وضعیت جامعه شناختی جامعه در حال تغییرتورکیه و تاثیر آن بر انتظارات اجتماعی

تبصره یی برآجندای امروز تورکیه وجهان، چهارشنبه دوم اسد 1398 هجر شمسی

1241510
وضعیت جامعه شناختی جامعه در حال تغییرتورکیه و تاثیر آن بر انتظارات اجتماعی

مهمترین چیزی که جوامع، دولتها وخانواده ها را مجبوربه تغییرمیکند، کسب اطلاعات دقیق تر در رابطه با روابط بین فرد، دولت وخانواده درسایرکشورها ازطریق ابزار ارتباطی و اطلاعاتی جهانی بوده است.

ما درعصر تغییرات و تحولات زندگی میکنیم. فرایندهای جهانی شدن زندگی ما را در ابعاد مختلف تغییر میدهد، چه  بخواهیم چه نخواهیم. یکجا با جهانی شدن، درجوامعی که توسعه سریع اقتصادی را نیز تجربه میکنند، و با یک سلسله موضوعات و پدیده های جدید نیز زبرو میشوند. در این نوشته وضعیت جامعه شناختی و جامعه در حال تغییر  تورکیه را مورد ارزیابی قرار خواهیم داد.

پروفیسوردکتور بلبل قدرت عضوهیات علمی و رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه ییلدیریم بایزید انقره در این باره چنین می گوید: 

سلسله مراتب نیازهای آبراهام مازلو:

آبراهام مازلو، یک روانشناس آمریکایی است که رفتار انسانها را بر اساس نظریه سلسله مراتب نیازها، ارزیابی نموده و مورد تعبیر و تفسیر قرار میدهد. مازلوف میگوید که مردم عمدتا با حرکت از انگیزه رفع نیازهای اساسی عمل میکنند و پس از اینکه نیازهای اساسی و اولیه آنها برآورده شد، تلاش برای برآورده شدن نیازهای سطح متوسط ​​و بالا آغاز میشود. مازلو هرم سلسله مراتب نیازها را مطرح میکند و در این هرم نیازها را به پنج دسته تقسیم مینماید. در سطح اولی این هرم، نیازهای فیزیولوژیکی قرار دارد، نیازهایی همانند گرسنگی، تشنگی، نیاز به داشتن سرپناه. انسان بعد از اینکه این نیازهای اولیه خود را رفع کرد، درصدد رفع نیازهای جای گرفته در سطح دومی برمی آید، نیاز به احساس امنیت در این سطح قرار دارد. نیازهایی همانند امنیت شغلی، امنیت امرارمعاش، نیاز به داشتن مال و اموال و نیاز به حصول اطمینان از صحت وسلامتی. در سطح سومی، نیازهایی مانند نیاز به احساس تعلق، عشق، مورد پذیرش قرارگرفتن، دوست داشتن و دوست داشته شدن وداشتن ارتباطات اجتماعی اهمیت پیدا میکند. انسانها پس از رفع نیازهای جای گرفته در سه سطوح اولی در سطح چهارم نیاز به احترام را احساس میکنند. نیاز به داشتن موقعیت، نیاز به موفقیت، داشتن شهرت، شناخته شدن از طرف سایرین و تلاش برای مطرح کردن خود دراین سطح قراردارند. سطح پنجم بالاترین سطح هرم مازلو بوده است. این مرحله، سطح تحقق عزت نفس است. به عقیده مازلو تعداد کمی از انسانها میتوانند به این سطح برسند. چرا که بسیاری از آنها درهمان سطوح پایین گیرمانده و مشغول رفع نیازهای سطوح پایین میشوند. انگیزه رفتار و عمل انسان هایی که میتوانند به این سطح برسند، نیاز به خلاقیت بیشتر، اخلاقیات بیشتر و تحقق خودی است. به عقیده مازلو، هنگامی که انسان توانست نیازهای اولیه خود را رفع کرده و به سطوح بالاتر برسد، انگیزه تحقق نیازهای موجود در سطوح پایین ترمعنی وارزش خودراازدست میدهد. 

