نظری به آجندای تورکیه وجهان جمعه چهارم میزان سال۱۳۹۹- لیبیاودینامیکهای جدید سیاسی

مذاکراتی که در هفته‌های اخیر میان گروههای رقیب لیبیا، تحت حمایت وهدایت کشورهای خارجی مدافع آنها صورت گرفته، سبب شده تاشیب تحولات اخیراینکشورازوضعیت کارزار نظامی به کنش سیاسی متمایل شود

1497284
نظری به آجندای تورکیه وجهان جمعه چهارم میزان سال۱۳۹۹- لیبیاودینامیکهای جدید سیاسی

تحولات اخیر درلیبیادرقالب تغییرشکل ازکارزارنظامی به کنش سیاسی، تحرکات دینامیک متعددومتفاوتی راایجاد کرده است. پس ازچندین اجلاس ومذاکره درمراکش ومونترو، قصد وگفتمان لازم برای تغییرساختارشورای ریاست جمهوری لیبیادرمیان گروههای درگیرفراهم شده است. بنابراین در راستای تنشهای سیاسی داخلی ناشی ازتظاهرات  مردمی درشهرهای طرابلس وبنغازی، فائزالسراج  نخست وزیرحکومت مشروع وفاق ملی همراه با به اصطلاح نخست‌وزیروابسته به خلیفه حفترپذیرفتندکه ازقدرت عقب نشینی کنند. درحال حاضر صدور بیانیه سراج برای واگذاری پستش درماه اكتوبر، ساختارجدید شورای ریاست جمهوری و زمین بسیارلغزنده عرصه سیاست درلیبیا، خبردهنده درپیش بودن تنشهای جدیدی درآینده سیاسی این کشور است.

اکنون به ارزیابی دکتر مراد یئشیل تاش، پژوهشگربخش امنیتی موسسه تحقیقاتی ستا در تورکیه تحت عنوان « لیبیا و دینامیکهای سیاسی جدید در این کشور» توجه فرمایید:

قطعی به نظرمیرسد که جنرال حفترتمام تلاشهای خودرابرای انتصاب طرفدارانشان در کادرهای مهم نهادهای دولتی درلیبیا به کارخواهدگرفت. وجودچنین تصویری ازاینده سیاسی درلیبیا، به طورطبیعی سبب خواهدشد تا افراد و گروههایی که میخواهند فردای سیاسی خود رادرلیبیا تضمین کننددرجستجوی حمایتها وضمانتهای خارجی بسیج شوند. بنابراین میتوان انتظار داشت که درجریان ماههای آینده، ساختاراجتماعی، سیاسی ورقابتی لیبیاممکن است درمعرض ائتلافهای مکرریا انحلالهای متعدد رونما گردد. به عبارت دیگر به جرات میتوان گفت که کارزار رقابتهای سیاسی در داخلی لیبیا برای سال سختی خود را آماده می کند. برای دستیابی به یک راه حل سیاسی متداوم وپایدار، گفتگوهای انجام شده دراجلاس مراکش بین خالدالمشیری، رئیس شورای عالی دولتی وعقیله صالح رئیس مجلس نمایندگان برای پایان دادن به بحران داخلی درلیبیا موضوعی سرنوشت سازاست. اگرچه تاکنون سخنان مشخصی بیان نشده است، اما باید به این نکته توجه داشت که در طول هفته، المشیری در انقره وخلیفه حفتروصالح درقاهره گفتگوهایی انجام داده اند. علاوه براین، تلاش برای نگه داشتن خلیفه حفتروعقیله صالح درکنارهم که ازمناسبات خوبی باهمدیگربرخوردارنیستند، سیسی رییس جمهورمصررادرشرایط سختی قرارخواهدداد. دراینمیان، گفتگوهای صورت گرفته درمونتروکه با نام مذاکرات لیبیا انجام شده نتایج عینی وملموسی با خود به همراه آورده است. درنتیجه این مذاکرات، آغازروندسیاسی وتغییرساختارشورای ریاست جمهوری به صفت موضوعی که برسران سازش شده، به اطلاع افکارعمومی رسیده است. در حقیقت، سراج نیزگفتمان تغییرسیاسی خودرا پس ازاعلام نتایج مذاکرات مونتروابرازكرده است.

همانطوری که مشاهده میشود عرصه سیاست درلیبیا شروع به جوش و خروش کرده است. بگونه ایکه باانبساط فضای سیاسی وافزایش گنجایش آن، گفتمان دیکته شده توسط کشورهایی که میخواهندصحنه تحولات لیبیاراکنترل کنند وجهت گیریهایشان رادرتحولات آینده لیبیا نمایان سازند٬ به صورت مشهودی در حال بروز و ظهور است. در واقع مذاکرات انجام شده از سوی کشورهای روسیه و تورکیه در زمینه تحولات لیبیا، سایر کشورها را نیز نگران کرده است. سرگئی لاوروف وزیر أمور خارجه فدراسون روسیه، این هفته اخباری را ارایه کرده که متضمن مفهوم "آشتی با تورکیه" است. انتشار این اخبارازسوی فدراسیون روسیه از نظر زمانبندی نشر، خود موضوعی قابل توجه است. زیرا این دو کشور هر دو دارای یک ویژگی مشترک هستند: یعنی هم تورکیه و هم روسیه در لیبیا حضور نظامی دارند.

