تبصره ای برآجندای روز، اعلام بعضی مناطق خاک اوکراین به صفت بخشی ازتمامیت ارضی روسیه

یکی از بدترین اثرات جنگ اوکراین، بحران امنیت غذایی در کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه به دلیل جنگ است

1889891
تبصره ای برآجندای روز، اعلام بعضی مناطق خاک اوکراین به صفت بخشی ازتمامیت ارضی روسیه

برنامه تبصره ای بر آجندای روز، جمعه ۷ اوکتوبر سال ۲۰۲۲ میلادی

با اعلام بسیج نسبی توسط ولادیمیر پوتین رئیس دولت روسیه و الحاق چهار منطقه اوکراین با برگزاری همه پرسی، جنگ در اوکراین وارد مرحله جدیدی شده است. روسیه در مرحله کنونی؛ در مناطق لوهانکس، دونتکس، خرسون و زاپوریژیا همه‌پرسی برگزار کرده و این مناطق را بعنوان بخشی از تمامیت ارضی خود اعلام کرد. روزی که قراردادهای الحاق، به امضا رسید، پوتین اعلام کرد که حمله به این سرزمین‌ها حمله به روسیه محسوب شده و پاسخ روسیه از جمله استفاده از سلاح هسته‌ای شدید خواهد بود.

دربرنامه تبصره ای برآجندای روزاین هفته ای مان مطلبی داریم دراینمورد بقلم پروفیسوردکتورمراد یئشیل‌تاش مدیر بنیاد تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تورکیه ستا که تقدیم شما عزیزان مینماییم:

 قبلا یاد اور شدیم که، با اعلام بسیج نسبی توسط ولادیمیر پوتین رئیس دولت روسیه و الحاق چهار منطقه اوکراین با برگزاری همه پرسی، جنگ در اوکراین وارد مرحله جدیدی شده است. روسیه در مرحله کنونی؛ در مناطق لوهانکس، دونتکس، خرسون و زاپوریژیا همه‌پرسی برگزار کرده و این مناطق را بعنوان بخشی از تمامیت ارضی خود اعلام کرد. روزی که قراردادهای الحاق، به امضا رسید، پوتین اعلام کرد که حمله به این سرزمین‌ها حمله به روسیه محسوب شده و پاسخ روسیه از جمله استفاده از سلاح هسته‌ای شدید خواهد بود.

 و اما، شرایط در میدان آنطوری که روسیه می‌خواست پیش نرفت. اردوی اوکراین به پیشروی علیه روسیه به ویژه در جبهه جنوب شرقی ادامه داده و روس‌ها بطور روزافزون متحمل تلفات بیشتری می‌شوند. از سوی دیگر، پس از اعلام بسیج نسبی، به نظر می‌رسد روند نسبتا کند پیش میرود. سربازان روس از جنگ 8 ماهه خسته شده اند و این وضعیت انگیزه رزمی را در اردوکاهش داده است. در مقابل تهدید اتمی پوتین، اظهارات آمریکا مبنی بر اینکه ما پاسخ خواهیم داد، احتمال تعمیق جنگ را نیز افزایش داده است. بلافاصله پس از تصمیم الحاق، آمریکا کمک نظامی جدیدی به ارزش 625 میلیون دالربه اوکراین ارایه کرد. کمک‌های نظامی شانس اوکراین را برای برتری نسبت به روسیه افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، اروپا نیز در حالی که با بحران انرژی دست و پنجه نرم می‌کند، تصمیم گرفت تا تحریم‌های جامع‌تری علیه روسیه اعمال کند. در حالی که همه اینها در حال وقوع است، منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا همچنان تحت تأثیر جنگ قرار دارند.

مهمترین اثرجنگ درمنطقه، از بین رفتن جو متوجه به حل بحران‌های موجود منطقه‌ای است. مسایلی مانند لیبیا، سوریه، یمن، عراق و ایران به دلیل تمرکز جامعه بین‌المللی بر جنگ اوکراین از محور حل خارج شده است. در میان این مسایل به ویژه در لیبیا، سوریه و یمن، بین راه حل سیاسی موردنظر برای حل مشکلات و واقعیت‌های میدانی تفاوت‌های جدی وجود دارد. در نتیجه این وضعیت، اختلافات بین بازیگران محلی و بازیگران خارجی درگیر مسئله، به تدریج در حال گسترش است. به طورمثال، روند راه حل در مورد تدوین قانون اساسی در مسئله سوریه که ادامه دارد، یکجا با جنگ اوکراین کند شده و به نقطه توقف رسیده است.

