Ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν

Μια αξιολόγηση του διευθυντή των ερευνών ασφαλείας του SETA συγγραφέα, αναπληρωτή καθηγητή Μουράτ Γεσίλτας.

Ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν

              Η ένταση ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ κλιμακώθηκε μετά από τον θάνατο του Κασέμ Σουλεϊμάνι στην επίθεση των ΗΠΑ στη Βαγδάτη και την επίθεση του Ιράν κατά αμερικανικών στόχων στο Ιράκ. Ο Σουλεϊμάνι ο οποίος ήταν επικεφαλής των Ειδικών Δυνάμεων Αλ Κουντς που πρόσκειται στον Στρατό των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν αποτελούσε την ραχοκοκαλιά της περιφερειακής πολιτικής του Ιράν τον τελευταίο καιρό. Ο Σουλεϊμάνι μετά την έναρξη των αραβικών εξεγέρσεων είχε γίνει το σημαντικότερο πρόσωπο που χειρίζονταν τις εξωτερικές επιχειρήσεις του Ιράν. Ο Σουλεϊμάνι ο οποίος είχε αναλάβει δραστήριο ρόλο στο Λίβανο, τη Συρία, το Ιράκ και τη Υεμένη ήταν το άτομο το οποίο οργάνωνε την συμμετοχή των σιιτών πολιτοφυλάκων στις συγκρούσεις στην περιοχή. Εκτός αυτού ο Σουλεϊμάνι απέκτησε εξουσία πάνω στους πολιτοφύλακες από το Λίβανο μέχρι τη Υεμένη και η δημοτικότητα στην ιρανική εσωτερική πολιτική ξεπέρασε τον πνευματικό ηγέτη Χαμανεϊ και τον Πρόεδρο Ροχανί.  Αν ληφθούν υπόψη οι ρόλοι που διαδραμάτισε και τα καθήκοντα που ανέλαβε ο Σουελϊμάνι μπορεί να ξεκινήσει μια διαδικασία που θα πλήξει το Ιράν.

 Ο θάνατος του Σουελϊμάνι και η σκληρή απάντηση που έδωσε το Ιράν αμέσως μετά αποτελούν την απόδειξη πως το κλίμα της πολιτικής της Μέσης Ανατολής το 2020 θα είναι θερμό. Δεν γνωρίζουμε αν η ένταση ΗΠΑ-Ιράν θα προκαλέσει έναν άμεσο πόλεμο μεταξύ των δυο χωρών αλλά σίγουρα θα εμβαθύνει ακόμη περισσότερα τον συγκαλυμμένο πόλεμο που επικρατεί ανάμεσα στους δυο παίκτες. Η διοίκηση της Τεχεράνης μετά τον θάνατο του Σουλεϊμάνι ορκίστηκε να πάρει εκδίκηση και έδειξε πως τηρεί αυτόν τον όρκο της μέσα σε σύντομο διάστημα. Η ιρανική κοινωνία η οποία διανύει δύσκολες ημέρες εδώ και αρκετό καιρό συνεχίζει να φωνάζει συνθήματα που συνοδεύουν τον όρκο για εκδίκηση. Ενώ στους δρόμους της Βαγδάτης ακούγονται συνθήματα πως θα πάρουν την εκδίκηση του Αλ Μουχαντίς ο οποίος σκοτώθηκε μαζί με τον Σουλεϊμάνι. Μάλιστα οι μικρές και μεγάλες ένοπλες ομάδες που ιδρύθηκαν πρόσφατα ανέβασαν εικόνες στις οποίες ορκίζονται πως θα πάρουν την εκδίκηση και των δυο. Το Ιρακινό Κοινοβούλιο από την άλλη αποφάσισε την αποχώρηση τον Αμερικανών στρατιωτών από το Ιράκ και εξουσιοδότησε την κυβέρνηση. Αποτελεί ένα μεγάλο ερωτηματικό το πως θα ξεπεράσει το Ιράκ το οποίο εδώ και αρκετό καιρό είναι αντιμέτωπο με εσωτερικές συγκρούσεις και χάος αυτή την δυσμενή κατάσταση. Οι Ιρακινοί αντιλαμβάνονται πως η ένταση και ο ανταγωνισμός ΗΠΑ-Ιράν μετατρέπει την χώρα τους σε ερείπια. Αλλά δεν περνά τίποτα από το χέρι τους. Στερούνται από μια μαγική φόρμουλα που θα υλοποιήσει την σκέψη «Ούτε ΗΠΑ, ούτε Ιράν, ένα ανεξάρτητο Ιράκ».

Η διοίκηση της Τεχεράνης από την άλλη προκειμένου να αποφασίσει το πως θα απαντήσει στις ΗΠΑ, συγκάλεσε το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας το οποίο συγκαλείτε παρά μόνο σε πολύ έκτακτες καταστάσεις. Στη συνεδρίαση παρέστη και ο Χαμανεϊ. Στο Ιρανικό Κράτος ανάρτησαν στους τρούλους των τεμενών τις κόκκινες σημαίες που πολέμου που είναι ένα ισχυρό σύμβολο και στον σιιτισμό. Η διοίκηση της Τεχεράνης ανακοίνωσε επίσης πως δεν θα τηρήσει τις διεθνείς εγγυήσεις της σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και πως θα συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου. Ανήγγειλε δε πως η απάντηση του στις ΗΠΑ θα είναι πολύ βαριά. Εξάλλου ως απάντηση έπληξε τις θέσεις των ΗΠΑ στο Ιράκ. Αλλά προς το παρόν είναι πολύ δύσκολο να πούμε αν αυτό μπορεί να αποτελεί αντίποινα στον θάνατο του Σουλεϊμάνι. Στο πλαίσιο αυτό είναι πολύ σημαντικό το πως θα απαντήσουν οι ΗΠΑ.

Ο θάνατος του Σουλεϊμάνι άλλαξε τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Όλοι οι παίκτες κάνουν προβλέψεις για το τι μπορεί να συμβεί στο εξής και κάνουν υπολογισμούς σύμφωνα με αυτές τις προβλέψεις. Προς το παρόν η Τουρκία είναι σχεδόν η μοναδική χώρα η οποία κάνει έκκληση για ψυχραιμία. Το Ισραήλ είναι πολύ ευχαριστημένο από τον θάνατο του Σουλεϊμάνι. Η Σαουδική Αραβία εξάλλου χαρακτήριζε τον Σουλεϊμάνι ως ένα αιμοσταγή άτομο. Τώρα είναι πολύ πιο ευχαριστημένη αλλά από την άλλη φοβάται μήπως βρεθεί στο στόχαστρο της αντίδρασης του Ιράν. Ενώ οι μικρές χώρες του Κόλπου είναι ανήσυχες. Η διεθνής κοινότητα διατηρεί την σιωπή της. Οι απαντήσεις που δίνονται είναι πολύ ισχνές. Οι ΗΠΑ από την άλλη ενώ φαίνονται πως τολμούν τον πόλεμο αλλά επιδιώκουν αποκλιμακώσουν την ένταση και να κάνουν το Ιράν να καθίσει ξανά στο τραπέζι. Δεν ξέρουμε αν θα ξεσπάσει πόλεμος αλλά στο 2020 θα σημειωθούν θερμές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.


Λέξεις-κλειδιά: ΗΠΑ

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