در راستای ترسیم آینده سیاسی لیبیا، هم حفتروصالح وهم کشورهای مدافع این دو، خواستار پایان داده شدن به حضورنظامی تورکیه وروسیه درلیبیاهستند. درواقع، واکنش ایالات متحده آمریکا به حضور نظامی روسیه درلیبیا را میتوان به وضوح ازفحوای بیانیه های مرکز فرماندهی آفریقای اینکشور متوجه شد. آمریکا همان برخوردی را که در قبال روسیه دارد در مورد تورکیه نیز در لیبیا پیگیری میکند. علاوه بر این، تلاشها، نگرانیها و خواستهای ایالات متحده آمریکا را می باید فراتر از نگرانی های نظامی و سیاسی و حتی در قالب موضوعات اقتصادی نیز مشاهده کرد. به طور مثال، ایالات متحده میخواهد درآمدهای نفتی لیبیا را ازطریق یک بانک آمریکایی کنترل کند. هدف آمریکا ازاین اقدام نظارت بر حسابهای بانک مرکزی و تسلط بر بخش مالی لیبیا از طریق یک شرکت آمریکایی است. آمریکا همچنین میخواهد با ارائه مناقصه‌ای در زمینه اصلاح ساختار امنیتی و نظامی لیبیا به یک شرکت آمریکایی به نام جونز، محصولات دفاعی و نظامی خود را نیز صادر کند. اما در همین حال، ایالات متحده برای اطمینان از تحقق این خواستها ‌باید با تورکیه نیز راه همکاری را در پیش بگیرد.

در اینمیان مشاهده می‌شود که آلمان نیز همزمان با ایالات متحده آمریکا ابتکارات سیاسی خودرادرنزدبازیگران سیاسی درلیبیا وهمچنین جامعه بین المللی افزایش داده است. سفیر آلمان فدرال، الیور اوكزا (Oliver Owcza)، در جریان این هفته با وزرای لیبیا دیدار کرد و از سوی دیگر از نهادهای موجود و فعال اینکشور نیز بازدید به عمل آورد. دستور کار رسمی این دیدارها، راهنمایی لیبیاییها برای بهبود زیربناهای ملی است. با این حال، به وضوح قابل درک است که هدف از این تماسها و بازدیدها بیشتر از هر چیز دیگری، آماده سازی فضای تجاری مطلوب اینکشور، پس از دستیابی به یک راه حل سیاسی در لیبیا است.

به موازات مذاکرات بین حکومتهای جمهوری تورکیه و فدراسیون روسیه، به دست گرفتن ابتکار عمل در لیبیا امری بسیار مهم است. برای این منظور، هم باید صحنه سیاست لیبیا را شکل داد و هم سایر کشورها را از میدان خارج کرد. در این زمینه، برنامه ریزی شده تا دومین کنفرانس برلین با ابتکار ایالات متحده آمریکا و آلمان در واکنش به سازش تورکیه و روسیه تشکیل شود.

بازیگرانی که به طور مداوم گفتمان آشتی و راه حل سیاسی را در کنفرانس تکرار می کنند، تا مرحله ای پیش خواهند رفت که راه حل دیکته شده را بپذیرند. در این چهارچوب، بی نتیجه ماندن مذاکرات میان جمهوری تورکیه و فدراسیون روسیه در قبال لیبیا موضوعی قابل بحث است. در حقیقت، تقاضای خروج شبه نظامیان خارجی از لیبیا به ویژه توسط ایالات متحده در این کنفرانس ارایه خواهد شد. تحول در موازنه‌های سیاسی داخلی نیز بر چگونگی بازتاب نتایج این کنفرانس در مورد لیبیا تأثیر خواهد گذاشت. به عبارت دیگر، موازی با تصمیماتی که در دومین کنفرانس برلین اتخاذ می شود، تشکیل یک اتحاد جدید در میان کشورهای درگیر در لیبیا امری محتمل به نظر می رسد. انتظار می رود صحنه سیاست لیبیا هم در این توالی تأثیر بگذارد و هم اینکه بازیگران عرصه سیاست در لیبیا سعی کنند تا از توالی‌های احتمالی موجود بهره ببرند.

ارزیابی دکتر مراد یئشیل تاش پژوهشگر امنیتی موسسه ستای تورکیه در مورد «لیبیا و دینامیکهای سیاسی جدید این کشور» بود.



اخبار مربوطه