Kun tahlili 39- qism

Vakolatni ko’zlagan urushlar, Yevropada rivojlangan irqchilik, Nemislik  siyosatchilar tezlik bilan Natsistga qarab  yo’nalgan  va yaqin sharqda  yakunlanmagan urushlar insonlarning kelajagiga doir umidlariga   davomli salbiy ta’sir qoldirib kelmoqda.

Kun tahlili  39- qism

 

Vakolatni ko’zlagan urushlar, Yevropada rivojlangan irqchilik, Nemislik  siyosatchilar tezlik bilan Natsistga qarab  yo’nalgan  va yaqin sharqda  yakunlanmagan urushlar insonlarning kelajagiga doir umidlariga   davomli salbiy ta’sir qoldirib kelmoqda.

Dunyoni bir olov to’piga aylantirmoqchi bo’lgan  aqldan ozganlar sa’y- harakat, hayotga doir umidga   bermoqchi bo’lgan insonlar ham bordir albatta. Chorak asrdir eng yaxshi xabarni o’tgan kunlarda Avstraliyadan eshitdik. Xabarga ko’ra Sydey nomidagi  Universitet  olimlari, ular  nurni   ovoz  to'lqinlari shaklida kompyuter chipida  zaxira qilishni  bajardilar.

Fizika ta’limi olgan bir kishi sifatida bu  menim uchun juda muhim bir xabar edi. Darrov tadqiq qila boshladim.  Ilmiy jurnallarni tadqiq qilar ekan, xabarning haqiqat ekanini ko’rgach juda ham xursand bo’ldi. Sevgan inson bilan  uylanish uchun taklifini qabul etishi yoki farzandli bo’lish kabi hislar paydo bo’lib  juda  xursand qiluvchi  bir  xabar edi. Faqatgina men  uchun emas,

 Fizika ta’limi olgan va fizika ilmiy bilan shug‘ullangan barchalar  uchun bu xabarni eshitish juda xursandi qiluvchi.

Chunki  odam bolasi  taxminan yuz yildir nurni zzaxira qilish  uchun  sa’y- harakat qilmoqda.

Ayniqsa AQSh olimlari 1949dan beri nurni zaxira qilish  faoliyatlarini uzluksiz davom ettirmoqdalar. Bu  ma’noda  umuman vaqt va pulini  sarflagan AQSh Akademik  muhilardir. Turkiyada  afsus 2000  yillarning boshida  beri  bu faoliyat faqatgina ma’lumot saviyasida qolgan.

Rajab Toyyib Erdo’g’aning o’lka  rahbariyatiga saylangandan  so’ngra bu jihatdagi faoliyatlarga Turkiya Respublikasi ham jiddiy ravishda budjet va vaqt ajratishga boshladi.

Turkiya,  ushbu faoliyatlarga kech boshlasa ham quyosh energiyasidan foydalanish bilan ba’zi nurlarni zaxira qilish  sanoatida  yuritgan  faoliyatlari bilan dunyoning muhim o’lkalari qatorida o’rin olishni bajardi.

Misol uchun Lazer nuri borasidagi faoliyatlari dunyoning taxminan 50 yil orqasida boshlashiga qaramasdan, holi hozir bosib o’tgan yo’l,  Pentagon bilan raqobat  eta oladigan saviyaga kelgan vaziyatda.

Xo’p dunyo  ushbu  jim- jit inqilobga qanday keldi, qisqacha bir tarixiy jarayonga va kelajakda bizga  qo’shadigan hissasiga qarash kerak.

Populaer Sciance jurnali 1949- yillik sonida Massachusettsda MIT muhandislari quyosh energiyali bir uy qurganlarini anglatmoqda.

Quyosh uyining zaliga joylashtirilgan Glauber tuzi, boshqa bir ifoda bilan natriy sulfatli tanklar to’la edi. Quyosh  Tuzlari 32 darajada eridi va energiyani suvdan yana foydali  shaklda saqladi. 

