Το θέμα της Λιβύης μετά τη Σύνοδο Κορυφής στο Βερολίνο

Μια ανάλυση του διευθυντή Ερευνών Ασφαλείας στην SETA αναπληρωτή καθηγητή Μουράτ Γιεσίλτας

Το θέμα της Λιβύης μετά τη Σύνοδο Κορυφής στο Βερολίνο

 

Την προηγούμενη εβδομάδα στην πρωτεύουσα της Γερμανίας το Βερολίνο πραγματοποιήθηκε η Σύνοδος κορυφής για τη Λιβύη η οποία κατάφερε να σταματήσει προς το παρόν τις συγκρούσεις στη χώρα. Αλλά δεν κατάφερε να παραγάγει αποτελέσματα για μια ολοκληρωμένη λύση στην κρίση στη Λιβύη.  Για την επίλυση της κρίσης θα πρέπει να συμφωνήσουν πρώτα οι σχετικοί παράγοντες της διεθνούς κοινότητας, οι περιφερειακοί παράγοντες και οι  τοπικοί παράγοντες στη Λιβύη. Η Σύνοδος κορυφής του Βερολίνου ετοίμασε ένα διπλωματικό έδαφος για τη συμφωνία των σχετικών παραγόντων αλλά δεν μπόρεσε να πετύχει έναν πλήρη συμβιβασμό. Από τον Απρίλιο του 2019 ο δήθεν Εθνικός Στρατός της Λιβύης υπό την ηγεσία του Χαλίφα Χαφτάρ πραγματοποιεί στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της νόμιμης σύμφωνα με τον ΟΗΕ, μοναδικού εκπροσώπου της Λιβύης Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας με σκοπό την ανατροπή της. Τον Χαφτάρ υποστηρίζουν χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία και η Γαλλία. Είναι μεγάλη ειρωνεία να υποστηρίζει η Γαλλία τον πραξικοπηματία Χαφτάρ. Άλλωστε η Γαλλία που είναι μεταξύ των μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών σχεδόν υποστηρίζει τα εγκλήματα πολέμου του Χαφτάρ στη Λιβύη και εθελοτυφλεί στην παράνομη επιχείρηση κατά της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας που αναγνώρισαν και τα ΗΕ.  

 

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Αίγυπτος είναι μεταξύ των κυριότερων υποστηρικτών του Χαφτάρ. Χάρη στην υποστήριξη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων προς τον Χαφτάρ και την αεροπορική τους βάση στη Λιβύη, οι δυνάμεις που υπάγονται στον Χαφτάρ έθεσαν υπό έλεγχο ένα σημαντικό κομμάτι της χώρας. Και η Αίγυπτος στο διάστημα αυτό παρείχε στρατιωτική υποστήριξη στον Χαφτάρ και μάλιστα ανέπτυξε τα δικά της στρατεύματα στο πεδίο.  Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία είναι υπέρ μιας αυταρχικής και ταυτόχρονα στρατιωτικής διοίκησης στη Λιβύη. Αυτό έγινε η βασική πολιτική των εν λόγω χωρών μετά την Αραβική άνοιξη.

 

Από το ανακοινωθέν των 55 άρθρων της Συνόδου κορυφής του Βερολίνου, καταλαβαίνει κάποιος ότι το στρατιωτικό ισοζύγιο στο πεδίο μπορεί να επιφέρει περισσότερα αποτελέσματα υπέρ του Χαφτάρ και των υποστηρικτών του. Άλλωστε το τελικό ανακοινωθέν παραβλέπει τις παράνομες  στρατιωτικές παρεμβάσεις του Χαφτάρ και καθιστά νόμιμο παράγοντα τον Χαφτάρ. Στο παρόν σημείο αντιλαμβάνεται κάποιος ότι η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και αρκετοί εξωτερικοί παράγοντες προσπαθούν να καταστήσουν μόνιμη την πολιτική και στρατιωτική επιρροή του Χαφτάρ στην Τρίπολη. Έτσι ο Χαφτάρ με τον έλεγχο του υπουργείου Πετρελαίου και της Κεντρικής τράπεζας της Λιβύης προσπαθεί να έχει λόγο στο μέλλον της χώρας. Και το ακόμα σημαντικότερο είναι ότι στο τελικό ανακοινωθέν της Συνόδου του Βερολίνου, ακόμα και αν απευθύνεται μήνυμα για τη συνέχιση του εμπάργκο βαρέων όπλων κατά της Λιβύης και την απόσυρση των ξένων στοιχείων θα έλεγε κάποιος πως δεν το τηρούν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Όλα αυτά περιπλέκουν περισσότερο την κατάσταση και δυσκολεύουν την πολιτική λύση.

 Η Τουρκία από την αρχή της κρίσης στη Λιβύη υποστήριξε την Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας και επέλεξε την στάση υπέρ της πολιτικής λύσης στη Σύνοδο στο Βερολίνο. Αν και δεν ήταν ευχαριστημένη από όλα τα άρθρα του τελικού ανακοινωθέντος της Συνόδου κορυφής βρέθηκε δίπλα στην Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας και απέδειξε ότι δεν είναι μόνη της η κυβέρνηση της Λιβύης. Εάν δεν είχε αναλάβει ρόλο η Τουρκία οι δυνάμεις του Χαφτάρ θα είχαν καταλάβει την Τρίπολη από στιγμή σε στιγμή. Αυτό επιτεύχθηκε σε μεγάλο βαθμό χάρη στη συμφωνία στις 27 Νοεμβρίου 2019 ανάμεσα στην Τουρκία και τη Λιβύη.  Η Τουρκία είναι πλέον μια από τις σημαντικότερες πλευρές από στρατιωτική και διπλωματική άποψη στη Λιβύη. Αντιλαμβάνεται ότι δεν μπορεί να λυθεί το ζήτημα από στρατιωτική άποψη και απηύθυνε πιο δυνατή έκκληση στο Βερολίνο για διπλωματική λύση.

Η Σύνοδος κορυφής του Βερολίνου δεν έφερε μόνιμη λύση στο ζήτημα στη Λιβύη αλλά έδειξε το πως πρέπει να είναι ο οδικός χάρτης που πρέπει να ακολουθηθεί. Εάν ο Χαφτάρ και οι υποστηριχτές του επιμείνουν στην στρατιωτική επίλυση, μπορεί αυτή η κατάσταση να εμβαθύνει την υπάρχουσα κρίση στη Λιβύη. Αυτή η αντίληψη μπορεί να εμβαθύνει την περιφερειακή κρίση όπως την κρίση στη Συρία και μπορεί να αποσταθεροποιήσει την περιοχή. Για τον λόγο αυτό η Σύνοδος του Βερολίνου θα πρέπει να αξιολογηθεί ως ευκαιρία. 

 

(του διευθυντή Ερευνών Ασφαλείας στην SETA αναπληρωτή καθηγητή Μουράτ Γιεσίλτας)

 


Λέξεις-κλειδιά: Λιβύη , ανάλυση

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