یکی دیگر از تأثیرات جنگ اوکراین، ظهور یک مبارزه جیوپولیتیکی جدید بین بازیگران شمال آفریقا و منطقه خاورمیانه است. کشورهای منطقه به دلیل خلاء قدرت ناشی از روسیه در سوریه و لیبیا، تغییر تدریجی اولویت آمریکا در باره خاورمیانه و یا تبدیل به ابهامات و تمرکز بازیگران اروپایی بر مبارزه با روسیه، وارد مبارزه جدیدی شدند. نمونه این وضعیت، تمایل تورکیه و ایران برای پر کردن خلاء قدرت ناشی از روسیه در سوریه است. آنچه در لیبیا اتفاق افتاد را باید به همین شکل ارزیابی کرد.

رودررو شدن روسیه با تحریم‌های گسترده غرب پس از جنگ اوکراین نیز روابط این کشور و کشورهای عربی را تغییر داده است. کشورهای عربی به ویژه واردکنندگان صنایع دفاعی روسیه، اکنون در تلاش تدارک شریک دفاعی جدیدی هستند. روسیه به عنوان یک کشور مهم فروشنده اسلحه در کشورهای خاورمیانه ظاهرمی‌شود، اما جنگ کنونی این کشور را مجبور به تغییر دادن اولویت‌های خود کرده است. اگرچه این وضعیت فرصت جدیدی را بین کشورهای خاورمیانه و غرب ایجاد می‌کند، بازیگران منطقه به تامین کنندگان تسلیحات جایگزین مانند چین و تورکیه روی آورده‌اند. قرارداد خرید طیارات بدون سرنشین مسلح بین تورکیه و امارات متحده عربی یکی از بارزترین نمونه‌های این تحول است.

یکی از بدترین اثرات جنگ اوکراین، بحران امنیت غذایی در کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه به دلیل جنگ است. بسیاری از کشورها محصولات بسیار مهم به ویژه گندم را از روسیه یا اوکراین وارد می‌کنند. به طورمثال، مصر 80 فیصد گندم مورد نیاز خود را از روسیه وارد می‌کند. بسیاری از کشورها به دلیل مشکل تولید وتدارک ناشی ازجنگ، ازنظر امنیت غذایی دروضعیت بسیار شکننده‌ای قرار دارند.

باتوجه به اینکه جمعیت شمال آفریقا ومنطقه خاورمیانه 20 فیصدازجمعیت جهان راازنظرامنیت غذایی تشکیل میدهند، به نظرمیرسد که تعمیق بحران غذایی موجب ناآرامی‌های اجتماعی جدیدی شود. ناآرامی ‌‌های این چنینی، ممکن است تعمیق درگیری‌ها را افزایش داده و باعث ظهور امواج جدید مهاجرت شود.

یکی دیگر از تاثیرات مهم جنگ، تحولات در حوزه انرژی است. بدون شک افزایش قیمت نفت و گاز طبیعی باعث افزایش درآمد کشورهای تولیدکننده نفت و گاز خواهد شد، اما هزینه‌های جدید و بحران اقتصادی جهانی ناشی از افزایش قیمت‌ها تاثیرات منفی بر کشورهای منطقه خواهد گذاشت. این وضعیت ممکن است درکشورهایی که علی‌الخصوص از نظر اقتصادی شکننده هستند، بی ثباتی جدیدی ایجاد کند.

با بررسی این موضوع بصورت یک کل، می‌بینیم که جنگ اوکراین نه تنها باعث تغییری برای اروپا شده است، بلکه با تبدیل به یک بحران بر سیستم جهانی نیز تأثیر می‌گذارد. شمال آفریقا و خاورمیانه تحت تأثیر منفی این بحران قرار دارند.

نویسنده: پروفسور دکتر مراد یئشیل‌تاش مدیر بنیاد تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تورکیه



اخبار مربوطه