შემთხვევითი აღმოჩენები 24 - 2024

კვამლის დეტექტორი

2152648
შემთხვევითი აღმოჩენები 24 - 2024

შემთხვევითი აღმოჩენები 24 - 2024

შემთხვევითი აღმოჩენები 24 - 2024

კვამლის დეტექტორი

შეიძლება თუ არა მოწევა, რომელიც თანამედროვე დროში ადამიანის ჯანმრთელობის მთავარ მტრად ითვლება, იყოს იმ გამოგონების შემთხვევითი მიზეზი, რომელიც აადვილებს ჩვენს ცხოვრებას და გადაარჩენს კიდეც მას? ამ კითხვაზე სწორი პასუხი შესაძლოა თავიდან არავის მოუვიდეს აზრად, მაგრამ 1930-იანი წლების ბოლოს კვლევით ლაბორატორიაში მომხდარმა შემთხვევამ შეიძლება მოგვცეს პასუხი კითხვაზე „დიახ“. სიგარეტის კვამლით გამოწვეული შემთხვევითი გამოგონების სახელია კვამლის დეტექტორი.

ცეცხლის აღმოჩენა და მასზე კონტროლი განიხილება კაცობრიობის ერთ-ერთ პირველ ნაბიჯად ბნელი საუკუნეებიდან გამოსვლისთვის და უკონტროლო ცეცხლით გამოწვეული ხანძრები საუკუნეების მანძილზე არ ასვენებდა კაცობრიობის ცივილიზაციას. ამიტომ, პირველი ცივილიზაციებიდან დღემდე, ცეცხლის უკონტროლო ზრდა საფრთხეს უქმნის ყველა ცოცხალ არსებას ადამიანის სიცოცხლის თაოსნობით. არქეოლოგიური კვლევებით დადასტურებული ისტორიული ფაქტია, რომ ხანძარი, რომელიც შეიძლება გაგრძელებულიყო დღეების განმავლობაში, ანადგურებდა ქალაქებს და იწვევდა უძველესი ცივილიზაციების ნგრევას. სწორედ ამიტომ, წარსულიდან დღემდე, ხანძრის საფრთხის წინააღმდეგ მიღებული ზომები ცივილიზაციის განვითარების განუყოფელი ნაწილია. განსაკუთრებით დღეს, მრავალსართულიანი რეზიდენციები, რომელთა რიცხვი დღითიდღე იზრდება და ბიზნეს ცენტრები სახანძრო სიგნალიზაციის გარეშე სიკვდილის მაღალ საფრთხეს შეიცავს. ხანძრის საფრთხეს კიდევ უფრო ზრდის ის ფაქტი, რომ ასეთი შენობების გარე სისტემები, განსაკუთრებით ფასადის სისტემები, დამზადებულია მყარი, მაგრამ არაცეცხლგამძლე მასალებისგან და შეფუთულია კილომეტრიანი ელექტრო კაბელებით. 

სწორედ აქედან იწყება კვამლის დეტექტორების ისტორია. 1930-იან წლებში, როდესაც ევროპის კონტინენტი სწრაფად მიდიოდა მეორე მსოფლიო ომისკენ, შვეიცარიელი ფიზიკოსი ვალტერ იაგერი ცდილობდა გამოეგონებინა მოწყობილობა, რომელსაც შეეძლო მომწამვლელი გაზების აღმოჩენა. თავის ექსპერიმენტით ვოლტერ იაგერი ფიქრობდა, რომ მის მიერ შემუშავებულ მოწყობილობაში შესული მომწამვლელი აირი დააკავშირებდა იონიზებულ ჰაერის მოლეკულებს და ამ გზით მოწყობილობაში გარკვეული ელექტრული ნაკადი გაივლიდა, მაგრამ ახალმა მოწყობილობამ სასურველი შედეგი არ გამოიღო. შვეიცარიელმა ფიზიკოსმა, რომელმაც ერთი და იგივე ექსპერიმენტი არაერთხელ გაიმეორა და იმედგაცრუებული დარჩა, ძალიან გაბრაზდა და თავის ლაბორატორიაში სამუშაო მაგიდასთან სიგარეტს მოუკიდა. იაგერის მიერ სიგარეტის რამდენიმეჯერ მოწევის შემდეგ მისი ახალი მოწყობილობის განგაში ჩაირთო. როგორც ჩანს, სიგარეტის კვამლმა გააკეთა ის, რაც მომწამვლელმა გაზებმა ვერ შეძლეს და მოწყობილობამ შემთხვევით გზა გაუხსნა ხანძრის ჩაქრობის ახალ გამოგონებას.

იაგერის ექსპერიმენტი იყო ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მოვლენა, რომელმაც გზა გაუხსნა თანამედროვე კვამლის დეტექტორებს, მაგრამ იმ პერიოდის პირობებში ამ ახალ გამოგონებას დიდი გავლენა არ მოუხდენია, რადგან ელექტრო მოწყობილობების წარმოების ხარჯები მაღალი იყო. დიდი ხნის განმავლობაში ამ მოწყობილობებს იყენებდნენ მხოლოდ მსხვილ ბიზნესში, კინოებსა და თეატრებში. მცირე ზომის სახლის ტიპის კვამლის დეტექტორები ფართოდ არ გავრცელებულა 1960-იან წლებამდე, რადგან მათი ფასი საკმაოდ მაღალი იყო, მიუხედავად იმისა, რომ 30 წელი იყო გასული. ნამდვილი სახლის ტიპის კვამლის დეტექტორი პრაქტიკულად ხელახლა გამოიგონეს 1965 წელს, შიგნით ადვილად შესაცვლელი ბატარეის პაკეტით. ეს წლები იყო პერიოდი, როდესაც ქალაქებში საცხოვრებელი კორპუსების რაოდენობა და სიმაღლე მნიშვნელოვნად გაიზარდა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დიდ ქალაქებში სწრაფად მზარდი მოსახლეობის საბინაო მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად. 1976 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში მიღებულმა კანონმა სავალდებულო გახადა, რომ ყველა სახლი აღჭურვილი ყოფილიყო კვამლის დეტექტორებით. 

დღესდღეობით, კანონით სავალდებულოა კვამლის დეტექტორებთან დაკავშირებული ხანძარსაწინააღმდეგო სისტემების დაყენება მრავალი ბიზნეს ცენტრისა და მჭიდრო მოსახლეობის მქონე ქალაქებში. მიუხედავად ამისა, ჩვენ კვლავ ვაწყდებით მრავალსართულიან შენობებში სამუშაო ადგილებსა თუ სახლებში ხანძრის გამო ადამიანების დაღუპვის საფრთხეებს. ამის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი ის არის, რომ მოწევის ჩვევა, რამაც გამოიწვია ამ მოწყობილობის გამოგონება, გრძელდება, თუმცა იკლებს. კვლევამ იმის შესახებ, თუ რატომ არ ირთვება კვამლის დეტექტორები სწრაფად მრავალსართულიან შენობებში ხანძრის შემდეგ, ასევე გამოავლინა ეს მტკივნეული სიმართლე. ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და გაერთიანებულ სამეფოში ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ხანძრის შემდეგ გამოკვლეული მრავალი დეტექტორის ბატარეები განზრახ იყო ამოღებული იმისთვის რომ სიგარეტის კვამლის გამო სიგნალიზაცია არ ჩართულიყო.



მსგავსი ინფორმაციები