Γεωπολιτικός προβληματισμός

Μια ανάλυση του διευθυντή Ερευνών Ασφαλείας (SETA) Μουράτ Γιεσίλτας.

1559917
Γεωπολιτικός προβληματισμός

 

 

Αν δεν εμφανιζόταν η επιδημία κορωνοϊού, τα γεωπολιτικά ζητήματα που θα απασχολούσαν περισσότερο το 2020 πιθανόν να ήταν οι διαπραγματεύσεις των ΗΠΑ με τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν μετά από 19 χρόνια και η έξοδος της Βρετανίας από την ΕΕ. Αυτά τα δύο ήταν σε κάθε περίπτωση σημαντικές εξελίξεις. Αλλά ο κορωνοϊός δημιούργησε επιπτώσεις οι οποίες επηρέασαν σοβαρά την διεθνή πολιτική σε όλη τη διάρκεια του 2020 και απέδωσε σε αυτή τη χρονιά τον τίτλο της χειρότερης όλων των εποχών.

Το ότι η επιδημία ήταν σημαντική, οφειλόταν στο γεγονός ότι είχε πυροδοτήσει σειρά από εξελίξεις οι οποίες θα κλόνιζαν βαθιά το παγκόσμιο σύστημα. Στο πρώτο στάδιο της επιδημίας κυριάρχησε το αφήγημα ότι ο κορωνοϊός θα επηρέαζε σε βάθος την παγκόσμια πολιτική. Αργότερα αυτό το αφήγημα άρχισε να εμφανίζεται πιο διακεκομμένο. Σήμερα το αφήγημα της αλλαγής αντικαταστάθηκε από έναν παγκόσμιο προβληματισμό. Αυτή η κατάσταση προβληματισμού έχει τρία διαχωριστικά χαρακτηριστικά. Κίνδυνος, αβεβαιότητα και ασάφεια για το μέλλον.

Τα τρία χαρακτηριστικά αυτής της νέας κατάστασης παγκόσμιου προβληματισμού, προκαλούν μια νέα κατάσταση που αποκαλείται «γεωπολιτικός προβληματισμός». Ο προβληματισμός μεταφράζεται ως κοινή ανησυχία. Πρόκειται για μια ανησυχία η οποία προκαλείται από τον κίνδυνο, την αβεβαιότητα και το αόριστο. Η πρώτη μορφή ανησυχίας που διαμορφώνει αυτή την κατάσταση σχετίζεται με το μέλλον του παγκόσμιου συστήματος. Η μεγαλύτερη ανησυχία για το μέλλον αυτό αναδύεται από την Δύση. Ο τερματισμός της στρατηγικής ανωτερότητας της Δύσης αλλά το γεγονός ότι η επόμενη στρατηγική ανωτερότητα είναι αόριστη, ενισχύει την κατάσταση ανησυχίας στη Δύση.

Αυτός ο προβληματισμός ο οποίος στην προκορωναϊκή εποχή περιγραφόταν ως «Χωρίς τη Δύση» τόσο στο εσωτερικό της όσο και σε διεθνή κλίμακα, με την εμφάνιση της επιδημίας φαίνεται να έχει εμβαθυνθεί. Η προσέγγιση του «η Αμερική επιστρέφει» η οποία εκδηλώνεται ως επιδίωξη της Δύσης να ανακτήσει την στρατηγική ανωτερότητα και η αναζήτηση της Ευρώπης για «στρατηγική αυτονομία», αντιστοιχεί ακριβώς στην επιδίωξη για απαλλαγή από έναν τέτοιο προβληματισμό.

Ένα άλλο θέμα που εμβαθύνει την ανησυχία για το μέλλον του παγκόσμιου συστήματος είναι που παίκτες όπως η Κίνα που παρουσιάζεται ως ο πιο ισχυρός υποψήφιος για την εγκαθίδρυση της τάξης μετά την Δύση, δεν μπορούν να διαμορφώσουν έναν παγκόσμιο ορίζονται πέρα από τα στοιχεία υλικής δύναμης. Υφίστανται μεγάλα ερωτηματικά και αμφιβολίες σε σχέση με τις «προσεγγίσεις» της Κίνας όσον αφορά ζητήματα από την παγκόσμια κλιματική αλλαγή μέχρι τα παγκόσμια προβλήματα. Οι δε πρωτοβουλίες μετακίνησης του στάτους κβο από παίκτες που τοποθετούνται στην πιο χαλαρή μέση και άνω κατηγορία ισχύος, όσον αφορά την προετοιμασία του κόσμου μετά την δύση, έχουν εμβαθύνει περαιτέρω αυτή την γεωπολιτική ανησυχία με κέντρο τη Δύση.

Ένα άλλο ζήτημα που οξύνει αυτόν τον γεωπολιτικό προβληματικό είναι ότι οι κίνδυνοι έχουν διαφοροποιηθεί. Όπως έδειξε και η επιδημία κορωνοϊού, ο κίνδυνος για την παγκόσμια υγεία είναι πιο υψηλός από τον κίνδυνο που προκαλεί η τρομοκρατία. Η τρομοκρατία είναι παγκόσμιο φαινόμενο μεν αλλά δεν χαρακτηρίζεται από μια τεκτονική κινητικότητα μιας άλλης ενδεχόμενης πανδημίας. Αυτή η αβεβαιότητα αυξάνει την τιμή αγοράς του κινδύνου και παράλληλα προκαλεί αμφισβήτηση του όλου συστήματος. Ένας κίνδυνος με άγνωστα όρια, δίνει παγκόσμιο χαρακτήρα στον γεωπολιτικό ενδοιασμό. Οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές συρράξεις, οι εντάσεις μεταξύ κρατών, δυσχεραίνουν τη διαχείριση του γεωπολιτικού ενδοιασμού και κατευθύνουν τα κράτη στη δημιουργία ανεξάρτητων πολιτικών. Συνεπώς ο γεωπολιτικός προβληματισμός εμφανίζεται ως η βασικότερη ψυχολογική κατάσταση που θα μπορούσε να περιγράψει τον μετακορωνοϊκό κόσμο.


Λέξεις-κλειδιά: #ανάλυση

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