ანატოლიის კულტურული საგანძურები 38-2022

ანისის ნანგრევები

1828748
ანატოლიის კულტურული საგანძურები 38-2022

ანატოლიის კულტურული საგანძურები 38-2022

ნესლიჰან დეღირმენჯიოღლუ

ანისის ნანგრევები

თურქეთის აღმოსავლეთი ცნობილია თავისი სიცივითა და თოვლით. ყარსი ამ რეგიონის ერთ-ერთი ქალაქია. თოვლის ქვეშ ვიზუალური დროის გატარების შეთავაზებით, ყარსს აქვს შთამბეჭდავი ადგილი, რომელიც მალავს წარსულს აგონებს… ანისის ნანგრევები. დღეს მოგითხრობთ ანისის შესახებ, შუა საუკუნეების ქალაქზე, რომელიც ყარსის ცენტრიდან ნახევარი საათის დაშორებით მდებარეობს.

ანისი მდებარეობს თურქეთ-სომხეთის საზღვარზე… ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ადგილი ყარსში. ანისი ცოტა არარეალურია, მაგრამ ძალიან მომხიბვლელი. ქალაქის კედლებს მიღმა დარჩენილი ეკლესიებით, მეჩეთით და სხვა ნაგებობებით, იგი მშვიდად და სევდიანად ხვდება თავის სტუმრებს. თითქოს ფილმის გადასაღებ მოედანზე მოამზადეს და შემდეგ მიატოვეს...

ანისი ერთ დროს ყველაზე მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზა, აბრეშუმის გზის პირველი გაჩერება იყო ანატოლიაში. მიუხედავად იმისა, რომ აბრეშუმის გზამ დაიწყო პოპულარობის მატება და ყველასთვის ცნობილი გახდა, მისი ისტორია დიდი ხნის წინ იწყება. ურარტუელები ამ რეგიონში პირველად დასახლდნენ ადრეულ რკინის ხანაში, ანუ ქრისტეშობამდე დაახლოებით ათასი წლით ადრე. დროთა განმავლობაში ის მრავალი ომისა და ალყის ეპიცენტრი ხდება. მისი მდებარეობიდან გამომდინარე, სხვადასხვა სახელმწიფოებმა და ცივილიზაციამ ანისი საუკუნეების განმავლობაში შეუფერხებლად აქციეს. ის ექვემდებარება სპარსეთის, სომხეთის, ბიზანტიის, სელჩუკების, მონღოლთა და ოსმალეთის მმართველობას. ყოველი ეს სახელმწიფო, რომელსაც ძალიან განსხვავებული ცხოვრების სტილი, კულტურა და რელიგიური რწმენა აქვს, ანისში განსხვავებულ კვალს ტოვებს. ქალაქს აქვს წარმართების, ქრისტიანებისა და მუსლიმების კვალი.

ანისი, სომხური ბაგრატუნების სამეფოს დედაქალაქიც იყო. მაშინ, როდესაც იგი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი გახლდათ, ეკონომიკის მიერ მოტანილი კეთილდღეობა ქალაქში არსებულ სტრუქტურებშიც ნათლად აისახება. მას აკრავს ბრწყინვალე კედლები, აშენებულია ტაძარი, სასახლე, ეკლესიები და ბაზრობები. ანისი ასევე ცნობილია, „ათასერთი ეკლესიის ქალაქის“ სახელით.

ანისის ნანგრევებთან მიახლოებისას პირველი, რაც ყურადღებას იქცევს, არის ქალაქის გალავნები. სიცარიელის შუაგულში გალავნები ოთხნახევარი კილომეტრია, ხოლო სიმაღლე რვა მეტრი. გალავნების გარეთ არის თხრილები, რომლებიც აშენებულია უნიკალური არქიტექტურული სტილით და ქვის სრულყოფილი ნამუშევრებით. რაც ამ გალავნებს საინტერესოს ხდის არის ის, რომ შიდა და გარე კედლებზე არსებული კარები ურთიერთგამომრიცხავი არ არის. ეს არაჩვეულებრივი პრაქტიკაა, რომელიც საშუალებას აძლევს ქალაქს დიდი ხნის განმავლობაში წინააღმდეგობა გაუწიოს თავდასხმებს.