رشد و توسعه سریع و نتایج آن:

سلسله مراتب مازلوازنیازهای افراد وانگیزه آنها برای رفع این نیازها درمورد جوامع نیزصدق میکند.

قسمیکه یکجا با فرایند جهانی شدن، بعضی از جوامع توانستند در مدت زمان بسیار کوتاه، توسعه اقتصادی بسیارسریعی داشته باشند. چین، برازیلیا، هندوستان وتورکیه جزو اینکشورها میباشند. درآمد سرانه  تورکیه قبل ازبرسرکارآمدن حزب عدالت و توسعه درحدود 2000 دالر بود، اما تورکیه توانست در مدت زمانی بسیار کوتاه این رقم را به بیشتر از 10.000 دالر برساند. این تغییرسریع اقتصادی بدون شک بر حوزه های مختلف زندگی اجتماعی همانند اقتصاد، فرهنگ، آموزش، خانواده و سیاست تاثیر گذاشت. البته در این میان توزیع عادلانه توسعه اقتصادی موضوع جداگانه یی است. 

تاثیرات توسعه اقتصادی:

قدرت اقتصادی درحال تغییر، یعنی رسیدن جوامع در کوتاه ترین زمان ممکن به 5 برابر قدرت اقتصادی اولیه خود باعث میشود تا قدرت اقتصادی افراد آن نیز تحت تاثیر قرار بگیرد. والدینی که عادت به قناعت داشتند دردرک الگوهای مصرفی فرزندان خود با مشکلات مواجه می شوند. این وضعیت در حال تغییر را میتوان در خرید تیلفونهای همراه مشاهده کرد. طول مدت استفاده از یک تیلفون همراه درتورکیه بسیار پایین تر از سطح اوسط جهانی آن بوده است. 

روابط خانوادگی، یعنی اینکه توسعه اقتصادی باعث تغییراساسی روابط زنا و شوهری و فرزندان میشود. درگذشته، درحالیکه خانواده ها نسبتا نیازمندتربودند، کودکان نیز مودب ترومطیع تربودند، اما با توسعه اقتصادی، درحالی که خانواده ها ثروتمندترشدند، اعضای خانواده نیزرفتاری آزادانه ترو انتقادی تر پیش گرفتند.

آموزش، در زمینه یی اموزش درخانواده هایی که درآمد پایین تری دارند، آموزش تبدیل به هدفی برای اعضای آن میشود تا بتوانند درسایه تحصیلات بالاترخودراازفقروتنگ دسنی سطح زندگی پایین نجات دهند، اما در خانواده های دارای درآمد بالا، آموزش نه یک هدف بلکه یک ابزار است. 

فرهنگ - هنر - زیبایی، با افزایش سطح درآمد، درک ازفرهنگ، هنروزیبایی نیزافزایش مییابد و انتظارات ازجامعه دراین زمینه ها بالا ترمیرود. سیاست، دردهه 1980، دولتها تقریبا اقتدارگرا و شهروندان مطیع تربودند. دردنیای امروزی دولت ها دموکراتیک تر، شهروندان نیزانتقادی ترهستند. همزمان با فرآیند جهانی شدن و توسعه اقتصادی، روابط افراد - دولت ها -اجتماع نیزهمانند روابط خانوادگی دچارتغییروتحول شده است. البته این تغییربرسیاست و گفتمان سیاسی نیز تاثیر مستقیمی دارد. جامعه جدید به طور طبیعی نیاز به یک زبان، سبک، گفتمان و روش دارای شیوه جدیدی میباشد. همانطوریکه مازلو نیزدر سلسله مراتب نیازهای خود اشاره میکند، وعده برآورده کردن نیازهای اولیه به جوامعی که به سطحی ازغنا رسیده و حداقل درآمد متوسطی دارند، نمیتواند نتیجه سیاسی مورد انتظار را با خود داشته باشد. افزایش سطح درآمد جامعه به طور طبیعی بر سطح انتظارات جامعه از گفتمان سیاسی تاثیر میگذارد. صحبت کردن در رابطه با برخی از مصارف برای جامعه یی که درآمد سرانه آن 2000 دالر بود، شبیه خریدن شانه طلایی برای سرکل بود، ولی اکنون نیز صحبت درباره برآورده کردن نیازهای اساسی برای جامعه ای که درآمد سرانه آن به میزان 10،000 دالراست، همانند خریدن شانه بدون دندانه برای سر پرمو وغلو است.

