نظری به آجندای تورکیه وجهان، مروری برسیاستهای خارجی تورکیه درسال 2022

تورکیه برغم تلاش بعضی ازدولتهای جهان درراستای تبدیل به قدرت جهانی بی‌تفاوت نخواهد ماند

1755307
نظری به آجندای تورکیه وجهان، مروری برسیاستهای خارجی تورکیه درسال 2022

در حالی که دولتها برای نجات از اثرات مخرب همه‌گیری کووید-19 در تلاش هستند، هیچ تغییر اساسی در سیاست جهانی در طول سال 2021 رخ نداده است. با روی کار آمدن بایدن،  به نظر می رسد که تلاش‌های ایالات متحده برای ایفای نقش فعال‌تر در سیستم جهانی و بازگرداندن نظم لیبرال آمریکایی محور، پاسخ چندانی دریافت نکرده است. برعکس، تحولات جهانی که سال 2021 را رقم زد نشان می دهد که فقدان رهبری جهانی حادتر شده است، مشکلات حاکمیت جهانی، از جمله تغییرات آب و هوایی، قابل غلبه نیست و دوره رقابتی جدیدی پدید آمده است که در آن چین، روسیه و سایر بازیگران تازه ای در حال ظهور، درگیر مبارزه ای بی امان برای باز کردن جا برای خود هستند. در این زمینه، دگرگونی متداوم در نظام بین‌المللی و بازگشت رقابت قدرت‌های بزرگ، عدم اطمینان جهانی را افزایش می‌دهد و بسیاری از کشورها از جمله تورکیه را وادار می‌کند تا در سیاست‌های خارجی خود تجدیدنظر کرده و مواضع خود را در عرصه بین‌المللی تغییر بدهند.

ارزیابیهایی داریم ازپروفیسور مرادیشیل تاش مدیربنیاد تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تورکیه ستا در این باره:  

 اگرروندهای اصلی جیوپولیتیک جهانی را که در طول سال 2021 روی داد را در نظر بگیریم، می بینیم که اولاً رقابت قدرت های بزرگ یا آنچه اکثریت آن را "جنگ سرد جدید" می نامند، بر سیاست جهانی مسلط است و تأثیر آن در دوره آینده بیشتر احساس خواهد شد...  بارزترین نمونه از رقابت ایالات متحده وچین دراواسط سپتامبر 2021، AUKUS به صفت تلاشی ناگهانی برای ایجاد یک خط جیوپولیتیک نظامی، سیاسی و اقتصادی ضد چینی در اقیانوس آرام خوانده می شود.

از سوی دیگر، رقابت ایالات متحده و چین تنها یک بعد از رقابت مستمر قدرت های بزرگ است. سیاست توسعه طلبانه اخیر روسیه و موضع نظامی آن در چارچوب دکترین محیط نزدیک نیز تضمین می کند که تنش جدید جنگ سرد بین غرب و مسکو دائمی است. به طور مشخص تر، این تنش در حال ظهور بر سر اوکراین، بعد دوم رقابت قدرت جهانی را تشکیل می دهد.

با این حال، علیرغم این تحولات، غرب از جمله آمریکا و ناتو در تلاش هستند تا برای پاسخ احتمالی به روسیه راهبردی داشته باشند، اما هنوز استراتژی مشخصی تعریف نکرده اند. در حالی که ناتو اعلام کرد که نگران اقدامات روسیه است و آماده گفت و گو با روسیه است، ایالات متحده اعلام کرد که به اوکراین نیرو نمی فرستد، اما تحریم های اقتصادی سنگینی را علیه روسیه اعمال خواهد کرد، مواد دفاعی اضافی را در اختیار اوکراینی ها قرار خواهد داد. متحدان ناتو خود را تقویت کنند. با این حال، برای روسیه، به نظر نمی رسد که این هشدارها چندان جدی گرفته شود.

اگرچه پویایی اصلی تعیین کننده مسیر اصلی سیاست جهانی، رقابت آمریکا و چین است، اما در سایه این رقابت، به ویژه در خاورمیانه، روند جدیدی آغاز شده است. منطقه دستخوش تغییرات قابل توجهی است که انگیزه ای برای بحث در مورد همسویی احتمالی منطقه ای ایجاد می کند. به طور مشخص، کشورهای منطقه از ابتدای سال 2021 روند عادی سازی را آغاز کردند که منجر به کاهش تنش و همکاری بیشتر بین آنها شد. برنامه هسته ای ایران منطقه تنش است که به موازات عادی سازی منطقه پیش می رود و در سال های آینده، اگر نه در سال 2021، اثر خود را بر جای خواهد گذاشت. در واقع  لازم است تا به دوسیه ایران توجه ویژه صورت بگیرد، زیرا احتمال وقوع یک بحران بزرگتر در مثلث ایران، آمریکا و اسرائیل، تأثیر زیادی بر منطقه خواهد داشت.

مشخص است که تورکیه در حال آماده سازی استراتژی جدیدی برای آمادگی در فضای رقابتی روزافزون جهانی و منطقوی در سال 2022 است. در این زمینه، تورکیه از هم اکنون برنامه ریزی چگونگی استفاده از منابع خود را برای تحکیم استراتژی خود و جلوگیری از خطرات احتمالی که ممکن است در آینده نزدیک ایجاد شود، آغاز کرده است. علاوه بر این، توجه به این نکته حائز اهمیت است که با سیاست تغییر پویایی های جیوپولیتیکی در سیاست منطقوی و بین المللی، تورکیه نمی تواند با اولویت بخشیدن به یک منطقه امنیتی خاص، ثبات استراتژیک و انعطاف پذیری خود را حفظ کند. دولت از این موضوع کاملا آگاه است. از آنجایی که سبد جیوپولیتیکی تورکیه تحت تأثیر تحولات جهانی و منطقه ای در سطح کلان قرار دارد و توسط برخی دولت ها و بازیگران غیردولتی "محدود" شده است، واضح است که تهدیدات امنیتی در مناطق نزدیک تورکیه به هم مرتبط هستند. به نظر می رسد خطراتی که تورکیه امروز با آن مواجه است چند بعدی است، از جمله بحیره های سیاه، مدیترانه شرقی و خاورمیانه. در سال 2022 حرکت جدی در این مناطق پیش بینی نمی شود. نرم شدن در خاورمیانه ممکن است در طول سال ادامه یابد و تحولات مثبت جدیدی بین تورکیه و مصر، اسرائیل و عربستان سعودی رخ دهد. دوره جدیدی از تنش با یونان محتمل به نظر می رسد. در حال حاضر هیچ تحولی در روابط با آمریکا اتفاق نیفتاده است، اما موضوع تامین طیارات جنگی F- 16 یکی از مهمترین آزمون ها در روابط دوجانبه است. روابط مسکو و انقره در سال 2022 از آزمون جدی عبور خواهد کرد. اوکراین و سوریه اولین چیزهایی هستند که به ذهن می رسند

در حالی که رقابت قدرت در سیستم جهانی همچنان در حال افزایش است، امکان ندارد سیاست خارجی تورکیه تحت تأثیر این رقابت قرار نگیرد.

نویسنده: پروفسور دکتور مرادیشیل تاش مدیر بنیاد تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تورکیه ستا



اخبار مربوطه