Balkanske Aktualnosti 36/2017

Saobraćajne investicije na Balkanu su u velikom dijelu realizovane 70-tih i 80-tih godina, a nakon toga su zapostavljene njihove popravke i remont.

Balkanske Aktualnosti 36/2017

 

Saobraćajni sistem je ogledalo razvoja jednog naroda. Iako produktivan saobraćajni sistem ne garantuje ekonomski uspjeh, ipak je sigurno se da bez ovakvog sistema ne može postići ni ekonomski napredak. Studije koje su objavljene u vezi infrastrukture saobraćajnog sistema u balkanskim zemljama pokazuju da ista nije dovoljno razvijena. Ratovi na ovim područjima, embargo, politička i ekonomska nestabilnost su temeljni uzroci nerazvijenosti saobraćajne infrastrukture na Balkanu.

Saobraćajne investicije na Balkanu su u velikom dijelu realizovane 70-tih i 80-tih godina, a nakon toga su zapostavljene njihove popravke i remont. Osim toga, uz uticaj ratova koji su se dogodili u regiji, ekonomske nestabilnosti i složene političke situacije, saobraćajna infrastruktura na Balkanu je u velikoj mjeri oštećena. Zbog svega toga je razvoj saobraćajne infrastrukture jedna od primarnih potreba zemalja regije.

U studiji koja je publikovana od strane Svjetske banke, institucije vezane za razvoj saobraćajnog sektora na Balkanu i politika koja se vodi u tom smjeru su također definisani nedovoljnim. U izvještaju objavljenom od strane Evropske komisije navodi se da sam napredak saobraćajne infrastrukture na Balkanu ne može podstaći mobilnost u kontinuitetu bez novih zakonskih i institucionalnih okvira u vezi saobraćajnog sektora. Zemlje zapadnog Balkana koje se u posljednje dvije godine sastaju u okviru Berlinskog procesa, vode pregovore povodom razvoja fizičke infrastrukture i usklađivanja politike koja se vodi u saobraćajnom sektoru.

Među ostalim pitanjima koja se tiču saobraćajnog sektora u zemljama Balkana mogu se izdvojiti nedovoljna vangranična povezanost, korištenje saobraćajnih vrsta na neuravnotežen način i podjela saobraćajnih mreža. Usljed sukoba ekonomskih interesa i činjenice da do skoro nisu vođeni dobri susjedni odnosi, saobaraćajna povezanost između nekih balkanskih zemalja nije na zavidnom nivou. Isto tako, saobraćajna mreža unutar regije od istoka do zapada također nije dovoljno razvijena, tako da se javila potreba za razvojem saobraćajnih mreža između Balkana i sjevera i sjeveroistoka Europe.

Usljed strateške pozicije, Balkan bi trebao biti važna tranzitna regija u intermodalnom transportu. Osim toga, višedimenzionalni Pan-europski koridori koji prolaze kroz regiju pružaju priliku za razvoj intermodalnog transporta. No, i pored svih ovih činjenica, intermodalni transport u regiji nije dovoljno razvijen. Činjenica je da se samo 1% transporta proizvoda u zemljama zapadnog Balkana transportuje na ovaj način.

I granični prijelazi balkanskih zemalja nisu pristupačni kada je u pitanju saobraćaj. Dugi redovi i čekanje na graničnim prijelazima uslovljavaju povećanje saobraćajnih troškova i stvaraju neizvjesnost u vezi saobraćajnih usluga. No, dugi redovi i čekanje nisu uslovljeni samo postojećom infrastrukturom već i procedurama koje se provode na granicama. Iako je cirkulacija na graničnim prijelazima posljednjih godina malo popravljena, provedbe koje se realizuju spriječavaju ekonomsku integraciju i razvoj intermodalnog saobraćaja.

Balkanske zemlje potrebu za produktivnijim saobraćajnim sistemom nemaju samo iz razloga da poboljšaju ekonomsku i političku stabilnost, već i zbog međunarodnog tranzitnog transporta. U periodu nakon 90-tih godina na Balkanu su se pojavile nove nezavisne države i paralelno tome novi granični prijelazi, što se negativno odrazilo na međunarodni tranzitni transport.

Razvoj saobraćajne infrastrukture na Balkanu izbliza zanima i Tursku. Turska više od 50 posto izvoza realizuje u evropske zemlje. Balkan je važna tranzitna regija u trgovini Turske sa zapadnom Europom. Godišnje oko 200 hiljada puta turski kamioni, koji putuju u zapadnu Europu, pređu preko balkanskih zemalja.

EU je glavni akter u rekonstrukciji saobraćajne infrastrukture zemalja Balkana. Brisel, koji pokušava smanjiti razlike u saobraćajnom sistemu između zapada i istoka Evrope, sa jedne strane svoje nove saobraćajne standarde širi na ostale članice, dok sa druge strane zemlje kandidate i potencijalne kandidate pokušava uvrstiti u saobraćajni sistem EU. No, činjenica je da se usljed finansijskih problema ovaj proces odvija jako usporeno.

I pored činjenice da  Turska podržava projekat izgradnje autoputa Sarajevo-Beograd, čija se vrijednost procjenjuje na oko 800 miliona eura, BiH i Srbija još uvijek se nisu uspjeli dogovoriti koju trasu bi slijedio ovaj autoput te usljed toga još uvijek nisu preduzeti nikakvi konkretni koraci povodom realizacije ovog projekta.

 



Povezane vijesti