری می کند و هم سبب می گردد تا در برابر چنین مسایلی راه حلهای درست و مناسب اتخاذ گردد.
فاکتورهای بوجود آورنده این قبیل سازمانها را می توان بدین شکل برشمرد:
رقابت و درگیری ژئوپلیتیک جهانی و منطقه ای موجود در خاورمیانه،
خلاء قدرت بوجود آمده در نتیجه ادامه این رقابتها و درگیری ها،
مسایل و مشکلات سیاسی، دموکراتیک، اقتصادی و رفاهی موجود در کشورهای اسلامی،
و مسایل و مشکلات موجود در زمینه آموزش دینی و فرهنگی دین اسلام.

اولا منطقه خاورمیانه سالهاست که بدلیل اهمیت انرژی و استراتژیک خود با درگیریهای بسیار کرونیک و مزمن رودرروست. این روند در دوره جنگ سرد بر محور بلوک شرق و غرب متمرکز شد. پس از انقلاب ۱۹۷۹ ایران نیز تبدیل به مبارزه بین ایران با کشورهای غربی و آمریکا گردید. پس از حادثه ۱۱ سپتامبر و اشغال افغانستان و عراق از سوی ایالات متحده آمریکا نیز تبدیل به شکلی از مبارزه شد که به آن مبارزه جهانی با ترور اطلاق گردید. این روند با شکست بهار عربی و ضعف قدرت و اقتدار در سوریه بعد عمیق تری بخود گرفت. اینکه داعش سازمانی است که اصالتا از عراق ریشه گرفته، اما در سوریه به منصه ظهور رسیده، در واقع نشانگر چگونگی پیدایش یک چنین سازمانهایی می باشد.
دلیل اصلی بوجود آمدن داعش و سازمانهایی نظیر آن در این کشورها، وجود مشکلات امنیتی، رفاهی و اقتصادی می باشد. بیکاری، شرایط زندگی نامساعد، مشکلات موجود در زمینه حقوق بشر، ناامنی و مشکلاتی از این قبیل سبب می شود تا جوانان براحتی به عضویت یک چنین گروههایی درآیند. استثمار ایدئولوژیک و دینی این انسانها و بخصوص این جوانان بسیار آسان می شود. به هنگام مطالعه داستان زندگی جوانان مسلمان و یا مسیحی که به عضویت سازمانهای تروریستی درآمده اند، می توان دید که در بیشتر آنها سعی شده است تا مسایل و مشکلات اقتصادی با دکترین های دینی و ایدئولوژیک برطرف گردد.
یکی دیگر از فاکتورهای بسیار مهم در این زمینه، مسایل و مشکلات موجود در زمینه آموزش مفاهیم دینی می باشد. تقریبا تمامی عالمان و عارفان دینی در هر فرصتی فریاد می زنند که دین نباید به وسیله و آلتی در دست تروریستها تبدیل شود. بریدن سر انسانهایی که پیروان مذاهب و یا ادیان مختلف هستند، به هیچ وجه با فهم و درک اسلامی مطابقت ندارد.
اگر چنین است، پس چطور افرادی که به اصطلاح خود را مجاهدین داعش نامگذاری کرده اند، در این زمینه فتوا صادر کرده و اجرا می کنند؟ این مشکل تنها می تواند یک پاسخ داشته باشد. اگر بپذیریم که سازمانهایی مثل داعش اسلام را آلت دست خود قرار نداده و آن را به اعتقاد خود اجرا می کنند، پس آن وقت می توان گفت که اسلام را اشتباه فهمیده، اشتباه تعبیر و تفسیر کرده و به غلط اجرا می کنند. برخی از افراد معتقد هستند که داعش شکل مدرن خوارج است که در قرن ۷ هجری ظهور کرده بودند. البته این امر تنها یک تعبیر تاریخی است و با تعبیری که قرآن و حضرت محمد بعمل آورده اند، مطابق نمی باشد.
در نهایت باید گفت که اگر یک مبارزه واقعی، صادقانه و پایدار با داعش مدنظر می باشد، نباید دلایل بروز و ظهور آن را نادیده گرفت و البته که این مبارزه در وهله اول باید این دلایل را از بین ببرد.
نویسنده: پروفسور دکتر رمضان گؤزه ن عضو هیات علمی رشته علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه مرمره

مترجم: فریبا اوغوز 


برچسب ها:

خبرهای مرتبط