ანისში ერთმანეთში გადახლართული ცივილიზაციების კვალი არქიტექტურაშიც იჩენს თავს. ორმხრივი კულტურული ურთიერთქმედების შედეგად ყალიბდება ქალაქისთვის უნიკალური არქიტექტურული ენა, განსხვავებული დიზაინით, მასალებითა და ტექნიკით. ეს ორიგინალური იდეები ანატოლიაშიც გავრცელდა. გოთური არქიტექტურული ელემენტები, რომლებიც ევროპაში დაახლოებით ორასი წლის შემდეგ გამოჩნდა, პირველად ანისში გვხვდება. ანის არქიტექტურულ ნამუშევრებს ექსპერტები გოთიკური არქიტექტურის პიონერებად მიიჩნევენ, თავიანთი უზარმაზარი სვეტებით, წვეტიანი თაღებითა და რელიეფებით. მათ შორის მთავარია ნაგებობა, რომელიც ცნობილია როგორც ანისის ტაძარი ან დიდი ტაძარი. ნანგრევებში ყველაზე დიდებული ნაგებობა, ქალაქის უდიდესი ტაძარია, რომელიც აშენებულია წითელი ტუფის ქვებით. მონუმენტური ტაძარი, რომელიც ყურადღებას იქცევს თავისი დიზაინით, ანისის ერთ-ერთი სიმბოლური ნაგებობაა. დიდი საკათედრო ტაძარი, რომლის გუმბათი, სამრეკლო და მისი კედლის ნაწილი მიწისძვრების შედეგად დაინგრა, ცხადყოფს ქალაქის სიმდიდრესა და კეთილდღეობას. მას შემდეგ, რაც ქალაქი სელჩუკთა სახელმწიფოს სულთანმა ალფასლანმა დაიპყრო, იგი გადაკეთდა მეჩეთად, რომელსაც ეწოდა, ფეთჰიეს მეჩეთი.

ანისში მრავალი ნაგებობის ნაშთებია შემორჩენილი. არქეოლოგიურ კვლევებში გამოვლენილი ეკლესიების, სამლოცველოებისა და მავზოლეუმების რაოდენობა ორმოცს აჭარბებს. დიდი საკათედრო ტაძრის შემდეგ ქალაქის ყველაზე ცნობილი ნაგებობა, წმინდა გრიგოლის ეკლესიაა. ეკლესია გამოირჩევა მისი გუმბათის დიზაინითა და დახვეწილი შრომით. ქალაქგარეთ აშენებული დედათა მონასტერი კიდევ ერთი კარგად შემონახული ეკლესიაა და ყურადღებას იქცევს ნახევრად დახურული ქოლგის მსგავსი ფორმით.

ანისი იყო განსაკუთრებული ადგილი, სადაც თავს იყრიდა სხვადასხვა რელიგიები და კულტურა. ქრისტიანობამდე აქ დასახლებულმა სპარსელებმა საკუთარი სარწმუნოების სავანე ააშენეს. ეს ნაგებობები, რომლებიც ცნობილია როგორც „ათეშგა“ ან „ცეცხლის ტაძარი“, აშენდა წმინდა ცეცხლისთვის, ზოროასტრიზმის რწმენის მიხედვით.

ანისში, სელჩუკთა სასახლე და ქარვასლა (ქარავნის სახლი) არის მნიშვნელოვანი არტეფაქტები დიდი სელჩუკების პერიოდიდან.

ანისის სტრუქტურები აჩვენებს, რომ ქალაქი იყო მნიშვნელოვანი რელიგიური ცენტრი, დაწყებული წარმართული რწმენიდან მონოთეისტურ რელიგიებამდე. ანისი, იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი.

და ბოლოს, დღევანდელ პროგრამაში, ანისის ნანგრევებზე გავამახვილეთ ყურადღება, მომავალ პროგრამაში შეხვედრის იმედით გემშვიდობებით კარგად ბრძანდებოდეთ...

 



მსგავსი ინფორმაციები