Kimyochi Mariya Telkes va me'mor Eleonor Raymond tomonidan ishlab chiqilgan tizim quyosh harorati,   ularni natriy sulfat tanklariga yo'naltiradi, bu tanklar ham havo sovuq ekan yoki yopiq ekan ichkarini   isitmoqda edi.  Afsuski rejalar hayotga tatbiq etilmadi. Uyda yashaganlar qishlari yetarli darajada isitilmadi . Tanklar esa davomli sizdirmoqda edi. Uyga joyga joylashgan kishilar bir necha yildan so’ngra uyni tark  etdilar.

 

Bu jarayonda  boshqa faoliyatlar ham bo’ldi. Lce Bear tunlari bir suv havzini muzlatib muzga aylantirgan energiyani  zaxira  qilmoqda edi. Kun mobaynida esa muz, kilma sistemasi uchun  sovutuvchi vazifani  o’z zimmasiga olmoqda edi.

Aquion Energy modulli batareyalari, shamol va quyosh energiyasini  zaxira qilish uchun toksik yoki yonuvchi bo’lmagan  sho’r suv erigan holatidan  foydalanishni o’rgandilar.

Odam bolasi, shunday qilib nurni energiya sifatida zaxira qilishni  bajardi. Darhol ortidan nur sifatida faoliyatiga yo’naldi. Kompyuter  texnologiyasining rivojlanishi bilan sektorning muhim shirkatlari buning uchun katta mablag’lar  sarfladi,  va hanuz ham davom etmoqda. Bu ishni bajarish, dunyoning bir burchagida, bir universitetning chegarali budjeti bilan faoliyat yuritgan olimlarga nasib bo’ldi.

Odamzod,  nurga tayangan ma’lumotlarni, ilk marotaba kompyuter  chipida tovush to'lqinlari sifatida omborlashni bajardi. Ushbu ixtiro olov, pul va bug’ mashinasi ixtirosi qadar  muhim ahamiyatga ega edi.

Eng oddiy bir o’rnak beradigan bo’lsak, nur tezligida ishlayotgan kompyuterlar endi hayotimizda o’rin oladi.  

Ma'lumot uzatish ham  juda  tezlikda bo'ladi. Bu faqatgina ma’lumotni uzatish va ma’lumot zaxira qilish  tezligi bilan aloqali.

Boshqa tomondan inson hayotini  butunlay o’zgaratirdi degan  bir ixtiro. Energiya manbalariga hokim bo’lish  uchun boshlatilgan urushlarning ahamiyati qolmaydi. Genotsidlar, ommaviy qirg’inlar bo’lmaydi. Chunki nurni saqlash, energiyani biriktirishi yana ham oson bo’ladi  demakdir. Nurning  zxira qilinishi   yuqori bir bosqich, nurning to’qnashuvi yoki mendel uslubidan ilhom olib urug’lashtirish yo’li bilan ishlab chiqarilishi kun tartibiga keladi.

Salomatlikda ham  bir inqilob sifatida bo’ladi. Ildiz hujayra tadqiqoti va to'qimalarni ishlab chiqarish jarayonlari jadallashtiriladi.  Kun , haftalarga borgan muddatda.

to'qimalarni ishlab chiqarish soat va minutga kamayadi. Suyak va tish ishlab chiqarish ham amalga oshadi. Insonlar protez tish yoki implant muammosi  bo'lmaydi. Nur zaxiralsh   kabi  faoliyatlar juda ham  tezlashadi. 

Dunyoning eng katta muammolardan biri bo’lgan oziq- ovqat mahsuloti ishlab chiqarish zaxira qilish  muammosi ham bartaraf  qilinadi. Quyosh nurini zaxira qilish  deyish, nur vitaminlarini ham zaxiralash demakdir. Quyosh vitaminlari radio aktiv kasalliklarning  muolajasida foydalanish haqiqatini eslatishimizda bu ijod nima demak ekani yana yaxshi bilgan bo’lamiz.  Neil Armstrong oyga  bosgan ilk qadam uchun, “ bir inson uchun kichik bir qadam  faqat insoniyat uchun katta bir qadam” demoq. Bugungi kunda kichik  mikrochipda saqlangan nur esa   odam bolasining eng katta yutuqlaridan biri  hisoblanadi.1

 


Tanlangan kalimalar: Zaxira , Nur , Kun tahlili

Aloqador xabarlar