Kun tahlili 3-qism

AQSh Yaqin sharqda qanday siyosat izlamoqda?

Kun tahlili 3-qism

 

Anqara Yildirim Beyazit universiteti siyosat bilimlari fakulteti dekani Prof. Dok. Kudret Bulbul.

 

               AQSh izlagan global siyosatga nazar solganda, tanqidiy jihatlari bo’lishiga qaramasdan bu siyosatning manfaat ko’zlagani kuzatilmoqda. AQShning Yaqin sharqda izlagan siyosatiga qaraganda, nafaqat o’z manfaati, Amerika xalqi uchun foydali bir siyosat izlaganini aytish imkonsiz.

Dunyoning qarshi chiqishiga, BMTda ovozga qo’yishga, bir necha davlatdan tashqari, yakka qolishiga qaramay, AQShning Al-qusdni Isroilning poytaxti deb e’lon qilishi, Amerika xalqaga qanday naf keltirishi mumkin?

Suriyada, AQSh nima qilishni istaganini, maqsadining nima bo’lganini anglab bo’ladimi? O’zi ham terror tashkiloti sifatida qabul qilgan PKKni, Turkiyaning Suriyadagi qanodi sifatida ko’rgan YPGni himoya qilishini qanday izohlasa bo’ladi?

 

 

Turkiyani tahdit etmoqda…

 

AQSh prezidenti Donald Trump, terror tashkiloti YPGni nishonga olgan taqdirda, Turkiya iqtisodiyosining katta zarar ko’rishini bildirib tahdit etdi. Albatta Turkiya, AQShning tahdiga bo’yin egib, chegarasida bir terror tashkilotining borligiga ijozat bermaydi. O’n yilardan beri o’ziga va begunoh insonlarni har shaklda nishonga olgan bir terror tashkilotining, o’z chegarasida davlatga aylanishiga tomoshabin bo’lib turmaydi. AQShning ochiq tahditlariga qaramay, asl maqsadi hududdagi terror tashkilotlari bo’lgani uchun AQShga qarshi adolatli harakat qilmoqda. Lekin Turkiya nochor emas. Kerak bo’lsa AQSh bilan aloqalarni ham ko’zdan kechiradigan bir jarayonni boshtishi mumkin. O’zini tahdit etgan bir terror tashkilotini to’siqlash maqsadida Turkiya kerak bo’lsa, AQSh bilan aloqalarni uzish ham bo’lsa qator tadbirlarni ko’zdan kechiradi. Turkiya endi eskisi kabi emas!

 

AQShning Yaqin sharqda Iratsionalligining ratsionalligi bormi?

 

Bu nuqtai nazardan AQShning Yaqin sharqda o’ziga bir foydasi bo’lmagan bir iratsional siyosat izlaganini tushuntirmoqda. Al-Quds qarorida bo’lgani kabi, nima uchun dunyoni qarshisiga olmoqda?

Turkiyani boy berish evaziga, o’zi ham terror tashkiloti sifatida qabul qilgan PKKning Suriyadagi qanodini o’n yillardan beri ittifodoshi sifatida ko’rgan, NATO a’zosi sifatida ko’p davlat bilan birga ayni safda joy olgan Turkiyaga qarshi qo’llab-uvvatlab kelmoqda.

Nima uchun deb so’raganda? Arablar va Kurdlar tomonidan ochiqcha hujum sifatida koriladigan uslubda.

Nima uchun terrorizmni oshikor ravishda dastaklagan bir AQSh bordek fikri yaratmoqda?

AQSh nima uchun bunday qilmoqda?

 

Isroil faktori

AQShda bunlarga doir, Deash va Erondan olingan xabarlar tarqatilmoqda. Biroq bu bayonotlarning hech qaysi biri qoniqarli emas. AQShning  bilnmagan, iratsional siyosatiga qaraganda, hududimizda asosan Isroil bilan aloqali vaziyatda aql bovar qilmas jarayon kuzatilmoqda. AQSh Isroil bilan aloqali mavzularda AQShning manfaatlarini bir tomonga tashlagan bir iratsionallik, Isroil bahs mavzusi bo’lganda AQShning siyosatini shubxasiz AQShga, Isroilga, siyonist bo’lmagan musavilar uchun ham og’ir natijalari bo’lmoqda.

 

Isroilning AQSh nazaridagi qiymati:

 

AQSh manfaatlarining yo’q hisoblanishi:  Zamonaviy davrda tashqi siyosatning mahalliy manfatlar ko’zlagani aytiladi. Isroil bahs mavzusi bo’lganda AQSh o’z manfaatlaridan voz kechmoqda.

AQSh tashqi siyosatining, bahs mavzusi Isoil bo’lganda beratafligini yo’qotishi Isroilni yana hujumkorona harakat qilishiga olib kelmoqda: AQShning Isroilga qarshi aqlga sig’mas uslubi va himoyasi, Isroilning ishg’olchi, hujumkorona va qirg’ingacha borgan siyosatini kuchaytirmoqda.

 

Anti-semitizmning ortishi: Isroilga qarshi hujumlari va noinsoniy harakatlari dunyoda ortgan anti-seminizmning eng muhim sababchisidr. Irqchilik kimga qarshi bo’lsa bo’lsun va qayredan kelsa kelsun, bir jamiyat qarshi sodir etilishi qat’iylik bilan qabul qilinmaydi.

 

Isroilning xavfsizlikni tahdit etishi: AQShning Isroilni to’liq qo’llab-quvvatlashi aslida Isroilning xavfsizligiga hissa qo’shmayapti, yana chuqur xavfsizlik qayg’ulari bilan izlagan siyosat olib bormoqda. Hujumkorona, mo’tadil siyosat izlagan, oz zulm qilgan Isroil hududda yana kam norozichilik ko’rishi mumkin.

O’ziga qisqa va uzoq muddatda, Isroilga esa uzoq muddatda Isroilga boy berishiga qaramasdan nima uchun AQSh bu iratsional dastagini davom ettirmoqda? Bu mavzuni bir boshqa dasturimizda muhokama qilamiz. Endi esa Isroil qo’shinining bor kuchi bilan mubolag’a etishiga qaramasdan, AQShda hammaning bir iratsional siyosatni, dunyodagi eng kichik davlatning orqasidan suruklanishini qo’llab-quvvatlashini kuzatib boramiz.

 

 

   

 


Tanlangan kalimalar: Kun tahlili

Aloqador xabarlar