نظری به آجندای تورکیه وجهان، مرحله جدیددربحران ایدلیب (6)

آیا ممکن است بعد از حوادث سوم فبروری، مرحله جدیدی در بحران ایدلیب آغاز شده باشد؟

نظری به آجندای تورکیه وجهان،  مرحله جدیددربحران ایدلیب (6)

آیا ممکن است بعد از حوادث سوم فبروری، مرحله جدیدی در بحران ایدلیب آغاز شده باشد؟

ایدلیب از مدتها پیش، یکی از جبهه هایی بود که در جریان بحران سوریه صحنه شدیدترین درگیری ها شده بود. روسیه و رژیم اسد، به رغم توافق امضا شده در سپتامبر 2018 در شهر سوچی مابین انقره و مسکو، با هدف گرفتن مخالفین و غیرنظامیان در ایدلیب به پیشروی ادامه میدهند. هدف رژیم تضعیف نظامی مخالفین با تنگنا قرار دادن آنها در ایدلیب است. و بدین شکل سعی دارد تا پیروزی نظامی خود در جنگ داخلی سوریه را اعلام کند. ولی تورکیه تنها ترین مانع در رسیدن به هدف اش به نظر میرسید. از اینرو با ایجاد مزاحمت برای تورکیه در نقاط دیده بانی اینکشور در جنوب ایدلیب، از یک استراتژی در راستای شکستن مقاومت تورکیه پیروی کرد. از تاریخ سوم فبروری نیز رژیم سوریه حملات خود بر علیه ایدلیب را وارد مرحله جدیدی کرده و با هدف گرفتن مستقیم سربازان تورک باعث کشته شدن 8 تن گردید. این وضعیت، نشانگر آغاز مرحله جدیدی از بحران ایدلیب است.

***

تحولات ایدلیب در اصل برای کسانی که این موضوع را از نزدیک مورد تعقیب قرار میدهند، غیرمنتظره نیست. روسیه و رژیم اسد از مدتها پیش استراتژی خود در مورد ایدلیب را گام به گام مورد اجرا قرار داده بودند. دلایل کوچک و بزرگ متعددی در اجرای این استراتژی مورد بحث است. اولین آنها، عدم موفقیت عناصر مخالف در زمینه ایجاد اتحاد در بین خودشان بود. همانگونه که این وضعیت سبب شد تا گروه های رادیکالی نظیر هیئت تحریر شام حاکمیت میدان را به دست بگیرند. دلیل دوم نیز، گامهایی بود که روسیه در راستای بالا بردن ظرفیت جنگی رژیم برداشت. فرماندهان نظامی روسیه از سویی رژیم را از نظر نظامی تحت حمایت خود قرار داده و از سویی دیگر نیز روش های جنگ با گروه های مسلح را به این رژیم آموزش دادند. البته علاوه بر اینها استراژی تعرض هوایی روسیه فوق العاده بی رحمانه بود. روسیه که در حملات هوایی اش از مدل گروزنی Grozny استفاده میکرد، ابتدا با بمباران شهرها آن را از حضور انسان ها خالی کرده و در پی آن نیز با هدف پاکسازی کامل شهر از حضور گروه های مخالف، آنها را به محلی غیرقابل سکونت تبدیل میکرد. علت سوم نیز شرایط سیاسی منطقه ای بود که برای روسیه و رژیم اسد، فضایی آزاد ایجاد کرد. رژیم، بی توجهی منطقه ای به بحران سوریه را فرصت قلمداد کرده و برای تحت کنترل کامل قرار دادن ایدلیب وارد عمل شد.

حال اینکه آیا ممکن است بعد از وقوع حوادث سوم فبروری، مرحله جدیدی در ایدلیب آغاز شده باشد؟ پاسخ این سوال حقیقتا بسیار مهم بوده و شامل عناصری است که میتواند آینده این بحران را تحت تاثیر قرار دهد. در این مرحله، چگونگی عملکرد آتی تورکیه بسیار حائز اهمیت است. ایدلیب برای تورکیه تنها یک مسئله امنیتی نیست. موج جدید احتمالی مهاجرت از ایدلیب میتواند تورکیه را با مشکل مواجه سازد. چنانچه رجب طیب اردوغان رئیس جمهور تورکیه اعلام کرد که حرکت در حدود یک میلیون مهاجر به سوی مرز تورکیه آغاز شده است. از اینرو تورکیه با هدف جلوگیری از حرکت مهاجرین به سمت مرز اینکشور، مجبور به ارزیابی مجدد وضعیت فعلی ایجاد شده در ایدلیب میباشد.

در بین آلترناتیف های تورکیه دو گزینه وجود دارد. اولی ایجاد یک موقعیت نظامی بازدارنده در برابر رژیم با هدف جلوگیری از تعمیق بیشتر وضعیت موجود میباشد. همانطور که بعد از شهادت سربازان تورک، وزارت دفاع تورکیه از داده شدن یک پاسخ نظامی کوبنده به رژیم به نحوی که 70 سرباز آن از قدرت عمل ساقط شدند، خبر داد. ولی این گزینه قابل تداوم نبوده و میتواند روابط تورکیه – روسیه را عمیقا متزلزل سازد. گزینه دوم، برقراری توافق جدیدی در خصوص ایدلیب مابین تورکیه و روسیه با در نظر گرفتن وضعیت فعلی میباشد. نه روسیه و نه تورکیه، خواهان خدشه دار شدن روابط فی مابین شان نیستند. هر دو بازیگر به خوبی میدانند که این امر چیزی بجز ضرر برای هر دوی آنها به همراه نخواهد داشت. از اینرو، بحران ایدلیب در ماهیت یک آزمون در روابط این دو کشور محسوب میشود.

بعد انسانی بحران ایدلیب، مجددا در دستور کار جامعه بین المللی قرار گرفته است. اروپا تنها از بعد مهاجر به این بحران نگریسته و از پیروی از شیوه یی که بتواند باری از دوش تورکیه برداشته و یا از وقوع یک تراژدی انسانی جلوگیری کند، اجتناب میورزد. آمریکا نیز تنها اظهارات سیاسی حمایت کننده از تورکیه ایراد میکند. قربانیان این بحران غیرنظامیان به ویژه کودکان، زنان و سالمندان هستند. تعمیق بحران ایدلیب بیشتر از تورکیه هزینه گران تری برای اروپا به همراه خواهد داشت. از اینرو نباید ایدلیب را تنها به عنوان مسئله تورکیه مورد ارزیابی قرار داد. این بحرانی است که باید در حل آن از تورکیه حمایت کرد.       

نویسنده:  مراد یشیلتاش نویسنده و محقق بنیاد مطالعات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در تورکیه

 



اخبار مربوطه