تغییرات سریع و فرهنگی:

میتوان گفت درکشورهایی که تغییرات سریعی را تجربه میکنند، سختترین بخش تغییرات، تغییرات فرهنگی است. در سایه توسعه اقتصادی و یا ارتباطات و اطلاعات جهانی، بسیاری ازچیزها میتوانند خیلی سریع تغییرکنند، اما سرعت تغییردربعد فرهنگی بسیارکند است. بازتاب این مساله را میتوان در زمینه هایی مانند آموزش، سیاست و روابط زن ومرد مشاهده کرد. با توجه به اینکه سرعت تغییرات فرهنگی خیلی کندترازسرعت تغییرات موقعیت ها و وضعیت اجتماعی است، بنابراین شاهد تضاد در حوزه های فرهنگی میشویم. 

ارتباطات و اطلاع رسانی جهانی:

شکل گیری جامعه در حال تغییر تنها با توسعه اقتصادی قابل توضیح نیست. پیشرفت های تکنولوژیکی نیز بر روابط فرد با خانواده، دولت و جامعه تاثیر گذارمیباشد. در گذشته افراد از طریق برقراری ارتباط نزدیک و مستقیم با اعضای خانواده، بستگان، دوستان و همصنفان در تلاش برقراری روابط انسانی و اجتماعی بودند، درحالیکه انسان های امروزی در روند توسعه و با استفاده از ابزاری چون سایت های اجتماعی و غیره سعی میکنند تا در سطح جهانی و از طریق روابط مجازی، روابط انسانی و اجتماعی برقرارکنند. میتوانیم بگوییم که این روند اجتماعی شدن درمورد شهروندان نیزصادق است وهمانند خانواده ها، دولت ها نیز تاثیر بسیار محدودی بر روی افراد جامعه دارند. در شکل گیری جامعه جدید، برعلاوه یی توسعه اقتصادی تاثیرارتباطات و اطلاع رسانی جهانی نیز بسیار بارز است. مهمترین چیزی که جوامع، دولت ها و خانواده ها را مجبور به تغییر میکند، کسب اطلاعات دقیق تردر رابطه با روابط بین فرد - دولت و خانواده درسایر کشورها از طریق ابزار ارتباطی و اطلاعاتی جهانی بوده است. اگر تاریخ یک نقطه عطف داشته باشد، احتمالا همه ما در حال حاضر شاهدان آن هستیم. فرزندان ما اولین نسل عصرجدید هستند، درحالی که والدین ما نیز آخرین حلقه یک سنت هزارساله میباشند. ما به عنوان یک نسل جدید ازیک سودرنقطه آغاز یک دوره جدید وازسوی دیگرنیزدرنقطه پایان یک تجربه وسنت هزارساله قرار داریم. در یک چنین فضایی که جامعه به سرعت در حال تغییر و تحول است، نباید در گذشته ماند. جمله ای از مولانا در این زمینه روشنگر راه ما در آموزش، روابط خانوادگی و به ویژه گفتمان سیاسی خواهد بود:

هر روز خوش  است  منزلی  بسپردن                   چون آب روان و فارغ از افسردن

دی رفت وحدیث دی چودی هم بگذشت                 امروز  حدیث   تازه   باید  کردن

تبصره یی بود به قلم پروفیسوردکتوربلبل قدرت عضوهیات علمی ورئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه ییلدیریم بایزید انقره

 

 



اخبار مربوطه