აქტუალური თემის ანალიზი 34-2023

სუდანის კრიზისის მიზეზები და შესაძლო შედეგები

1977680
აქტუალური თემის ანალიზი 34-2023

აქტუალური თემის ანალიზი 34-2023

სუდანის კრიზისის მიზეზები და შესაძლო შედეგები

სუდანში მიმდინარე კონფლიქტები აჩვენებს, რომ ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი კვლავ იზრდება. ფაქტობრივად, 2023 წლის 14 აპრილს ადგილობრივმა არმიამ დაარბია სწრაფი რეაგირების შტაბ-ბინა. ამჟამად, არსებობს მოსაზრება, რომ სუდანის რესპუბლიკის არმიასთან ერთად ჰემედტისთან დაკავშირებული შენაერთები ქმნიან ორ განსხვავებულ სამხედრო სტრუქტურას. ალ-ბურჰანი ამჟამად ცდილობს ჰემედტის ჯარების დასუსტებას, მაგრამ ამისთვის უკვე დაგვიანებულია. სუდანში პოლიტიკური კრიზისის მხარეები არიან სამოქალაქო მთავრობა, სამხედრო ადმინისტრაცია, პოლიტიკური პარტიები და არასამთავრობო ორგანიზაციები. ფაქტორებია ეკონომიკური კრიზისი, კორუფცია, სოციალური უსამართლობა, დემოკრატიზაციის პროცესის შეფერხებები, ასევე ეთნიკური და რელიგიური კონფლიქტები.

ახლა ამ თემაზე გთავაზობთ ანალიტიკურ ცენტრ SETA/სეტას უსაფრთხოების კვლევების დირექტორის, პროფესორ მურათ იეშილთაშის მიერ მომზადებულ მოკლე ანალიტიკურ სტატიას, რომელშიც იგი წერს...

არსებული კრიზისის ნათლად ასახავს, რომ სუდანში პოლიტიკური კრიზისის გამწვავების და ქვეყანაში არასტაბილურობის გამოწვევის პოტენციალი დიდია. განსაკუთრებით, სუდანის სწრაფი რეაგირების ძალების ლიდერი, ჰემედტი არის ძლიერი სამხედრო შენაერთების მყოლი პირი. ამიტომ ჰემედტისა და ალ-ბურჰანს შორის დაძაბულობა შეიძლება სამხედრო კონფლიქტში გადაიზარდოს და ამან ქვეყანა სამოქალაქო ომში ჩაითრიოს. გარდა ამისა, ამ დაძაბულობამ შესაძლოა ნეგატიური გავლენა მოახდინოს სუდანის პოლიტიკურ პროცესზე, რაც კიდევ უფრო გააღრმავოს ქვეყანაში პოლიტიკურ კრიზისს.

გარდა ამისა, სუდანის გეოპოლიტიკურმა პოზიციამ შესაძლოა, მეზობელი ქვეყნებიც ჩართოს ამ კრიზისში. ამან კი შეიძლება კიდევ უფრო გაართულოს პროცესი და რეგიონში გააღრმავოს კრიზისი.

მათ შორის, ეგვიპტე შეიძლება ჩაერთოს პროცესში, რადგან ეს აფერხებს სუდანის რესურსების მართვის პროცესს მდინარე ნილოსზე. სუდანში არსებული არასტაბილურობა ასევე გავლენას ახდენს ეგვიპტის უსაფრთხოებაზეც.  იმის გამო, რომ სუდანმა მდინარე ნილოსზე ააგო კაშხლები, როგორიცაა როზეირესი, სენარი და მეროუ, აქედან გამომდინარე, ამ კაშხლებს, რომლებიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ სუდანის ჰიდროელექტროენერგიის წარმოებაში და უზრუნველყოფენ სუდანის სოფლის მეურნეობის სექტორის მორწყვას, დიდი მნიშვნელობა აქვს სუდანის წყლის რესურსების მართვის თვალსაზრისით.

მეორე, ეთიოპიის ტიგრაის რეგიონში არსებული კონფლიქტების გამო, რომელიც მდებარეობს სუდანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სუდანი და ეთიოპია უკვე განიცდიდნენ ინტერესთა კონფლიქტს. მესამე, სუდანსა და სამხრეთ სუდანს შორის ბევრი მიმდინარე დავაა. სუდანში არსებულ პოლიტიკურ კრიზისს აქვს პოტენციალი, რომ უარყოფითად იმოქმედოს ამ კონფლიქტების მოგვარებაზე. ამიტომ სამხრეთ სუდანიც შესაძლოა ჩაერთოს ამ კრიზისში.

გარე ძალების თვალსაზრისით, ნათქვამია, რომ არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს და საუდის არაბეთს მჭიდრო ურთიერთობა აქვთ სუდანის ზოგიერთ ჯგუფთან. ამიტომ სუდანის კრიზისმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ამ ქვეყნების ინტერესებზე და გამოიწვიოს მათი უფრო მეტად ჩართულობა სუდანის კრიზისში. ამ ქვეყნების გარდა, სუდანის კრიზისის მოგვარებაში შესაძლოა ჩაერთონ აფრიკის კავშირი, არაბული ქვეყნების ლიგა და სხვა რეგიონალური ორგანიზაციები. თუმცა, აუცილებელია, რომ ყველა ინტერვენცია განხორციელდეს მშვიდობიანი გზით, რომელიც პატივს სცემს სუდანის სუვერენიტეტს და სარგებელს მოუტანს სუდანელ ხალხს.

ამ თვალსაზრისით, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია მხარეებმა ითანამშრომლონ დიალოგისა და შერიგების გზით სუდანის ადმინისტრაციაში არსებული დაძაბულობის მოსაგვარებლად, ქვეყანაში სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად. გარდა ამისა, პოლიტიკური პროცესი, რომელიც მოიცავს სუდანის ყველა ნაწილს, დროულად უნდა დაიწყოს რათა თავიდან იქნეს აცილებული უფრო მეტი დაძაბულობა. აშკარაა, რომ სუდანის კონფლიქტები საფრთხეს უქმნის ქვეყნის სტაბილურობას. თუმცა, ამ კრიზისის მოსაგვარებლად სერიოზული პოლიტიკური ნება და მოლაპარაკების პროცესია საჭირო. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სუდანი შესაძლოა ლიბიის მსგავსად ქაოსში აღმოჩნდეს. სუდანს ასევე აქვს პრობლემები მეზობლებთან, როგორიცაა ეგვიპტე, სამხრეთ სუდანი და ეთიოპია. რეგიონში მზარდი დაძაბულობა დიდ საფრთხეს უქმნის სუდანის მომავალს.

თავის მხრივ, სუდანს სჭირდება საერთაშორისო საზოგადოების მხარდაჭერა და ძალისხმევა კონფლიქტის დასასრულებლად. თუმცა, სუდანში არსებული ეკონომიკური კრიზისი არ უნდა იყოს იგნორირებული. ეს ეკონომიკური კრიზისი აძლიერებს ქვეყანაში არსებულ პოლიტიკურ კრიზისს და ართულებს გადაჭრის პროცესს. მიუხედავად იმისა, რომ ძნელია სუდანის მომავლის იმედის ქონა, პრობლემის მოგვარების იმედი არ უნდა დავკარგოთ.



მსგავსი ინფორმაციები